Antai ae Raira Atuu?

N tain te bootaki n toa i Piura, Peru, n te 1972, te tia taetae ae marooroakina kakawakin rongorongoia ngkoa utu ao e aki toki n tara tataraai. N tokin ana taetae, e a kakubaai ngke e a taekinna n takarua, “I ataia bwa te Tari Rosillo e na karaoa te mwakuri aei.”

I a tia ni kaaina te Ekaretia n te maan ae aki raka iaon teuana te ririki, ma I katea au kouru bwa N na moana au mwakuri iaon rongorongoia ngkoa au utu—tiaki ibukin are e a tia n taekinna ma ibukina ae iai nanou ni kan karaoia. I karekea te tiaata ni kateiriki ibukin aua-te roro ao ni moanna man titirakinaia au karo ao au koraki ni kakaei ake a ataia. Ni katoa te tai ae I mwakuri iaon rongorongoia ngkoa au utu, I tataro ao ni bubutia te Uea ibukin te ibuobuoki.

Ni kakaean bongin namwakaina ni mateia tibutoru mairoun tinau, I a mwananga nakon te kaawa ae bubura ae Zorritos, mai meangin Peru, ike a tia iai n taunaki. Te tabo n ruanimate e mena itinanikun te kaawa, ao angiin te mate a tia ni kaweneaki n rau inanon ruua atiibu ake a kainaki mataia.

I rin n te tabo n ruanimate ao ni moana te kakaei, ma I aki kunea te bwai teuana. Imwina I iangoia bwa N na nakon ai tariu n te kaawa ni kakoaua ngkana a bon taunaki ikai tibutorura. Imwina e taku bwa eng, I tuanga neiei, “Ngkanne N na aki nako ni karokoa ae I karekei taian bong n namwakaina akanne.”

I okira te tabo n ruanimate ao I moana te kakaei n aron tein kawain te kakaei, n nakonako ni katoai kawain ruanimate ao ni wareki ni kabane koroboki. I bon aki kona ni kunea naba mataroan ruaia, ngaia are I a katorobubua ni bubutia te Uea buokau. Imwina I a manga kakaei—ma bon ti tebo naba mwina. I a bon kua, e a bon bwakanako te tai, ao I riai n nako bwa I aonga ni kona ni karaoi kakaei ake tabeua ake I a tia ni bairei.

“Ma, I a tia ni karaoi tabeu,” I bon iango irou. N na bon nako man aki katia au kouru.

Ngke I a tauraoi n nako, I a rairaki nakon mataroan te o. Ma inanon ae I a tibwa toua teuana te mwaneka, I namakini uoua baai aika taua atuu mai akuu ao n rairia ni kaitara te tabo teuana. I a noora atibun etan te atuu ae uarereke, ae barekareka man ti tebo rietana ma aontano. I tara akuu n taraia bwa antai ae taua atuu, ma bon akea temanna ikekei.

I a rianna nakon atibun etan te ruanimate, ae wene iaon tano, ao ni kaitiaka te koroboki. I a wareka te rongorongo are I kakaei, ma te kakaitau ae korakora: Isidro Garcia Rosillo, mate Aokati 1, 1934. Francisca Espinoza Berrú, mate Tianuare 31, 1954.

Au bakatibu ake a maan n tataningaa karaoan aia otenanti ni kamaiu e toki n te 1980. Anne are e a karika nakou ma buu n nakon te São Paulo Brazil Tembora ni karekei ara entaumente. N te tembora I a kabaeaki ma buu ao ni bwabetitoaki ibukiia naake a tia ni mate.

Ngke I rin n te ran ni bwabetito, ao I uringa atibun etan te ruanimate ae uarereke n te tabo n ruanimate. I a ruo rikaaki nakon te ran man ataia ae te Uea e a tia ni kairi kawaiu ngke I kakaei rongorongoia au bakatibu.