Suesuega o le Mataupu Faavae ma Feagaiga
‘Ati A’e La’u Ekalesia.’


“‘Ati A’e La’u Ekalesia’” Faaaliga i le Talaaga (2016)

“Ati A’e La’u Ekalesia,” Faaaliga i le Talaaga

‟Ati A’e La’u Ekalesia.”

MF&F 18, 20, 21, 22

nofoaga o le faatoaga a Pita Uitimera le Matua, Feiete, Niu Ioka

I le tu ai i luga o le matafaga, sa ’a’apa atu i lalo Iosefa Samita ma u’u le lima o lona tamā ina ua faatu a’e e Oliva Kaotui ia Samita matua mai le vai. “Lo’u Atua e!,” sa ia tagi ai, “Ua ou ola e vaai i le papatisoina o lo’u tamā i totonu o le ekalesia moni a Iesu Keriso.” Sa tele naua lona olioli mo ia. Sa ia saili mo se nofoaga e alu ese ai ia na o ia. Na mulimuli atu ai uo o Oliva Kaotui ma Iosefa Knight ia te ia. Na faamatalaina mulimuli ane e Knight ia Iosefa “o le tagata aupito sili ona aafia faalelagona ua ia vaai i ai nai soo se tagata.”

Mo le tele o tausaga, sa faate’aese ai e Iosefa Samita Matua ia manatu o tagata lotu i ona po nei, ae o lea ua ia maua le upumoni sa ia sailia i faaaliga vaaia ma faaaliga a lona atalii, o Iosefa le Itiiti. Sa faatulagaina le Ekalesia a Keriso i le aso 6 Aperila, 1830, ma o Iosefa le Matua o se tasi o tagata muamua na papatisoina.

I le amataga o le taumafanafana o le 1828, o faaaliga a Iosefa Samita le Itiiti na talanoaina ai le faatuina o se ekalesia. I le mavae ai o le leiloloa o itulau muamua e 116 ia Matini Harisi o tusitusiga o le Tusi a Mamona, sa faalau mai ai e Iosefa se faaaliga lea na fetalai mai ai le Alii, “O le a ou faatuina la’u ekalesia.” Sa amata ona manino e le muta le misiona a Iosefa Samita i le faaliliuga o papatusi. Ae e oo lava i paaga talitonu e pei o Iosefa Knight sa lei iloaina sauniuniga na foliga mai na taofiofi e Iosefa ma Oliva ia i la’ua.

Sa ta’ua mulimuli ane e Knight e faapea, na te lei iloaina le faatulagaina o le ekalesia sa loma seia oo i se taimi puupuu a o lei oo i le taimi na faatino ai. “O lenei la i le Tautotogo o le 1830,” sa ia manatua ai, “Sa ou alu faatasi ma la’u Vaega ma ave Iosefa i Manaseta i lona Tamā. Ina ua amata le matou malaga, sa ia ta’u mai ia te au e tatau ona i ai se Ekalesia e faatuina ae e lei ta’u maia po o afea.”

Na amata tapenapenaga talu mai Iuni o le 1829. I lena masina, na faalau mai ai e Iosefa Samita le faaaliga mo Oliva Kaotui o le a avea ma Mataupu Faavae ma Feagaiga 18. I lea faaaliga sa faatonuina ai Oliva e “ati a’e la’u ekalesia, ma la’u talalelei, ma la’u papa.” O le faia o lea mea, sa ta’u atu ai ia Kaotui ia “faalagolago i mea ua tusia.” Ua toeitiiti maea le faaliliuga o le Tusi a Mamona, ma sa faaaoga moni lava e Kaotui ia tusitusiga a o ia amata otootoina le faatulagaina o le ekalesia fou.

Sa saunia e Kaotui se pepa o faamatalaga sa ia ta’ua o “Mataupu Faavae o le Ekalesia a Keriso” e sauniuni ai mo le faatulagaina o le Ekalesia. O le tele o lenei pepa o faamatalaga a le o se upusii tuusao po o se toe faaupuina vavalalata mai le tusiga o le Tusi a Mamona. E pei o le ekalesia a sa Nifae, o lenei ekalesia fou o le a i ai ositaulaga ma aoao. O le a i ai foi ni soo, po o ni toeaina. O le faaaliga ia Iuni 1829 na tofia ai foi Kaotui, faatasi ai ma Tavita Uitimera, e filifili le toasefululua o e o le a auauna atu o ni Aposetolo e auina atu e faasalalau le savali fou a le ekalesia.

O le toatele o i latou na taliaina lena savali na faatalitali mo le faatulagaina o se ekalesia. Pe tusa o le taimi lea, sa fofogaina ai e Iosefa Samita se faaaliga ua faailoa mai ai e tatau ona faatulagaina le Ekalesia i le aso 6 Aperila, 1830. I lena aso, e fasefulu pe limasefulu alii ma tamaitai na potopoto i le tamai fale i Feiete o Pita Uitimera le Matua e molimauina lea mea na tupu. O le toaono o i latou—Iosefa Samita, Oliva Kaotui, ma isi e toafa—na avea ma tagata e faatulagaina aloaia.

Sa latou “tatalaina le sauniga i le tatalo faatauanau.” Sa fesili atu Iosefa ma Oliva i isi tagata aloaia e toafa pe latou te taliaina i la’ua o ni o latou faiaoga faaleagaga ma pe tatau ona la faagasolo loa e faatulaga le Ekalesia. I le i ai o le maliega a tagata talitonu na potopoto ai, sa faauuina ai e Iosefa ia Oliva Kaotui o se toeaina i le Ekalesia, ma sa faia foi e Oliva lea lava mea e tasi mo Iosefa. Sa 24 tausaga o Iosefa i le taimi lea; Sa 23 tausaga o Oliva.

Faatasi ai ma alii ua faatagaina ua valaauina, lagolagoina, ma faauuina, sa mafai ai e le Ekalesia ona faamanatuina le faamanatuga o le talisuaga a le Alii. “Ona matou fetagofi lea i le areto, faamanuia, ma tofitofi i ai, ma le uaina foi, faamanuia, ma inu faatasi ma i latou.” Ina ua maea le faamanatuga, sa tusia i le talafaasolopito a Iosefa Samita, “Ona faaee lea o o ma lima i luga o tagata taitoatasi o le Ekalesia o loo auai ina ia mafai ona latou maua le meaalofa o le Agaga Paia, ma avea ma tagata ua faamauina o le Ekalesia a Keriso. Sa tuuina mai le Agaga Paia i o ma’ua luga i se tulaga sili ona maualuga. Sa vavalo nisi, a o matou vivii uma atu i le Alii ma le olioli tele lava.”

I lena lava aso, “A o faatasi” mo le fonotaga faalefaalapotopotoga, sa maua ai e Iosefa Samita se isi faaaliga. Ua ta’ua nei o le Mataupu Faavae ma Feagaiga 21, o le faaaliga na faatonuina ai le ekalesia fou faatoa faatuina e faapea “o le a i ai se Talafaamaumau e tausia i totonu ia te outou” lea o le a ta’ua ai Iosefa Samita o se “Tagatavaai & Faaliliutusi & Perofeta o se Aposetolo a le Alii o Iesu Keriso o se Toeaina o le Ekalesia.” O Oliva Kaotui, sa galue i lana matafaioi o se Aposetolo ma se toeaina, o lē sa faatinoina le faauuga. E ui ina sa filifilia Oliva o le Toeaina Lona Lua o le Ekalesia, ae o le faaaliga i le aso 6 Aperila na filifilia ai foi o ia o le “Failauga muamua,” o se tofi na ia faatinoina e ala i le talaiina atu o le uluai lauga faalauaitele a le Ekalesia i le aso 11 Aperila.

E ui ina sa faamanino mai matafaioi patino a Iosefa ma Oliva, ae o le matafaioi o le “Mataupu Faavae o le Ekalesia a Keriso” a Oliva i le faalapotopotoga e le o manino. I se taimi ina ua maea ona faamaeaina e Oliva ia mataupu faavae, sa ta’u atu ai e Iosefa ia te ia o loo i ai isi tusiga. O le faaaliga a Iosefa na sui a’i, lea ua avea nei ma vaega o le Mataupu Faavae ma Feagaiga 20, ua foliga mai sa faamaeaina ina ua maea le fonotaga faalefaalapotopotoga ia Aperila ae a o lei faia le konafesi muamua a le Ekalesia, na faia ia Iuni. I le konafesi ia Iuni, sa taliaina ai lenei pepa o faamatalaga na faaalia mai o se faamatalaga o le faatulagaga mo le ekalesia fou. O lona taua sa faamamafaina i le mea moni e faapea, o le uluai anotusi faafaaaliga lea na lolomiina i le nusipepa a le Ekalesia, ma sa lolomiina mulimuli ane o le vaega 2 o le lomiga o le 1835 o le Mataupu Faavae ma Feagaiga, ina ua uma ona faalau mai le faatomuaga o se faaaliga i le 1835.

I le lua masina i le va o le faatulagaga o le Ekalesia ma lona taliaina o tusiga fou ia Iuni, na tulai mai ai fesili e faatatau i le manaomia e tagata talitonu ona papatisoina pe afai na papatisoina muamua i latou i isi ekalesia. I totonu o ni vaiaso o le uluai fonotaga a le Ekalesia, na maua ai e Iosefa Samita se faaaliga, lea ua avea nei ma Mataupu Faavae ma Feagaiga 22, ua faamamafa mai ai le taua o le toe papatisoina i le ekalesia fou.

O le Ekalesia fou a Keriso sa sili atu nai lo se isi lava lotu Kerisiano. I le mavae ai o tausaga o le taumamao ese mai lotu sa ia vaaia i ona autafa, sa vaaia ai e Iosefa Samita le Matua i le Ekalesia toefuataiina se mea e ese mai ai: o se sui talafeagai i le ekalesia a o soifua pea aposetolo a Keriso faatasi ma perofeta, aposetolo, faaaliga, ma le pule.

  1. Lucy Mack Smith, “Lucy Mack Smith, History, 1844–1845,” tusi 9, itulau 12, josephsmithpapers.org; Dean Jessee, “Joseph Knight’s Recollection of Early Mormon History,” BYU Studies, vol. 17, nu. 1 (Tautoulu 1976), 37.

  2. “Revelation, Spring 1829 [D&C 10],” i le Book of Commandments, 1833, 26, josephsmithpapers.org; tagai foi i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 10:53. O le tusia o le aso o lenei faaaliga o loo tumau pea le le mautonu. O manatu e talitonuina e mafai ona tuu atu i ai taumafanafana 1828 po o le tautotogo 1829.

  3. Jessee, “Joseph Knight’s Recollection,” 36.

  4. “Revelation, June 1829–B [D&C 18],” i le Book of Commandments, 1833, 35, josephsmithpapers.org; tagai foi i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 18:4–5.

  5. O lisi eseese o tagata na faatulagaina e toaono e aofia ai Iosefa Samita le Itiiti, Oliva Kaotui, Iosefa Samita le Matua, Ailama Samita, Samuelu Samita, Tavita Uitimera, Ioane Uitimera, Pita Uitimera le Matua, Pita Uitimera le Itiiti, Kerisiano Uitimera, ma Orrin Porter Rockwell (tagai i le Richard Lloyd Anderson, “I Have a Question: Who the six who organized the Church on 6 April 1830?” Ensign, Iuni 1980, 44--45).

  6. Iosefa Samita, ““History, 1838–1856, volume A-1, [December 1805–30 August 1834],” 37, josephsmithpapers.org.

  7. “Revelation, 6 April 1830 [D&C 21],” i le Revelation Book 1, 28, josephsmithpapers.org; tagai foi i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 21:1.

  8. “Revelation, 6 April 1830 [D&C 21],” 29; tagai foi i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 21:12.

  9. E faavae i sailiiliga na saunia e Michael Hubbard Mackay ma Gerrit Dirkmaat mo le voluma Michael Hubbard MacKay, Gerrit J. Dirkmaat, Grant Underwood, Robert J. Woodford, William G. Hartley, faatonu, Documents, Volume 1: July 1828–June 1831, vol. 1 o Pepa o Faamatalaga o le faasologa o The Joseph Smith Papers, faatonu. Dean C. Jessee, Ronald K. Esplin, Richard Lyman Bushman, ma Matthew J. Grow (Aai o Sate Leki: Church Historian’s Press, 2013).

  10. Minutes, 9 Iuni, 1830, i le Minute Book 2, 1, josephsmithpapers.org.

  11. Doctrine and Covenants, 1835, 77–82, josephsmithpapers.org.

  12. “Revelation, 16 April 1830 [D&C 22],” i le Painesville Telegraph, vol. 2, nu. 44 (19 Ape., 1831), 4; josephsmithpapers.org.