Ki hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú
Ko Hoʻo Teuteu ki he Faʻahitaʻu Toetuʻú
Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú Fēpueli 2026


Ko Hoʻo Teuteu ki he Faʻahitaʻu Toetuʻú

ʻE lava ke iku ʻa e fanga kiʻi ngāue īkí ki ha ola mātuʻaki mahuʻinga.

ko e fakatātā ʻo ha ʻelefānite ʻoku takatakai ʻi ha kūkisi

Ko e tokolahi taha ʻo e kakaí he ʻikai ke nau teitei ʻilo pe ʻoku ifo fēfē ʻa e ʻelefānité. Neongo iá, ka ʻoku ʻi ai e meʻa mohu fakakaukau ʻi he foʻi fakalea angamaheni ko ʻeni “Ko e founga lelei taha ki hono kai ʻo e ʻelefānité ko e foʻi uʻu ʻe taha he taimi.”

Kapau ʻoku ʻikai fakamānako e tositosi fakakongokongá pea ko e foʻi fakakaukau ʻeni ʻe taha: “ʻOku kamata e fononga maile ʻe lauafé ʻaki ha foʻi laka ʻe taha.” ʻI he ongo kupuʻi leá fakatouʻosi, ʻoku fakahoko ʻe he fanga kiʻi ngaue īkí (pe ko hono toʻo fakakongokongá, kapau ko e meʻa ia ʻoku ke saiʻia aí) ha fuʻu faikehekehe lahi.

ʻE lava ke tokoni lahi ʻa e founga ko ʻení ki ha ngaahi meʻa mātuʻaki foʻou ʻo hangē ko hono ako ha lea fakafonua foʻou pe ko hono palani fakalelei hoʻo ngāue maʻuʻanga moʻuí. ʻOku pehē pē ʻa e lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe he founga fai-pē-ha-meʻa-ʻe-taha-he-taimi-ʻe-tahá ki hano kamataʻi ha ngaahi tōʻonga moʻui foʻou, ʻo hangē ko ha feinga ke fakamanatua e Toetuʻú ʻi ha founga ʻoku toe mahuʻingamālie angé.

Toetuʻú, Toe Mahuʻingamālie Ange

Mahalo kuó ke fakatokangaʻi ʻa e faleʻi fakalaumālie ʻi he ngaahi taʻu siʻi kuohilí ʻo kau ki he founga ʻoku totonu ke tau taumuʻa ʻaki ki hono fakatupulaki ke mahuʻingamālie ange ʻetau fakamanatua e Toetuʻú. Hangē ko ʻení, ʻi he pōpoaki kimuí ni ʻa e Kau Palesitenisī ʻUluakí ʻo kau ki he Toetuʻú, kuo poleʻi ai kitautolu [ʻi ha pōpoaki makehe] ke tau “fakamanatua e Toetuʻu ʻa hotau Fakamoʻui ʻoku moʻuí ʻaki ʻetau ako ʻEne ngaahi akonakí mo tokoni ke fokotuʻu ha ngaahi tukufakaholo ʻo e Toetuʻú ʻi hotau sosaietí fakalūkufua, tautefito ʻi hotau ngaahi fāmilí.”

Naʻe toki akoʻi kimuí ni ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ko e “[Toetuʻú] ko e ouau fakalotu mahuʻinga taha [ia] ki he kau muimui ʻo Sīsū Kalaisí.”

ʻOku mahino ʻoku mahuʻinga hono fakamanatua ʻo e Toetuʻú! Ka ʻoku anga fēfē ʻetau ʻai ke mahuʻingamālie ange ʻetau fakamanatua fakatāutahá mo ʻetau tōʻonga ki he Toetuʻú? Tautautefito kapau naʻe teʻeki ai ke hoko ʻa e Toetuʻú ko ha taimi mahuʻinga maʻatautolu ʻi he kuohilí?

ʻI he tōʻonga pe founga tatau ʻo hono toutou fai ha fanga kiʻi ngāue iiki mo hokohoko ʻo hoko ai ha ngaahi ola maʻongoʻongá, tau vakaiʻi muʻa ha talanoa fakatātā mei he folofolá ʻe lava ʻo tokoni.

Tulutā ki he Tulutā

Kuo ueʻi fakalaumālie ʻe he talanoa fakatātā ʻo e kau taaupoʻou ʻe toko hongofulú ʻi he Mātiu 25 ha kakai taʻefaʻalaua ʻi he funga ʻo e māmaní ʻi ha taʻu ʻe lauiafe.

Naʻe akonekina ʻe Palesiteni Kamila N. Sionisoni ko e Palesiteni Lahi ʻo e Fineʻofá ʻo pehē, “Hangē ko e kau taaupoʻou poto ʻe toko nima naʻe fonu ʻenau māmá ʻi he loló ʻi he haʻu ʻa e tangata taʻané, ʻe lava ke fakahaohaoaʻi kitautolu ʻia Sīsū Kalaisi ʻi heʻetau fakafonu ʻetau māmá ʻaki ʻa e lolo lelei ʻo e ului kiate Iá.”

Ko e “lolo lelei ʻo e ului kia [Sīsū Kalaisí]” ko ha ʻīmisi mālohi ia ʻiate ia pē. ʻOku hoko ʻa Sīsū Kalaisi mo ʻEne Fakaleleí ko e uho moʻoni ia ʻo e Toetuʻú. Ko e taimi kotoa pē ʻoku tau ʻunu ʻo ofi ange ai kia Kalaisi, ʻoku ʻikai ngata pē ʻi heʻetau mālohi ange fakalaumālié, ka ʻoku tau toe fakaʻapaʻapaʻi mo fakamanatua ai foki ʻa e Toetuʻú. Ko e meʻa lelei taha te ke ala fakahoko ʻi he Toetuʻú ko hoʻo ului kia Sīsū Kalaisi.

Naʻe toe akonekina foki ʻe ʻEletā Teili G. Lenilani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻo pehē, “ʻOku tau faifeinga ke moʻui taau ke maʻu maʻu ai pē ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ʻiate kitautolu. Kuo pau ke maʻu fakafoʻituitui mo fakataautaha ʻa e tuʻunga malava ko ʻení, ʻi he tulutā ki he tulutā. ʻOku fakaafeʻi ʻe he ngaahi ngāue ʻoku toutou fakahoko fakataautaha mo fakafoʻituituí, ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke Ne tataki kitautolu.”

Tulutā ki he tulutā! ʻOku hangē tofu pē ia ko e uʻu pe laka pē ʻe taha he taimi ʻe tahá. ʻOku ʻomi ʻe he fanga kiʻi ngāue iiki, hokohoko, mo fakamātoató ha ngaahi liliu lahi ʻi he fakalau atu ʻa e taimí. ʻI hoʻo faifeinga ke lelei ange e Toetuʻú ʻi he taʻu ní, ko e fanga kiʻi ngāue iiki kotoa pē ʻokú ke fai ke ke ofi ange ai ki he Fakamoʻuí mo ʻEne ongoongoleleí, ʻe hoko ai ha faikehekehe.

fuaʻimoa mo e kauvaʻe

ʻOku ʻI ai Ha Tokoni Maʻau

Tatali mai ʻi he ngaahi māhina siʻi ka hokó ki ha ngaahi fakakaukau mo ha tālanga ki he Toetuʻú mei he ngaahi makasini ʻa e Siasí, ngaahi ngāue fakaʻilekitulōniká, mo ha ngaahi meʻa lahi ange ki he founga te ke lava ai ʻo ʻai ke mahuʻingamālie ange ho faʻahitaʻu Toetuʻú. ʻE lahi ange ai e ngaahi fakakaukau te ke maʻú ʻi haʻo feinga ke fakahoko fakaʻangataha ia. Ka ʻoku sai pē ia! Kamata siʻisiʻi pē pea toki hoko atu mei ai. ʻI he tulutā ki he tulutā, ʻe ulo kakato mo ngingila hoʻo māmá.