[ʻOkú Ke] Mateuteu Nai ki he Mali Taʻengatá?
Ko ha founga ʻeni ʻe nima ke teuteu ai ʻi hoʻo kei talavoú.
ʻI he uike pē ʻe ua ʻeku malí, naʻá ku meimei tutu ai homa fale nofo totongí. Naʻá ku ngaohi ha tousi pea fakafokifā pē kuo puho hake ʻema meʻa taʻo tousi foʻoú.
Lolotonga ʻeku tuʻu ai mo ʻohovalé, naʻe vave ʻa e ngāue ki ai hoku husepāniti foʻoú. Naʻá ne leleakiʻi ki tuʻa ʻa e meʻa taʻo tousí ʻo fakafoʻohifoʻi ia. Naʻe haʻu fakataha ki tuʻa mo ʻeku konga mā ʻuliʻulí, … ha tohi fakahinohino kuo vela kakato. Uehe.
Meʻamālié, ʻoku ʻikai fiemaʻu ia ke ke pōtoʻi ʻi he taʻo tousí (pe ʻi ha toe meʻa kehe) ke ke mateuteu ai ki he mali taʻengatá. Ka ʻoku ʻi ai ha fanga kiʻi meʻa faingofua te ke lava ʻo fai ke teuteu, ʻi hoʻo hoko ko e toʻu tupú, ʻi he taimí ni.
Kapau ʻokú ke pehē ʻoku ʻikai kaunga ʻa e mali taʻengatá kiate koe, hokohoko atu pē hoʻo laukongá. ʻIo, mahalo ʻoku toe ha ngaahi taʻu siʻi kae toki aʻu ki he nofo-malí. Ka ko e nofo-malí mo e fāmilí ko e uho ia ʻo e palani ʻo e fiefia ʻa e Tamai Hēvaní—ʻi hono fakalea ʻe tahá, ʻokú na fuʻu mahuʻinga ʻaupito. Vakaiʻi ʻa e ngaahi fakakaukau ʻe nima ko ʻení pea kamata teuteu ʻi he taimí ni.
1. Fakaleleiʻi Ho Ngaahi Vā Fetuʻutakí
ʻOku fēfē hoʻo vā fetuʻutaki mo hoʻo mātuʻá mo e ngaahi tokouá, tuofāfiné, pe tuongaʻané? Kapau ʻokú ke kiʻi mā, mahalo ko ha meʻa ʻeni ke ke ngāue ki ai. Te ke lava foki ʻo ngāue ki hoʻo ngaahi vā fetuʻutaki mo e kakai kehé. Feohi mo e niʻihi kehé! Talanoa ki ha taha foʻou, naʻa mo ha taha ʻoku … tuʻunga tangata pe fefine kehe meiate koe. Ko e lahi ange hoʻo akoako fakahoko ʻa e ngaahi taukei ʻo e vā fetuʻutakí, ko e faingofua ange ia ʻi he taimi te ke kamata fakamātoato ai ki he teití.
2. Feinga ke Tauhi ʻa e Fono ʻo e Angamaʻá
ʻOku pehē ʻi he Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí: “Koeʻuhí ʻoku fuʻu toputapu mo mālohi e ngaahi ongo fakasekisualé, kuo foaki atu ai ʻe he ʻOtuá ʻa ʻEne fono ʻo e angamaʻá ke teuteuʻi koe ke ke fakaʻaongaʻi e ngaahi ongo ko ʻení ʻo hangē ko ʻEne taumuʻá. ʻOku pehē ʻe he fono ʻo e angamaʻá ʻoku toki fakangofua pē ʻe he ʻOtuá ʻa e ʻekitivitī fakasekisualé ʻi he vahaʻa ʻo ha tangata mo ha fefine kuó na mali” ([2022], 23). ʻE hanga ʻe hoʻo feinga ke tauhi ʻa e fono ʻo e angamaʻá ʻo teuteuʻi koe ki ha vā fetuʻutaki nofo-mali ʻoku mahuʻingamālie angé.
3. Fakakaukau ke Ngāue Fakafaifekau
Naʻá ku ngāue fakafaifekau ʻi Kuatalahala, Mekisikou. Naʻe faingataʻa ʻi he taimi ʻe niʻihi ke u nofo mo ha hoa ʻi he 24/7 pea naʻe teuteuʻi ai au ki ha ngaahi vā fetuʻutaki ʻi he kahaʻú. Naʻá ku tupulaki fakalaumālie foki. Kuo pehē ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni: “ʻOku ou toe fakapapauʻi mālohi atu he ʻahó ni e meʻa ne kole mai ʻe he ʻEikí ki he talavou moʻui taau kotoa pē ʻe malavá, ke teuteu ke ʻalu ʻo ngāue fakafaifekau. … Kiate kimoutolu kau finemui ʻoku malavá, ko ha faingamālie mālohi lahi foki e ngāue fakafaifekaú, ʻo ka ke ka loto ki ai.” Kapau ʻokú ke fie ngāue ka ʻoku ʻikai ke ke fakapapauʻi pe ʻokú ke malava fakaesino pe fakaʻatamai, talanoa ki hoʻo pīsopé fekauʻaki mo e ngaahi meʻa ke fili mei ai ʻoku feʻunga mo ho tūkungá, kau ai ʻa e ngāue fakafaifekau tokoní.
4. ʻAlu ki he Temipalé
Naʻá ke ʻiloʻi ko e temipalé ʻa e feituʻu ke ʻi aí, ka naʻá ke ʻiloʻi nai ʻe lava ke ne tokoniʻi koe ke ke teuteu ki he mali taʻengatá? ʻI hoʻo kau ki he papitaiso ʻi he temipalé (pea, kimui ange ai, mo e ngaahi ouau kehé), ʻe tāpuekina koe ʻaki e mālohi ʻo e ʻOtuá ke tokoniʻi koe, kau ai ʻa e teití mo e nofo-malí. ʻOku teuteuʻi foki koe ʻe hoʻo tokoni ki hoʻo ngaahi kuí ʻi he temipalé ke ke tokoni ki ho mali ʻi he kahaʻú (falala mai kiate au—ʻi he nofo-malí, ʻoku mahuʻinga ʻa e ngāue tokoní). Pea ʻe teuteuʻi koe ʻe hoʻo moʻui taau ke maʻu ha lekomeni temipalé mo tauhi hoʻo ngaahi fuakavá ke ke sila ʻi he temipalé ʻi he fuakava ʻo e mali taʻengatá ʻi ha ʻaho.
5. Fakatomala ʻi he ʻAho Takitaha
Makehe mei hono meimei tutu ʻo e falé, kuó u fai ha ngaahi fehalaaki lahi talu ʻeku malí. Ka koeʻuhí ko Sīsū Kalaisi, ʻoku sai pē ia! ʻOku ʻikai ha taha ia ʻe haohaoa ʻi he nofo-malí. He ʻikai foki ke ke haohaoa mo koe ʻi he taimí ni. Hokohoko atu pē hoʻo feinga ke muimui ki he Fakamoʻuí mo fakatomala lolotonga hoʻo fonongá. ʻI hoʻo fai iá, ʻe teuteuʻi, tokoniʻi, mo tataki koe ʻe he Tamai Hēvaní. Ko hoʻo mali pē, hokohoko atu hoʻo ngāue ke fakalakalaká. Ko e meʻa mālié ʻoku pehē ʻa e mali taʻengatá—ʻo taʻengata. Te ke lava mo ho malí ʻo hokohoko atu ʻa e fakatomalá mo e fakalakalaka fakataha ki he moʻui taʻengatá.