Ki hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú
Ngaahi Talaʻofa Mahuʻinga ʻo e Palani ʻa e Tamaí
Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú Sānuali 2026


Ngaahi Talaʻofa Mahuʻinga ʻo e Palani ʻa e Tamaí

ʻOku totonu ke fonu hotau laumālié ʻi he fakafetaʻi ʻi heʻetau fakakaukau ki he palani maʻongoʻonga ʻa e ʻOtuá maʻatautolú.

talavou ʻi he tafaʻaki ʻo ha foʻi noʻo lahi ʻokú ne haʻi fakataha e ongo ngataʻanga ʻo ha hala fakakavakava

Ngaahi tā fakatātā ʻa Alyssa Petersen

ʻOku fakamatalaʻi ʻe he palani ʻa e Tamai Hēvaní ʻa e “ngaahi talaʻofa ʻoku lahi ʻaupito mo mahuʻinga” (vakai, 2 Pita 1:3–4) mo e ngaahi moʻoni ʻokú ne fakamatalaʻi hotau tuʻunga mo e taumuʻa taʻengatá.

Hangē ko ia ʻoku fakamatalaʻi ʻi he “Ko e Fāmilí: Ko Ha Fanongonongo ki Māmaní”: “Ko e kakai kotoa pē—ʻa e tangata mo e fefine—naʻe fakatupu ia ʻi he tatau ʻo e ʻOtuá. Ko e toko taha fakafoʻituitui kotoa pē ko e foha mo e ʻofefine ia ʻo ha mātuʻa fakalangi, pea ʻi heʻene peheé, ʻoku maʻu ai ʻe he toko taha kotoa pē ha natula fakalangi pea mo ha ikuʻanga pau.”

ʻOku talaʻofa mai ʻa e Tamai Hēvaní kapau te tau muimui ki Heʻene palaní mo e sīpinga ʻa Hono ʻAlo ʻOfaʻangá, tauhi e ngaahi fekaú, pea kātaki ʻi he tui ki he ngataʻangá, te tau “maʻu ʻa e moʻui taʻengatá, ʻa ia ko e meʻaʻofa ʻoku mahuʻinga taha ʻi he ngaahi meʻaʻofa kotoa pē ʻa e ʻOtuá” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 14:7).

ʻOku fakatefito e ngāue ʻa e ʻOtuá ʻi he fakalakalaka mo e hakeakiʻi ʻo ʻEne fānaú. ʻOku fakataumuʻa ʻa e konga kotoa pē ʻo ʻEne palaní ke tāpuakiʻi kitautolu koeʻuhí “ʻoku mahuʻinga lahi ʻa e ngaahi laumālié ʻi [Hono ʻaó]” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 18:10).

Ko e Palani ʻa e Tamaí

ʻI he fakataha alēlea ʻi he maama fakalaumālié, naʻe fakahā ai ʻe he Tamai Hēvaní ki Heʻene fānau fakalaumālié ʻa ʻEne palani ki heʻenau fakalakalaká mo e fiefia taʻengatá. Naʻá Ne folofola mai te Ne fekauʻi mai kitautolu ki he māmaní ke siviʻi kitautolu, ke vakai pe te tau talangofua kiate Ia mo feʻunga ke “tānaki [mai] ʻa e nāunau ki [hotau] ʻulú ʻo taʻengata pea taʻengata” (vakai, ʻĒpalahame 3:24–26).

Pea naʻá Ne folofola leva: “Ko hai te u fekauʻí? Pea tali ʻe ha taha ʻoku hangē ko e Foha ʻo e Tangatá: Ko au ʻeni, fekauʻi au. Pea tali ʻe ha tokotaha kehe, ʻo pehē: Ko au ʻeni, fekauʻi au. Pea folofola ʻa e ʻEikí ʻo pehē: Te u fekauʻi ʻa e ʻuluakí.

“Pea naʻe ʻita ʻa hono uá, … pea, ʻi he ʻaho ko iá, naʻe muimui kiate ia ʻa e tokolahi” (ʻĒpalahame 3:27–28).

Ko e palani pē ʻe taha naʻe fokotuʻú—ʻa e palani ʻa e Tamaí. Naʻe ʻikai fai mai ʻe heʻetau Tamai Hēvaní ʻa e fehuʻi, “Ko e hā te tau faí?” Naʻe ʻikai ke Ne fekumi ki ha fakamatala, ʻeke ha ngaahi fokotuʻu, pe kole ha ngaahi fokotuʻu. Naʻe nofotaha ʻa e uho ʻo ʻEne fehuʻí pe ko hai ʻoku totonu ke fekauʻi mai ke fakahoko ʻa e ngaahi tuʻunga mo e makatuʻunga ʻo ʻEne palaní.

māmani mo e laʻaá, māhiná, mo e fetuʻú

Naʻe ʻikai fakahā ʻe Lusifā ha palani naʻe fili ʻe ha tokolahi ʻo kinautolu naʻe kau ʻi he fakataha alēlea ʻi he maama fakalaumālié. Naʻá ne angatuʻu! Naʻá ne feinga ke fakaʻauha e tauʻatāina ke fili ʻa e tangatá, naʻe kapusi ki lalo, pea “hoko ko Sētane, … ko e tēvoló, ko e tamai ʻa e ngaahi loi kotoa pē, ke kākaaʻi mo fakakuihi ʻa e tangatá, pea ke tataki pōpula ʻa kinautolu ʻi heʻene faʻitelihá” (vakai, Mōsese 4:1, 3–4). Naʻe hanga ʻe he hīkisiá, fielahí, mo e siokitá ʻo fakaʻaiʻai ʻene fakafepaki ki he palani ʻa e Tamaí.

ko ha talavou, ko Sīsū Kalaisi, pea mo e palani ʻo e fakamoʻuí

Ko e Palani ʻa e Tamaí mo e Ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí

ʻOku fakamatalaʻi ʻe he palaní ʻa e ngaahi ngāue ʻa e Tamaí mo e ʻAló ʻa ia ʻokú ne fakaʻatā ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e moʻui taʻengatá ki he faʻahinga kotoa ʻo e tangatá.

Ko e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ʻa e founga ʻoku tau maʻu ai ʻa e ngaahi tāpuaki kuo talaʻofa mai ʻi he palani ʻa e ʻOtuá, naʻa mo e tokāteliné, ngaahi tefitoʻi moʻoní, ngaahi ouaú, mo e ngaahi fuakava kuo pau ke tau tui mo muimui ki aí. “Kuo ʻikai ke tuku mai mo ha toe huafa kehe ʻi he lalo langí, kā ko e Sīsū Kalaisi ko ʻeni … ʻa ia ʻe lava ʻo fakamoʻui ai ʻa e tangatá” (2 Nīfai 25:20). Ko e moʻoni ko e ʻEiki ko Sīsū Kalaisí “ko e hala, mo e moʻoni, pea mo e moʻui: ʻoku ʻikai haʻu ha tangata ʻe taha ki he Tamaí, kae ʻiate [Ia]” (Sione 14:6; tānaki atu hono fakamamafaʻí).

tohi ʻoku ʻosi tā ʻi loto ai e palani ʻo e fakamoʻuí

Ngaahi Hingoa ʻo e Palaní ʻi he Tohi ʻa Molomoná

ʻOku tau ako ha ngaahi moʻoni mahuʻinga ʻaki hono ʻiloʻi mo ako ʻa e ngaahi hingoa kehekehe ʻo e palani ʻa e Tamaí ʻi he Tohi ʻa Molomoná: Ko ha Fakamoʻoni ʻe Taha ʻo Sīsū Kalaisi. Hangē ko ʻení, fakakaukau ki he sīpinga ko ʻeni ʻo e ngaahi hingoa kuo filí:

ʻOku tokoni ʻa e ngaahi hingoa takitaha ko ʻení ke mahino lelei ange kiate kitautolu ʻa e ngaahi talaʻofa mahuʻinga ʻo e palani ʻa e Tamaí mo fakatupulaki ʻetau fakakaukau ki he ngaahi taumuʻa mo e ʻuhinga ʻo ʻetau moʻui fakamatelié.

Ko hono moʻoní, ko e hingoa ʻoku lahi taha hono fakaʻaongaʻi ki he palani ʻa e ʻOtuá ʻi he Tohi ʻa Molomoná (“ko e palani ʻo e huhuʻí”) ʻoku nofotaha ia ʻi he huhuʻi mei he angahalá mo e maté ʻa ia ʻoku malava ke hoko tuʻunga ʻi he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí (vakai, ʻAlamā 12:25; 33:22).

Kuo Teuteuʻi ʻa e Halá

ʻOku totonu ke fonu hotau laumālié ʻi he fakafetaʻi ʻi heʻetau fakakaukau ki he palani maʻongoʻonga ʻa e ʻOtuá. ʻOku ʻomi ʻe he ʻilo ki Heʻene palaní ha fakakaukau mahuʻinga, fakatupulaki ʻetau fiefiá, pea fakamālohia kitautolu ke tau ikunaʻi hotau ngaahi faingataʻaʻiá mo e ngaahi faingataʻá.

ʻOku fakaʻānaua mai e Tamai Hēvaní ke tau foki ki ʻapi kiate Ia. ʻOkú Ne fakaafeʻi mo talaʻofa mai ha ngaahi tāpuaki, ka he ʻikai ke Ne teitei fakamālohiʻi, fakakounaʻi, pe taʻotaʻofi ʻetau fakaʻaongaʻi ʻo e tauʻatāina ke fili ki he totonú ʻa ia naʻá Ne foaki maʻatautolú. Kuo pau ke tau ngāue mo fili ke foki kiate Ia ʻaki ʻetau muimui ki he sīpinga Hono ʻAlo ʻOfaʻangá.

“Kuo teuteu ʻa e halá pea kapau te ta sio ki ai te ta lava ʻo moʻui ʻo taʻengata“ (ʻAlamā 37:46; tānaki atu hono fakamamafaʻí).

ʻOku ou fakamoʻoni fiefia ko e Tamai Hēvaní ʻa e tupuʻanga ʻo e palani fakalangi maʻa ʻEne fānaú. Ko Sīsū Kalaisi hotau Huhuʻí mo e Fakamoʻuí. Pea ʻi heʻeku hoko ko e taha ʻo ʻEne kau ʻAposetolo ʻi he ngaahi ʻaho kimui ní, ʻoku ou fakamoʻoni ko Ia moʻoni “[ʻa] e halá, mo e moʻoní, pea mo e moʻuí” (Sione 14:6; tānaki atu hono fakamamafaʻí).