“‘Ati A’e La’u Ekalesia’” Faaaliga i le Talaaga (2016)
“Ati A’e La’u Ekalesia,” Faaaliga i le Talaaga
‟Ati A’e La’u Ekalesia.”
I le tu ai i luga o le matafaga, sa ’a’apa atu i lalo Iosefa Samita ma u’u le lima o lona tamā ina ua faatu a’e e Oliva Kaotui ia Samita matua mai le vai. “Lo’u Atua e!,” sa ia tagi ai, “Ua ou ola e vaai i le papatisoina o lo’u tamā i totonu o le ekalesia moni a Iesu Keriso.” Sa tele naua lona olioli mo ia. Sa ia saili mo se nofoaga e alu ese ai ia na o ia. Na mulimuli atu ai uo o Oliva Kaotui ma Iosefa Knight ia te ia. Na faamatalaina mulimuli ane e Knight ia Iosefa “o le tagata aupito sili ona aafia faalelagona ua ia vaai i ai nai soo se tagata.”
Mo le tele o tausaga, sa faate’aese ai e Iosefa Samita Matua ia manatu o tagata lotu i ona po nei, ae o lea ua ia maua le upumoni sa ia sailia i faaaliga vaaia ma faaaliga a lona atalii, o Iosefa le Itiiti. Sa faatulagaina le Ekalesia a Keriso i le aso 6 Aperila, 1830, ma o Iosefa le Matua o se tasi o tagata muamua na papatisoina.
I le amataga o le taumafanafana o le 1828, o faaaliga a Iosefa Samita le Itiiti na talanoaina ai le faatuina o se ekalesia. I le mavae ai o le leiloloa o itulau muamua e 116 ia Matini Harisi o tusitusiga o le Tusi a Mamona, sa faalau mai ai e Iosefa se faaaliga lea na fetalai mai ai le Alii, “O le a ou faatuina la’u ekalesia.” Sa amata ona manino e le muta le misiona a Iosefa Samita i le faaliliuga o papatusi. Ae e oo lava i paaga talitonu e pei o Iosefa Knight sa lei iloaina sauniuniga na foliga mai na taofiofi e Iosefa ma Oliva ia i la’ua.
Sa ta’ua mulimuli ane e Knight e faapea, na te lei iloaina le faatulagaina o le ekalesia sa loma seia oo i se taimi puupuu a o lei oo i le taimi na faatino ai. “O lenei la i le Tautotogo o le 1830,” sa ia manatua ai, “Sa ou alu faatasi ma la’u Vaega ma ave Iosefa i Manaseta i lona Tamā. Ina ua amata le matou malaga, sa ia ta’u mai ia te au e tatau ona i ai se Ekalesia e faatuina ae e lei ta’u maia po o afea.”
Na amata tapenapenaga talu mai Iuni o le 1829. I lena masina, na faalau mai ai e Iosefa Samita le faaaliga mo Oliva Kaotui o le a avea ma Mataupu Faavae ma Feagaiga 18. I lea faaaliga sa faatonuina ai Oliva e “ati a’e la’u ekalesia, ma la’u talalelei, ma la’u papa.” O le faia o lea mea, sa ta’u atu ai ia Kaotui ia “faalagolago i mea ua tusia.” Ua toeitiiti maea le faaliliuga o le Tusi a Mamona, ma sa faaaoga moni lava e Kaotui ia tusitusiga a o ia amata otootoina le faatulagaina o le ekalesia fou.
Sa saunia e Kaotui se pepa o faamatalaga sa ia ta’ua o “Mataupu Faavae o le Ekalesia a Keriso” e sauniuni ai mo le faatulagaina o le Ekalesia. O le tele o lenei pepa o faamatalaga a le o se upusii tuusao po o se toe faaupuina vavalalata mai le tusiga o le Tusi a Mamona. E pei o le ekalesia a sa Nifae, o lenei ekalesia fou o le a i ai ositaulaga ma aoao. O le a i ai foi ni soo, po o ni toeaina. O le faaaliga ia Iuni 1829 na tofia ai foi Kaotui, faatasi ai ma Tavita Uitimera, e filifili le toasefululua o e o le a auauna atu o ni Aposetolo e auina atu e faasalalau le savali fou a le ekalesia.
O le toatele o i latou na taliaina lena savali na faatalitali mo le faatulagaina o se ekalesia. Pe tusa o le taimi lea, sa fofogaina ai e Iosefa Samita se faaaliga ua faailoa mai ai e tatau ona faatulagaina le Ekalesia i le aso 6 Aperila, 1830. I lena aso, e fasefulu pe limasefulu alii ma tamaitai na potopoto i le tamai fale i Feiete o Pita Uitimera le Matua e molimauina lea mea na tupu. O le toaono o i latou—Iosefa Samita, Oliva Kaotui, ma isi e toafa—na avea ma tagata e faatulagaina aloaia.
Sa latou “tatalaina le sauniga i le tatalo faatauanau.” Sa fesili atu Iosefa ma Oliva i isi tagata aloaia e toafa pe latou te taliaina i la’ua o ni o latou faiaoga faaleagaga ma pe tatau ona la faagasolo loa e faatulaga le Ekalesia. I le i ai o le maliega a tagata talitonu na potopoto ai, sa faauuina ai e Iosefa ia Oliva Kaotui o se toeaina i le Ekalesia, ma sa faia foi e Oliva lea lava mea e tasi mo Iosefa. Sa 24 tausaga o Iosefa i le taimi lea; Sa 23 tausaga o Oliva.
Faatasi ai ma alii ua faatagaina ua valaauina, lagolagoina, ma faauuina, sa mafai ai e le Ekalesia ona faamanatuina le faamanatuga o le talisuaga a le Alii. “Ona matou fetagofi lea i le areto, faamanuia, ma tofitofi i ai, ma le uaina foi, faamanuia, ma inu faatasi ma i latou.” Ina ua maea le faamanatuga, sa tusia i le talafaasolopito a Iosefa Samita, “Ona faaee lea o o ma lima i luga o tagata taitoatasi o le Ekalesia o loo auai ina ia mafai ona latou maua le meaalofa o le Agaga Paia, ma avea ma tagata ua faamauina o le Ekalesia a Keriso. Sa tuuina mai le Agaga Paia i o ma’ua luga i se tulaga sili ona maualuga. Sa vavalo nisi, a o matou vivii uma atu i le Alii ma le olioli tele lava.”
I lena lava aso, “A o faatasi” mo le fonotaga faalefaalapotopotoga, sa maua ai e Iosefa Samita se isi faaaliga. Ua ta’ua nei o le Mataupu Faavae ma Feagaiga 21, o le faaaliga na faatonuina ai le ekalesia fou faatoa faatuina e faapea “o le a i ai se Talafaamaumau e tausia i totonu ia te outou” lea o le a ta’ua ai Iosefa Samita o se “Tagatavaai & Faaliliutusi & Perofeta o se Aposetolo a le Alii o Iesu Keriso o se Toeaina o le Ekalesia.” O Oliva Kaotui, sa galue i lana matafaioi o se Aposetolo ma se toeaina, o lē sa faatinoina le faauuga. E ui ina sa filifilia Oliva o le Toeaina Lona Lua o le Ekalesia, ae o le faaaliga i le aso 6 Aperila na filifilia ai foi o ia o le “Failauga muamua,” o se tofi na ia faatinoina e ala i le talaiina atu o le uluai lauga faalauaitele a le Ekalesia i le aso 11 Aperila.
E ui ina sa faamanino mai matafaioi patino a Iosefa ma Oliva, ae o le matafaioi o le “Mataupu Faavae o le Ekalesia a Keriso” a Oliva i le faalapotopotoga e le o manino. I se taimi ina ua maea ona faamaeaina e Oliva ia mataupu faavae, sa ta’u atu ai e Iosefa ia te ia o loo i ai isi tusiga. O le faaaliga a Iosefa na sui a’i, lea ua avea nei ma vaega o le Mataupu Faavae ma Feagaiga 20, ua foliga mai sa faamaeaina ina ua maea le fonotaga faalefaalapotopotoga ia Aperila ae a o lei faia le konafesi muamua a le Ekalesia, na faia ia Iuni. I le konafesi ia Iuni, sa taliaina ai lenei pepa o faamatalaga na faaalia mai o se faamatalaga o le faatulagaga mo le ekalesia fou. O lona taua sa faamamafaina i le mea moni e faapea, o le uluai anotusi faafaaaliga lea na lolomiina i le nusipepa a le Ekalesia, ma sa lolomiina mulimuli ane o le vaega 2 o le lomiga o le 1835 o le Mataupu Faavae ma Feagaiga, ina ua uma ona faalau mai le faatomuaga o se faaaliga i le 1835.
I le lua masina i le va o le faatulagaga o le Ekalesia ma lona taliaina o tusiga fou ia Iuni, na tulai mai ai fesili e faatatau i le manaomia e tagata talitonu ona papatisoina pe afai na papatisoina muamua i latou i isi ekalesia. I totonu o ni vaiaso o le uluai fonotaga a le Ekalesia, na maua ai e Iosefa Samita se faaaliga, lea ua avea nei ma Mataupu Faavae ma Feagaiga 22, ua faamamafa mai ai le taua o le toe papatisoina i le ekalesia fou.
O le Ekalesia fou a Keriso sa sili atu nai lo se isi lava lotu Kerisiano. I le mavae ai o tausaga o le taumamao ese mai lotu sa ia vaaia i ona autafa, sa vaaia ai e Iosefa Samita le Matua i le Ekalesia toefuataiina se mea e ese mai ai: o se sui talafeagai i le ekalesia a o soifua pea aposetolo a Keriso faatasi ma perofeta, aposetolo, faaaliga, ma le pule.