“O Atu i Ohaio”

I le taimi lea sa avea ai o ia o se failauga i ni faapotopotoga se lua o le Lotu Papatiso Toefaatulagaina, o Rikitone sa lava le faatosinaga e faapea o i latou sa i ai i lana lafu sa lauiloa i le toatele o sa Rikitonē. O le iloaina o lana faatosinaga, na asiasi atu ai Palate ma Kaotui ia Rikitone i le aso 28 o Oketopa, ae o lana tali atu i le la savali sa le o se tali lelei. Sa ia taliaina ma le le talitonu se kopi o le Tusi a Mamona, ma sa manatua e se tasi o le aulotu sa ia “ta’usalaina i se isi itu.” Ae ui i lea, sa malie o ia e faitau ai.

Sa talai atu faifeautalai i se lauga i Mentor sa itiiti se aafiaga ma e lei umi ae siitia atu i Katelani i le faatoaga a Isaako Morley, ma taunuu ai i le aso 2 o Novema. O se tasi foi e auai i le Papatiso Toefaatulagaina, o Isaako Morley o le “tamā faaleagaga o se aiga tele faalenuu”—sa aofia ai le toatele o tagata o aulotu a Rikitone—sa nonofo i lana faatoaga. I le avea ai o se vaega, sa saili le “aiga” e toefaatu le talalelei a Iesu Keriso e pei ona faamatalaina i le Tusi Paia. Sa maua e faifeautalai se taliaina mafanafana o le la savali i tagata o le “aiga” i le faatoaga a Morley ma papatisoina le toatele o i latou.

O le aso na sosoo ai, 4 Novema, na sau ai Rikitone i Katelani e faatino se faaipoipoga ona faatasi atu lea i faifeautalai a o latou malaga atu i le eria e talai atu le savali o le talalelei toefuataiina. E toasefulufitu isi tagata na papatisoina i le aso na sosoo ai, ma e ui ina sa lei i ai Rikitone ma i latou, ae i totonu o le isi aso sa auai o ia i le talaiga ma, e tusa ai ma se tasi na matauina, sa “matua aafia ma maligi loimata” i le fonotaga.

E oo atu i le Aso Sa, 7 Novema, o le talaiga na auai mai ai se motu o tagata toatele lea na tala atu ai i fafo le au faalogologo ma toso ese ai e se tasi ia laupapa mai le fale ina ia mafai ona lagona atu e le toatele o tagata o loo i fafo. Na aoao mai Pale P. Palate mai le Tusi a Mamona ona valaaulia lea o isi e tautatala—o se valaaulia na vave ona taliaina e Sini Rikitone. Sa tulai Rikitone ma faasilasila atu ina ua uma ona faalogo i le savali a faifeautalai, sa “le tatau lava ona ia toe taumafai e talai atu” ma uunaia tagata faalogologo ia aua nei finau faasaga i mea sa latou faalogo i ai.

Sa faatalitonuina Rikitone e faapea, e moni lava, sa i faifeautalai le pule sa le’i mauaina muamua i le fogaeleele. Sa manao o ia ina ia papatisoina ma talanoaina le mataupu ma lona faletua, o Fipe, ma lapataia o ia i le ala e ono suia ai o la olaga pe afai la te usiusitai i le talalelei:

“’La’u pele, sa e mulimuli mai ia te a’u i le mativa; pe ua e toe naunau ea e faia lea lava mea e tasi?’ Sa ia tali mai, ’Sa ou mafaufau i le mataupu; Sa ou mafaufau … o tulaga e mafai ona tuu ai i tatou; Ua ou faitauina le tau, ma ua faamalieina atoatoa a’u e mulimuli ia te outou. “O lo’u manao ia faia le finagalo o le Atua, po o le ola po o le oti.”

O le iloaina o le tau o lo la’ua liua atonu o le a aofia ai lo latou fale ma lo la ola ai, o lea na papatisoina uma ai Sini ma Fipe Rikitone ia Novema 1830. Sa lafoai e Rikitone le talaiga ma galue puupuu i le faatoaga a Morley ae e lei umi ae tuua mo Niu Ioka ma le “popole tele e vaai ia Iosefa Samita le Itiiti, le Tagatavaai lea na faatuina mai e le Alii i nei aso e gata ai.” Sa malaga faatasi Rikitone ma se tasi o tagata o lana aulotu sa i ai muamua, o Eteuati Paterika, o lona faletua, o Litia, na talitonu i le savali a faifeautalai. Sa le talitonu pea, sa manao Paterika e feiloai ia Iosefa a o lei papatisoina o ia.

Sa feiloai nei alii e toalua ma Iosefa i Niu Ioka i le amataga o Tesema 1830, ma sa lei pine ae “manao Rikitone e fesili le Tagatavaai i le Alii, ia iloa po o le a le finagalo o le Alii e faatatau ia te ia.” I le tali atu, sa maua ai e Iosefa le faaaliga lea ua ta’ua nei o le Mataupu Faavae ma Feagaiga 35. Sa viia Rikitone mo lana galuega i lana auaunaga i Ohaio ma sa tuuina atu ia te ia le tiutetauave o le avea ma soa a Iosefa ma tusiupu mo le faaliliuga o loo faia o le Tusi Paia. Sa ta’u atu ia te ia o lona faia o lea, “o le a tuuina atu tusitusiga paia e pei lava ona i ai i lo’u lava loto i le faaolataga o la’u lava ’au filifilia.” O lea, sa nofo ai Rikitone i Feiete faatasi ma Iosefa ma amata lana auaunaga o se tusiupu.

Ina ua taunuu o ia i Niu Ioka, sa talanoa atu Paterika i tuaoi o le au Samita e uiga i uiga o le aiga. I le faamalieina atoatoa ai i mea sa ia iloa mai ai, sa ia talosagaina ai le papatisoga, ma sa folafola atu Iosefa e papatiso o ia i le mavae ai o se malologa a Paterika mai lana malaga. E lei umi ae maua foi se faaaliga e Iosefa Samita mo Paterika, lea na poloaiina ai Paterika e “talai atu le talalelei tumau-faavavau i totonu o le Atunuu.” Ina ua uma lona papatisoga, sa malaga Paterika i sasae e faasoa atu lona faatuatuaga fou i lona aiga.

O le taunuu atu o Rikitone ma Paterika i Niu Ioka na aumaia ai se tala i le loloto o le mauaa o le talalelei toefuataiina i Ohaio. Ma e ui lava ina sa vave ona faatupulaia le aofai o tagata liliu mai i Ohaio, sa feagai le Ekalesia i Niu Ioka ma le faateleina o le tetee. I ni nai masina na muamua atu, sa maua ai e Iosefa Samita se faaaliga na tautino mai ai e tatau ona faapotopotoina le Ekalesia i se nofoaga e tasi, e ui e lei faaalia mai lena nofoaga (tagai i le MF&F 29:7–8).

Na manatua mulimuli ane e le tina o Iosefa, o Lusi, na maua e Iosefa se tala faapea o aulotu i Ohaio sa matuai manaomia lava le taitaiga, ona o le aofai o tagata liliu mai ua faatupula’ia ma o’o atu i le 300. Ona oo lea, a o malaga Iosefa ma Sini Rikitone mai Feiete i Canandaigua, Niu Ioka, i le faaiuga o Tesema, sa la maua ai se faaaliga na faatonuina ai le Ekalesia e “o atu i Ohaio.” I le faaaliga, sa faatonuina ai foi ia alii e taofi le galulue mo se taimi le tumau le toe iloiloina o le Tusi Paia ina ia faamalosia ai faapotopotoga i Niu Ioka e sauniuni ai mo le siitia atu.

E tolu aso mulimuli ane, na taloina ai le konafesi lona tolu a le Ekalesia i Feiete, ma sa faasilasila atu e Iosefa i tagata o le ekalesia le poloaiga a le Alii e tuua o latou fale ae faapotopoto i Ohaio. E tusa ai ma le faasilasilaga, na maua ai e Iosefa se isi faaaliga lea na auiliili mai ai le poloaiga e faapotopoto ma folafola atu i tagata o le ekalesia o le a latou maua i Ohaio le “tulafono & a le Atua ma o le a faaeeina ai i latou i le mana mai le lagi.”

Na tusia mulimuli ane e Newel Knight e faapea o tagata sa i ai i le taimi lea sa “faatonuina o se nuu, e amata le faapotopotoina o Isaraelu, ma sa tuuina mai se faaaliga i le Perofeta e uiga i lenei mataupu.” E ui ina sa i ai nisi o tagata o le Ekalesia sa faalotolotolua i le poloaiga e tuua o latou fale ma faapotopoto i se nofoaga fou, i le mavae ai o se po o le anapogi ma le tatalo, sa tautino atu ai le Ekalesia talavou e usitai i le poloaiga.