2025
Tānaki Atu Hoʻo Māmá
Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú Tīsema 2025


Tānaki Atu Hoʻo Māmá

ʻOku hanga ʻe he kihiʻi konga siʻi kotoa pē ʻo e maama ʻokú ke tānaki atu ʻi he taimi Kilisimasi ko ʻení, ʻo ʻai ke fakafiefia ange ʻa e māmaní.

finemui

Ngaahi tā fakatātā ʻa Gabriele Cracolici

ʻOku ʻiloʻi ʻe he kiʻi leka taʻu ua kotoa pē (fakataha mo e pusi ohi kotoa pē) ʻoku tātātaha ke manakoa ange ha meʻaʻofa ʻi loto ʻi ha puha ʻi he ngeʻesi puhá. ʻOku ʻi he ʻū puhá ha ngaahi meʻa fakafiefia taʻefaʻalaua ! Ko ha mīsini liliu taimi nai ia? Ko ha ngāue fakameaʻa fakasaienisi fisifisimuʻa nai ʻeni ʻoku faʻu? Ko ha konga ʻo e tānoló?

ʻI he tokoni ʻa ha kulupu ʻo ha kau finemui naʻe ueʻi fakalaumālie ʻi ʻOlikoni, USA, naʻe ʻaonga lahi ai ha ngeʻesi puha ʻo ha ʻaisi: naʻe tokoni ia ke hoko mai ai ha ngaahi mana ʻi he faʻahitaʻu Kilisimasí kakato.

Puha ʻe Taha, Ngaahi Mana Lahi

ʻI he taimi naʻe tokangaʻi ai ʻe he houalotu ʻo e Kau Finemuí ʻa e paati Kilisimasi honau uōtí, naʻa nau fakakaukau ʻi he kamataʻangá ke fakakaveinga ia ko e Fakamaama ʻa e Māmaní. Naʻe ʻasi hake ʻa e fuofua mīsini foaki ʻi honau feituʻú ʻi ha taʻu ʻe taha kimuʻa. ʻOku pehē ʻe Kisaia H., ko e taha ʻo e kau finemuí, “Naʻá ku pehē ʻoku lelei ʻaupito ke u lava ʻo ngāue ʻi ha founga faingofua pehē.”

Ko ia naʻe fiemaʻu ai ʻe he kau finemuí ha mīsini foaki fakapatonu maʻa honau uōtí mo e siteikí. Naʻe loto ha taha ʻo kinautolu, ko Lita P., ke tokoni ʻi hono langa iá. ʻOku pehē ʻe Lita, ʻe ʻi he mīsiní ʻa e “ngaahi faingamālie ngāue tokoni ʻe lava ke fai ʻe ha taha, tatau ai pē pe ko e hā honau taʻu motuʻá.” Naʻa nau fakakau ʻa e faʻahinga tokoni hangē ko e “Ngaohi ʻa e meʻatokoni efiafí,” “Lotua ha taha ʻoku faingataʻaʻia,” pe “ʻAlu ʻo hiva Kilisimasi.”

Fakamālō ki ha palesiteni ʻo e Kau Finemuí naʻá ne toki fakatau mai ha ʻaisi, naʻe ʻi ai leva haʻanau puha fakaʻofoʻofa ke kofukofuʻi ʻaki ha pepa lanu kulokula pea tepiʻi. Naʻa nau tānaki atu leva ha ngaahi sitika ʻoku ʻi ai ha ngaahi faingamālie ngāue tokoni pea tuku ha fanga kiʻi kaati pisinisi iiki ʻi lalo ke toʻo ʻe he kakaí. ʻI hono fakakakato pē ʻe ha taha honau fatongiá, te nau lava ʻo tautau ʻa e kiʻi kaati pisinisi kulokulá ko ha meʻa teuteu ʻi he fuʻu ʻakau Kilisimasi ʻa e uōtí.

ʻOku pehē ʻe Kisaia, “Naʻe fakalata ʻaupito ke te sio ki he fuʻu ʻakaú ʻoku fakaʻau ke fonu ʻi he fakalau ʻa e taimí.”

Hili ʻa e paati fakauōtí, naʻe fiemaʻu ʻe he kakaí ke fakaʻaongaʻi ʻa e mīsini foakí ʻi ha ʻekitivitī fakasiteiki ʻo e Fakamaama ʻa e Māmaní. Pea ko ia ai naʻe hokohoko atu ʻa e mafola ʻa e māmá. ʻOku pehē ʻe Kisaia, “Naʻe pehē ʻe ha taha naʻá ne fakaʻamu ke maʻu ha taha ʻo e ngaahi meʻá ni ʻi he uooti kotoa pē ʻi he siteikí.”

Misini Foaki naʻe faʻu ʻi ʻapí

Naʻe iku ha kiʻi fakakaukau siʻisiʻi, puha lahi, mo ha ngāue mālohi ki ha Kilisimasi fakafiefia ange maʻá e taha kotoa.

Naʻe fiefia foki mo Kisaia ʻi he mīsini foakí! Naʻe fili ʻe hono fāmilí ʻa e “ʻAlu ʻo Hiva Kilisimasí” ko ha ngāue tokoni. Naʻa nau kamata ʻaki ha ʻaʻahi ki ha kāingalotu ʻe niʻihi ʻo e uōtí. Pea ʻi heʻenau mamata ki he loʻimataʻia mo e malimali ʻa kinautolu naʻa nau ʻaʻahi ki aí, naʻe kei fakakaukau pē ʻa e fāmili ʻo Kisaiá ke nau ʻaʻahi ki ha toe fale pē ʻe taha. Pea mo ha toe taha. ʻOkú ne pehē, “Naʻa mau fie ʻaʻahi ʻi he poó kakato, ka naʻe pau ke mau fakanounou ia koeʻuhí he ʻoku fiemaʻu ʻe he kakaí ke nau mohe!”

Ko e moʻoni ʻoku ʻikai fiemaʻu ia ke ke fai ha fuʻu meʻa lahi ke fakahoko ha liliu ʻi he Kilisimasi ko ʻení. ʻOku pehē ʻe Lita, “ʻOku ʻikai fiemaʻu ia ke lahi ʻa e ngāue tokoní.” “Fai ha kiʻi meʻa siʻisiʻi, pea te ne ʻomi ʻa e fiefia ʻo e Kilisimasí. Tokanga taha ki he niʻihi kehé, kae ʻikai ko koe.”

kau finemui ʻoku nau tuʻu ʻi ha Mīsini Foaki naʻe faʻu ʻi ʻapi

Naʻe houngaʻia ʻa Lita (toʻohemá) mo Kisaia (toʻomataʻú) ʻi heʻena sio ki he tokolahi ʻo e kakai naʻa nau fakaʻaongaʻi mo saiʻia ʻi he mīsini foakí.

Ko Koe + Ngāue naʻe Ueʻi Fakalaumālié = Maama

Ko e moʻoni, ʻoku ʻikai ke ke fiemaʻu ha mīsini foaki—faʻu ʻi ʻapi pe mei ha feituʻu kehe—ke fakafiefiaʻi ʻaki ʻa e Kilisimasi ʻa ha taha. Naʻa mau fehuʻi ki he toʻu tupu ʻi he funga ʻo e māmaní pe ko e hā ʻoku nau saiʻia ke fai ke Fakamaama ʻa e Māmaní ʻi he taimi Kilisimasí pea naʻa mau maʻu ha ngaahi tali kehekehe. ʻOku vahevahe ʻe ha niʻihi ʻa e mūsiká mo ha ngaahi pōpoaki fakalaumālie kehe ʻi he ʻinitanetí. Ko e niʻihi ʻoku nau foaki ha fanga kiʻi fakaneifua pe hiki ha fanga kiʻi tohi angaʻofa. Ka ʻoku kei ngāue pē ha niʻihi kehe ʻi he temipalé pe ʻaʻahi ki he kakaí.

Naʻe fakamatalaʻi ʻe ʻEmalini, ko ha finemui taʻu 16, ha tukufakaholo manako kuó ne faʻa fakahoko talu mei hono taʻu 7. ʻOkú ne pehē, “ʻOku ou kau ʻi hano tulamaʻi ʻa e Fakatātā ʻo e ʻAloʻí mei he Fakafetaʻí ki he Kilisimasí.” Manatuʻi ʻoku ʻikai ko ha tānaki faingofua ʻeni ʻo ha ngaahi tokoua pe tuongaʻane ʻoku nau tui ha ngaahi pulupulu tauveli kaukau! Ko ha foaki taʻetotongi ia ʻa e koló kuo nau fai ʻi he ngaahi taʻu lahi.

finemui ʻi hono tulamaʻi ʻa e Fakatātā ʻo e ʻAloʻí

ʻOku hoko ʻa ʻEmalini ko e tokotaha fakamatala ʻi ha tulamaʻi ʻo e fakatātā ʻo e ʻaloʻí ʻa ia ʻokú ne tāpuekina ha lauiafe ʻi he Kilisimasi takitaha.

Ko ha ʻaho ngāue angamaheni ʻeni: ʻOku kamata ʻa ʻEmalini ʻi he 9 a.m. mo ʻene faʻeé mo e tokotaha naʻá ne fokotuʻutuʻú. ʻOku nau fakaʻaongaʻi ha houa ʻe ono ke ngaohi ha tōnati ʻe 500 ki he kau fakaafe ʻo e efiafi ko iá, pea teuteu leva ʻa ʻEmalini ke hoko ko e tokotaha fakamatalá. ʻOku ʻomi ʻe hono tulamaʻi ʻo e Fakatātā ʻo e ʻAloʻí ʻa e ʻata fakaʻofoʻofá, māmá, fanga monumanu ki he ʻaiʻangakai ʻo e manú, kakai ʻeti faiva ʻe toko 20–30, mo ha polokalama miniti ʻe 15 ʻoku mamataʻi ʻe ha toko lauiafe ʻi he taʻu takitaha.

ko ha talavou mo ha finemui

ʻOkú ne pehē, “ʻOku fuʻu mālohi ʻaupito ʻa e Laumālié ʻi he taimi ʻoku mau fakaʻaliʻali aí.” “ʻI he taʻu kuo ʻosi naʻe ʻi ai ha kiʻi tamasiʻi naʻe teʻeki ke u fetaulaki mo ia kimuʻa naʻá ne haʻu ʻo fāʻofua mo pehē mai, ʻko e meʻa tofu pe ʻeni naʻá ku fiemaʻú!’”

Tulamaʻi ʻo e Fakatātā ʻo e ʻAloʻí

Tatau ai pē pe ko ha aʻusia fakaʻaho hangē ko e vahevahe ha fakaneifua mo ha kaungāʻapi pe ko ha meʻa makehe hangē ko e sio ki ha kaungāmeʻa ʻoku fili ke papitaisó, ko e foʻi ngāue kotoa pē ʻoku vahevahe ai ʻa e maama ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí te ne ʻai ʻa e māmaní ke hoko ko ha feituʻu lelei ange. ʻOku ongoʻi ʻa e maama peheé, kae ʻikai ko e mamata pē ki ai.

ʻE lava pē ke femoʻuekina ʻa e taimi Kilisimasí—pea mahalo ʻe fuʻu femoʻuekina kapau he ʻikai ke tau tokanga. Ka ʻi heʻetau tokangá, te tau lava ai ʻo maʻu ha taimi feʻunga ke fai ai ha tokoni. Kuo fakamanatu mai ʻe ʻEletā Petuliki Kealoni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá, “ʻI he ʻamanaki ke hoko e Kilisimasi ko ʻení, tau fakahoko muʻa ke lahi ange ʻa e meʻa ʻoku mahuʻingá kae fakasiʻisiʻi ʻa e meʻa ʻoku ʻikaí.”

Ko hai ʻokú ne fiemaʻu ha kiʻi maama lahi ange ʻi hoʻo māmaní ʻi he ʻaho ní?