A Kanikinaea te Kawai ae Na Iraki

Reiakinan taekaia aomata ake a onimakina te Atua man irii Ana reirei e karekea te wirikiriki nakon tamneira, “Tei moa, ao kam na ataai bwa te Atua Ngai.” Ngkai a nanomatoa ni kawakin Ana tua ao n onimaki Irouna, a kakabwaiakaki. Ngkana ti iri aia katooto, ti na bon kakabwaiakaki naba n aroia inanon ara bong. A bane n riki bwa banna aika na iraki.

Ngaira ni kabane ti tangira te rongorongo ae tikiraoi man te Baibara ae Tabu ibukin Aberaam ao Itaaka. Bon te bwai ae rangi ni matoatoa iroun Aberaam, bwa e na ongo ana kaetieti te Atua, bwa e na kaira natina ae tangiria ae Itaaka nakon te aba are Moria, bwa e na uotia bwa ana karea ni kabuokaki. Ko kona n iangoa aron rawawatan nanona ngke e tabe ni bobota te aia ibukin te ai ao ni mwananga nakon te tabo are e a tia n tuangaki? Eng te maraki e urua rabwatana man kammarakaki tamneina ngke e “kabaea Itaaka … ma ni kawenea iaon te baonikarea iaon te aia.

“Ao e arora baina Aberaam, ao e anaa te biti bwa e na kamatea natina” Ai kakukureira te bwanaa ae kakubanako are e roko. “Kanakoa baim ma iaon te teei, ao tai karaoa te bwai teuana nako ina: bwa I bon ataiko ngkai bwa ko mamaaka te Atua, ngkai ko aki taua natim, ae am riki temanna mai Rou.”

E tau Aberaam n riki bwa te banna ni katooto ibukin te ongeaba n akea waewaeana.

Ngkana iai mai buakora ae namakinna bwa kakaewenako ibukira a riaon ara kona, ti na wareka Iobi. Ngkana ti karaoia, ao ti na karekea te namakin, “Ngkana e teimatoa n tokanikai Iobi, ngai naba.”

Iobi bon te aomata ae “moan te raoiroi ao eti arona”, te aomata ae “mamaka te Atua, ao e ririba te buakaka.” E raoiroi ao man kaubwai, ao e na kaitara Iobi ma te kataaki are e kona ni urua aroia aomata. E bua kaubwaina, e ribaaki irouia raoraona, e rootaki n te rawawata, e rootaki n te nanokawaki ae korakora man buaia ana utu, e kairoroaki bwa e na “taetaebuaka te Atua, ao e na mate.”“E tokanikai man te kaririaki aei ao e taekinna mai kabin nanon tamneina, ”Ao noria, e mena te tia kakoaua taekan arau i karawa, ao e mena n taabo aika rietata Teuare kakoaua au taeka.” “Ma I ata au tia kamaiu bwa e maiu.”

E riki Iobi bwa te banna ni katooto ibukin te tataonaki n nano ae akea tiana. Ni karokoa te bong aei ao ti kona ni kabotauia naake a rotaki n te karawawataaki ae maan ma aron ana taotaonaki n nano Iobi. E karaoa te katooto nakoira ae ti na kona n iria.

“Te aomata ae moan te raoiroi ao man eti arona i buakoia ana roro,” temanna ae “nakonako ma te Atua,” bon te burabeti are Noa. E katabuaki nakon te nakoanibonga ni moan rikirakena, “e riki bwa te tia reirei taekan te raoiroi ao e katanoata taekan ana euangkerio Iesu Kristo, … e reirei te onimaki, te rairannano, bwabetito, ao karekean te Tamnei ae Raoiroi.” E anga ana taeka ni kauring bwa ngkana aki iri nanon ana taeka ao e na karokoa te ieka nakoia naake a ongo bwanaana, ma a teimatoa n aki kan ongo ana taeka.

Noa e ongo ana taeka te Atua ngke e tuangaki bwa e na kabaa te aake bwa aonga ngaia ma ana utu ni kamaiuaki iai. E ongo n ana babaire te Atua are e na kanoa te aake ni bwaai aika maiu ni kakauoua n aekaia nako bwa aonga naba ni kamaiuaki man te ieka.

E reirei Beretitenti Spencer W. Kimball (1895–1985) n te maungatabu ni kabuta te iterana te tienture n nako: “Ni karokoa te tai aei ao akea kakoauaan te karau ma te ieka… . ana taeka ni kauring [Noa] akea raoi aaia… . Ai nanobabara ngkai a katea te aake iaon te tano ae mwau ma raneanean taai iaona ma te maiu ae waaki nako n arona! Ma e a boo taina… . E roko te ieka. Taan aki ongotaeka … a bwabwa. A raonaki kakai n te aake ma te onimaki are e kona n nooraki ni kabaakina.”

Iai ana onimaki Noa ae matoatoa n iri ana tua te Atua. Tera ngke ti kona ni karaoa ae ai aron aei n taainako. Ti na uringnga bwa rabakaun aon te aba bon te nanobaba iroun te Atua, ma te reirei ae moan te tamaroa ae ti kona n reiakinna n te maiu aei bwa ngkana e taetae te Atua ao ti ongo, ti na bon etieti n tainako.

Te banna ae moan te kororaoi irouia aine bon Ruta. Namakinan te rawawata are e riki man uruakin nanon tinan buuna ae Naomi—are e rawawata imwiin buaia natina mwaane ake uoman—n namakina te maraki ngke e a tiku ni maroa n ti ngaia are e aki toki ni kamaraka tamnein Naomi, e aki toki n tataekin rongorongo aika katooto ke kainibaire: “Ko na tai butiai bwa N na kitaniko, ke n oki rikaaki man irakim n rimwiim: bwa ike ko nako iai, ao I a nako iai; ao ike ko wene iai, ao I a wene iai: am koraki au koraki, ao Atuam Atuau.” Ana mwakuri Ruta are e kaota raoi nanon te bwai are e taekinna.

Ibukin teimatoan ana karinerine Ruta nakon Naomi, ao n tokina e iein ma Boati, ngkai ngaia te—iruwa mai I-Moaba ae rairaki—e riki bwa tibutorun Tawita te unnaine ao, ngaira, ana bakatibu ara Tia Kamaiu Iesu Kristo.

N na taekina te burabeti ae korakora n Ana Boki Momoon—ae bon Nibwaai, natin Riai ao Tiera. E kakaonimaki ao e ongeaba nakon te Atua, e ninikoria ao e korakora. Ngke e anganaki te tabe teuana ae rangi ni korakora bwa e na karekei bwaatua buraati mairoun Raban, e aki ngurengure, ma e taku, “N na karaoi baike e a tia n tua te Uea, bwa I ataia bwa e aki anga te kaetieti te Uea nakoia natiia aomata, ma ti ngkana e a tia ni katauraoa te kawai ibukiia are a na kona iai ni kakoroa bukin te bwai are e tua nakoia bwa a na karaoia.” Tao te mwakuri i bukin te ninikoria aei ae karika te taeka n reirei ibukira ae e kuneaki n te anene, “The Iron Rod” (Te Kai te Biti):

Nibwaai te kabanea n nakoraoi ni katooto ae teimatoa ni korakora.

Akea kabwarabwaran taian banna ni katoto ae na bobonga raoi bwa ti na iriria ngkana ti aki kaairia ma Iotebwa Timiti, te moan ni burabeti ni boong aikai. Ngke ai tibwa 14 ana ririki, te teinimwaane ae iai i rouna te ninikoria ngke e nakon te buakonikai teuana, are e na aranaki rimwii bwa te buakonikai ae tabu, mani karekea kaekaan ana titiraki nakon ana tataro ae nako mai nanona.

E teimatoa kabuakakaan Iotebwa ngke e tataekina taekan te kaotioti ae kakukurei are e karekea n te buakonikai. E ngae, ngke e bwainingareaki man aki kakoauaaki, e tei ni matoatoa. E taku, “I atia n noora te kaotioti; I ataia, ao I ataia bwa te Atua e a taia, ao I aki kona ni kaakea, ao n aki kona ni karaoia.”

Te mwaneka teuana ma teuana, ni kaaitaraki ma taian totoko ni katoa tai ao ni kairaki n taai nako ni bain te Uea, Iotebwa e katea Ana Ekaretia Iesu Kristo Ibukia Aomata Aika Itiaki Ni Boong Aika Kaitira. E ninikoria n taai nako ni bwaai ni kabane ake e karaoi.

Ngke e a kan toki maiuna, ngke e kairaki nako ma tarina ae Hyrum nakon te karabuti i Carthage, e ninikoria ni kaaitaraa te bwai ae ataia ma te aki nanokokoraki bwa e na riki imwaaina, ao e kamatoa ana koaua ma rarana.

Ngkana ti kataaki ni maiura, ti na teimatoa ni katotonga ninikorian te Burabeti are Iotebwa Timiti.

Ae tei i matara n te tai aei temanna naba ana burabeti te Atua—are bon ara Beretitenti Gordon B. Hinckley ae tangiraki. E a tia n tararua te kabanea ni bubura n rikiraken te Ekaretia—n te mwaiti ao n te aba—n rongorongora. E a tia ni mwananga nakon taabo aika tuai man kakawaraki irouia Beretitenti n te Ekaretia ao e kawaria mataniwii n te tautaeka ao kaain te Ekaretia n te aonaaba ni kabuta. Ana tangira ibukiia aomata e tokanikai iaon kangaanga ibukin kaokoron te taetae ao kateia.

Man ana kaotioti te burabeti, e a tia ni katea te Mwane n Reirei n Akitotoki, are e kona ni katoka reitinakon te maiu ni kainnano irouia kaain te Ekaretia n taabo tabeua n te aonaaba ao ni karekea te rabakau ao te kataneiai are a na kona iai ataeinimwaane ao ataeinnaine ni karekei aia mwakuri aika ana uaana. Te baaire aei ae kairaki iroun te tamnei e karekea te kaantaninga nakoia naake a taku bwa e na bon aki kona n reke aroia n reirei ao ni mwakuri ao ngkai e a kona n reke aia tai ni katamaroa maiuia nakon taai aika a na roko.

E a tia Beretitenti Hinckley ni mwakuri korakora ibukin karekean kakabwaia aika tabu nakoia kaain te Ekaretia n te aonaaba man katean tembora are a na kona ni kawaraki i rouia aomata ni kabane. Iai ana konabwai ni kairia aomata bwa a na katamaroa maiua man aroaro ni maiu aika kakaokoro, e aki tabe bwa antai ao tera aia ekaretia ae a kaaina. Bon te banna ibukin kaantaninga aika tamaroa, ti karinea bwa te burabeti, te tia mamata ao te tia karekei kaotioti.

Aroaro aika tau aika onoti irouia mwaane ao aine aikai ake I a tia n taekinna e kona n rangi ni bongana ibukin buokara ni kaitarai kangaanga ao katakira ake i mwaaira. I kona ni kabwarabwara nakoimi te bwai ae e a tia n rinanona ana utu Jerome Kenneth Pollard mai Oakland, California

Tabeua ririki n nako, Unimwaane Taavili Joseph Samuel Pollard e mwananga nakon aobitin te mition ni banen ana tai ni mitinare i Zimbabwe, e riki te kangaanga nakon kaan te mition are e kabutia ao e okanako te kai. Te aomata are e nakonako i rarikiia e buoka raon teuaei, ma Unimwaane Pollard, are e kiro ma n aki ataa te bwai teuana, e bae i nanon te kaa, are e urarake. E mate Unimwaane Pollard. Tinana e a tia ni mate waniua te ririki n nako; ngaia are, tamana e tararuaia ana utu n tii ngaia. Tarina e nako ni karaoa ana mwakuri ni mitinare n te West Indies Mition.

Ngke e roko rongorongon matena iroun tamana, te mwaane ae nanorinano aio—are e a tia ni mate buuna—e tareboniia natina are e mitinare n te West Indies Mition ni kaongoraea maten tarina. I nanon taetaeia n te tareboon, Te Tari Pollard ma natina, ake a rootaki n te nanokawaki ma te uruakinnano, a uaia n anenea, “Ngai Natin te Atua.” Imwain banen aia taetae, te tama e karaoa te tataro nakon Tamaia are i Karawa, ni karabwa ibukin ana kakabwaia ao te rau are a ukoukoria mai Irouna.

Imwiina ao e taekinna te Tari Pollard bwa e ataia bwa a na bon akea aia kangaanga kaain ana utu, ibukina bwa iai aia koaua ae korakora n te euangkerio ao n te baire ni kamaiu.

Tariu ao Mwaneu, ni boong aika kakateke aikai ni koron te bong, ngkai ti mwananga ni maiura aei ao ni kaaitarai kanganga ao kakaewenako n taai aika i mwaaira, ti riai n uringa te bwai ni katoto are ti na iria. Ti riai ni karekea te nanorinano ni koaua n aron Ioane te Tia Bwabetito, te ongeaba n akea waewaeana iroun Aberaam, ana taotaonaki n nano Iobi ae akea tiana, ana onimaki Noa ae matoatoa, ana karinerine Nei Ruta, ana nanomatoa ae teimatoa Nibwaai, te ninikoria ae korakora i roun te Burabeti Iotebwa Timiti, ao ana kaantaninga ae tamaroa Beretitenti Hinckley. Karikirakean katei aikai bon otangara ae korakora i nanon maiura.

Ti riai ni kairaki i roun teuare te kabanea n rietata i bukin Banna ni katooto, are bon natin Maria, te Tia Kamaiu ae Iesu Kristo—ae maiuna ni kabane e karekea te banna ae kororaoi bwa ti na iriria.

Bungiaki n aia tabo maan, e wene ni nneia maan n amwarake, E roko mai karawa ni maeka i aon te aba n rabwata ao ni katea abanuean te Atua. N Ana mwakuri i aon te aba, E reireinia aomata te tua ae moan te rietata. Ana euangkerio ae kamimi e bita aron aia iango aomate n te aonaaba. E kakabwaiaia aoraki; E kanakonakoia mwauku, E anganiia mataki te noraaba, E karikiia bonotaninga bwa ana ongo. E kautia naba maate.

Tera aroia i mwiin Ana rongorongo n nanoanga, wanawanana n taetae, Ana reirei ibukin te maiu? Iai tabemwaang aika kukurei Irouna. A teboki waena. A reiakin Ana taeka. A iri Ana katooto.

Ao iai naba ake a kaakea. Ngke a titirakinaki iroun Biraato, “N na irana Iesu are atongaki bwa Kristo.” a takarua, “Kamatea n te kaibangaki.” A kaenaena. Anganna te wain ae renganaki n ranin te kai ae mao bwa e na mooi iai. A kakanikoa. A oroia n te kaibwabwa. A bawareia. A tauria n te kaibangaki.

Man moan karikan bwaai ni karokoa taai aikai, akea te bitaki n aron ana rongorongo Iesu. E taku nakon Betero ao Anterea i rarikin naman Kariraia, “Mai ri mwiu.” Te wewete nakon Biribo, “Ko na irai.” E roko naba te kaetieti nakoia tibun Reewi ake a tekateka i matan te auti ake a ikoikoti ana mwane te Uea, “Ko na irirai.” Ngkana ti ongeaba ngai ao ngkoe, ao e na roko naba i roura te kakao anne, “Ko na irirai.” Ti na bane ni karaoia mani karekei kaniwanga mai karawa ake a katauaki ibukiia naake a ira te kawai are E a tia ni katanea man Ana katooto ni maiuna.

Imwiin am tataro mwaaka ni kamatebwaia te rongorongo aei, tibwauaia ao kabongana te kawai are e na kaungaia naake ko reireiniia. Aikai katooto tabeua:

1. Tuangiia kaain te utu bwa a na korea tamnein te bwai ae aki rangi n ataia (te katooto, mwaben te aba ae raroanako ke te ue ae akea kabotauana). Karekea tamnein te bwai anne, ao tuangiia bwa a na manga korea riki tamneina. A kanga katooto ni buokiira? Tibwaua ana rongorongo Beretitenti Monson ni kabonganaia burabeti bwa katooto ibukin te maiu. Tibwaua am atatai ni kabwarabwara bwa e kanga ni buokiko ana katooto te burabeti.

2. Titirakinna, “Antai ae a iria ni boong aikai aomata n te aonaaba? Tera anuaia aika nakoraoi mwaane ao aine aikai?” Kabotaua te katooto ae raoiroi are e taekinaki n te rongorongo ma ana katooto te aonaaba. Kaewenakoa te utu bwa a na rinea ao ni karaoi anua n tamnei aika nooraki irouia mwaane ao aine aika raoiroi aikai.

3. Ngkana iai ataei aika uarereke n te utu, tuangiia bwa ana katootonga te bwai ae ko na karaoia. Uboi baimi, ioi atumi, ao tabeua riki. Maroroakina nanon irakin ana banna ni katooto temanna. Tuangiia kaain te utu bwa ana iangoi katooto aika raoiroi, ao kabongana te rongorongo ni kanakoraoa aia kaeka. Motikia n ana koaua Beretitenti Monson iroun Iesu Kristo n ana katooto ae te kabanea n nakoraoi ae na riai n iraki.