Mga Gawa 6–9

Habang lumalaki ang Simbahan ng Panginoon, nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga Judiong nabinyagan na pangunahing nagsasalita ng Griyego (mga Helenista) at ng mga pangunahing nagsasalita ng Aramaiko (mga Hebreo). Malamang na ang kanilang mga hindi pagkakaintindihan ay higit pa sa pagkakaiba sa wika at kinabibilangan din ng pagkakaiba sa pamumuhay at kinaugalian. Sa pakiwari ng mga Helenista ay pinababayaan ng mga Hebreo ang kanilang mga balo. Noong panahon ng Bagong Tipan, ang mga balo ay lubhang nahihirapan at kadalasang nangangailangan ng pangangalaga.

Ipinaliwanag ng Labindalawang Apostol na hindi nila dapat pabayaan ang salita ng Diyos na “maglingkod sa mga hapag.” Ang paglilingkod sa mga hapag ay tumutukoy sa pag-aasikaso sa temporal na mga pangangailangan ng mga miyembro ng Simbahan. Tumawag ang Labindalawang Apostol ng pitong disipulo mula sa mga Helenista upang tugunan ang mga temporal na alalahaning ito upang makapagtuon ang Labindalawang Apostol sa pagtuturo ng ebanghelyo. Hindi batid kung ano ang hawak na katungkulan sa priesthood ng pitong lalaki.

Tumugon si Esteban sa paratang ng kalapastanganan laban sa batas ni Moises sa pamamagitan ng pagsasalaysay ng mahahalagang bahagi ng kasaysayan ng mga Judio. Binanggit niya ang “kilalang pangalan sa angkan ng sambahayan ni Israel, tulad nina Abraham, Isaac, Jacob, Jose ng Egipto, at Moises (tingnan sa Mga Gawa 7:8–9, 20). Partikular na binigyang-diin ni Esteban ang kamay ng Panginoon sa paghahanda kay Moises, at tinapos niya ang kanyang patotoo sa pamamagitan ng pag-uugnay ng propesiya ni Moises kay Jesucristo.”

Sa pagbabahagi ng kasaysayang ito, inihalintulad ni Esteban ang sitwasyon ng Simbahan sa kuwento ng Lumang Tipan. Inusig at pinatay ng mga pinunong Judio si Jesucristo tulad ng mga suwail na Israelita na inusig at pinatay ang mga sinaunang propeta. Si Esteban at ang iba pang mga tagasunod ni Jesucristo ay katulad ng mga taong nakinig sa mga propeta noong panahon ng Lumang Tipan. Sa kontekstong ito, ang mga pinunong Judio, hindi si Esteban, ang mga sumusuway sa Diyos.

Itinuro ni Esteban na ang tabernakulo at ang templo ni Solomon ay itinayo para sa Diyos. Gayunman, hindi ito mga permanenteng tirahan ng Diyos. Binanggit ni Esteban si Isaias upang ituro na ang Diyos ang naghahari sa langit at lupa. Ang lahat ng nilikha ay Kanyang templo. Isinulat ni Elder Bruce R. McConkie, “Ang dakilang Lumikha … ay sinasamba [natin] sa kanyang mga templo, na mga banal na bahay na kanyang binibisita sa pana-panahon, at kung saan sa mga sagradong dako nito maaaring laging matagpuan ng matatapat ang kanyang Espiritu.”

Sa pangitain ni Esteban, ang bawat miyembro ng Panguluhang Diyos ay ipinakitang magkakahiwalay na Nilalang. Itinuro ni Propetang Joseph Smith: “Nakita ni [Esteban] ang Anak ng Tao na nakatindig sa kanan ng Diyos. “Sinumang nakakita na nabuksan ang langit ay alam na may tatlong personahe sa kalangitan na mayhawak ng mga susi ng kapangyarihan, at may isang namumuno sa lahat.” Ang mga katulad na pagpapakita na nagbubunyag sa Panguluhang Diyos bilang hiwalay at natatanging mga Nilalang ay matatagpuan sa salaysay ng binyag ng Tagapagligtas, sa Bundok ng Pagbabagong-anyo, sa pagpapakita ng Tagapagligtas sa mga Lamanita at Nephita, at sa Unang Pangitain ni Joseph Smith.

Tingnan sa “Mateo 8:20. Bakit tinawag ni Jesucristo ang Kanyang sarili na ‘Anak ng tao’?”

Si Simon ay isang salamangkero na nagmamahika. Labag sa batas ng Roma ang pagmamahika na may masama o mapanlinlang na layunin. Ipinagbabawal din sa ilalim ng batas ni Moises ang salamangka. Kinondena ni Pedro ang pagtatangka ni Simon na bilhin ng pera ang kapangyarihan ng priesthood. Itinuro ni Pangulong Dieter F. Uchtdorf, na miyembro noon ng Unang Panguluhan: “Ang priesthood, o alinman sa responsibilidad na sakop nito, ay hindi mabibili o maiuutos. Ang paggamit sa kapangyarihan ng priesthood ay hindi maiimpluwensiyahan, makukumbinsi, o maipipilit dahil sa posisyon, yaman, o impluwensya. Ito ay espirituwal na kapangyarihan na kumikilos ayon sa batas ng langit.”

Batay sa impormasyon sa talata 27, malamang na ang taga-Etiopia ay isang Black African mula sa mga teritoryo sa timog ng Egypt. Siya ay isang opisyal ng gobyerno at isang eunuko. Bilang isang eunuko, bawal siyang makibahagi sa Judaismo. Ang karanasang ito bilang misyonero ay isang hakbang tungo sa katuparan ng propesiya na ang ebanghelyo ay lalaganap sa kabila ng Judea at Samaria. Ibinadya nito ang kagila-gilalas na gawaing misyonero na magsisimula na sa mga Gentil.

Si Saulo ay isinilang sa Tarso, isang bayan ng mga Griyego sa Cilicia. Siya ay isinilang bilang isang mamamayang Romano at nakapagsasalita ng Aramaiko at Griyego. Siya ay isang Judio mula sa lahi ni Benjamin at isang debotong Fariseo na masigasig na tinugis at pinahirapan ang mga tagasunod ni Jesucristo. Kalaunan, nakilala siya bilang Pablo, na kanyang pangalang Latino.

Buod ng Buhay at Ministeryo ni Pablo

Paalala: Ang mga petsa ay tinantiya.

AD 1	Isinilang sa Tarso	Mga Gawa 9:11; 22:3, 27–28; Filipos 3:5
AD 19–29	Naging estudyante ni Gamaliel sa Jerusalem	Mga Gawa 22:3
AD 34–35	Inusig ang mga Kristiyano at nasaksihan ang pagpaslang sa martir na si Esteban	Mga Gawa 7:58–59; 8:1, 3; 26:10–11; Filipos 3:6
AD 35	Nagkaroon ng pangitain tungkol sa Tagapagligtas	Mga Gawa 9:3–18
AD 35–36	Naglakbay mula Damasco patungong Arabia; bumalik sa Damasco at ipinangaral ang ebanghelyo	Mga Gawa 9:19–20; Galacia 1:17
AD 36	Bumisita sa Jerusalem at nakipagkita kay Pedro at sa kapatid ni Jesus na si Santiago	Mga Gawa 9:26–29; Galacia 1:18–19
AD 37–43	Gumugol ng 14 na taon sa Siria at Cilicia (may panahong nakasama si Bernabe sa misyon niyang iyon)	Mga Gawa 9:30; 11:25–26; Galacia 1:21; 2:1
AD 45–48	Sinimulan ang unang paglalakbay bilang missionary (kasama si Bernabe)	Mga Gawa 13:1–14:26
AD 49	Dumalo sa isang kumperensya sa Jerusalem	Mga Gawa 15:1–6; Galacia 2:1–2
AD 49–52	Sinimulan ang pangalawang paglalakbay bilang missionary	Mga Gawa 15:36–18:21
AD 52	Bumisita sa Jerusalem	Mga Gawa 18:22
AD 53–57	Nagpunta sa pangatlo at huling misyon	Mga Gawa 18:23; 19:1–20:38
AD 57–58	Binisita ang Greece	Mga Gawa 21:1–15
AD 59–60	Nag-ulat sa mga lider ng simbahan sa Jerusalem; inaresto ng mga awtoridad; nakulong sa Cesarea	Mga Gawa 21:17–23:22; 23:23–26:32
AD 60–61	Habang arestado, naglakbay sa dagat patungong Roma; lumubog ang barko at namalagi nang ilang panahon sa isla ng Melita (Malta)	Mga Gawa 27:1–28:15
AD 61–63	Ibinilanggo sa loob ng isang bahay sa Roma	Mga Gawa 28:16–31
AD 63–65	Posibleng nangaral sa Roma at sa iba pang mga lugar sa Italy	Mga Gawa 28:30–31
AD 66	Ikinulong muli sa Roma	2 Timoteo 1:16–17; 4:6
AD 68	Namatay

Sa ilang bersyon ng Bibliya, tulad ng King James Bible, ang Gawa 9:5 ay nagtatapos sa katagang ito: “Mahirap [kay Saulo] ang sumikad sa mga pantaboy na patpat.” Ang pantaboy, o pansundot na patpat ay isang matulis na sibat o patpat na ginagamit na pansundot sa mga hayop para lumakad o kumilos ang mga ito. Sa halip na sumulong sa paglakad, ang mga hayop na matitigas ang ulo ay sumisikad o sumisipa para gumanti, literal na sumisikad sa pantaboy na patpat. Ang ganitong reaksyon ay nagdaragdag lamang sa sakit na nararamdaman dahil mas lumalalim ang tusok ng patpat sa katawan ng hayop. Sa kontekstong ito, sinabi ni Jesucristo kay Saulo na ang kanyang mga ginawa ay nakasasama sa sarili.

Ang mga Banal sa Jerusalem ay malinaw na nag-iingat nang hilingin ni Saulo na sumanib sa kanila. Ngunit isinama ni Bernabe si Saulo upang ipakilala sa mga Apostol at gumarantiya para sa kanya. Si Bernabe ay isang Judio mula sa lipi ni Levi. Ibinenta niya ang kanyang ari-arian at ibinigay ang pera sa mga Apostol. Inilarawan siya na isang mabuti at tapat na tao.

Ang mga lider ng Simbahan sa Jerusalem ay inatasan si Bernabe na maglingkod sa Antioquia (sa Siria) dahil malaking bilang ng mga tao roon ang nagbalik-loob sa ebanghelyo. Si Bernabe ang kasamang missionary ni Saulo.

Isa sa mga layunin ni Lucas sa pagsulat ng aklat ng Mga Gawa ay ipakita ang pagpapatuloy ng kapangyarihan at awtoridad ni Jesucristo. Halimbawa, habang naglilingkod sa Lidda at Joppa, pinagaling ni Pedro sina Aeneas at Tabita (na tinatawag ding Dorcas). Katuparan ito ng pangako ng Tagapagligtas na gagawin ng mga naniniwala sa Kanya ang mga uri ng gawain na ginawa Niya. Ang pagpapagaling ni Pedro kay Aeneas ay katulad ng pagpapagaling ng Tagapagligtas sa isang lalaking lumpo. Binuhay muli ni Pedro si Tabita, na kahalintulad ng muling pagbuhay ng Tagapagligtas sa anak na babae ni Jairo.

Si Tabita (kilala rin bilang Dorcas) ay isang disipulo na maraming ginawang pagtulong sa kapwa. Nang mamatay siya, inihimlay siya ng mga balo sa itaas na silid at pinarangalan siya sa pamamagitan ng paglatag sa paligid niya ng lahat ng damit na ginawa niya para sa kanila. Nang dumating si Pedro, ipinakita sa kanya ng mga balo ang mga damit na ginawa ni Tabita para sa kanila. Binuhay ni Pedro si Tabita, na naging dahilan upang maniwala ang marami sa Tagapagligtas.

• Dieter F. Uchtdorf, “Paghihintay sa Daan Patungong Damasco,” Liahona, Mayo 2011, 70–77

• James E. Faust, “Ang Kapangyarihang Magbago,” Liahona, Nob. 2007, 122–24

• Ulisses Soares, “Paano Ako Makauunawa?,” Liahona, Mayo 2019, 6–8

• Thomas S. Monson, “Be Thou an Example,” Ensign, Nob. 2001, 98–101