Liahona
Langa ʻi Heʻeku Maká: Ko ha Pōpoaki maʻá e Ngaahi Fāmilí
Liahona Māʻasi 2026


Pōpoaki mei he Kau Taki Fakaʻēliá

Langa ʻi Heʻeku Maká: Ko ha Pōpoaki maʻá e Ngaahi Fāmilí

ʻOku tuʻu ʻi he uhouhonga ʻo ʻAvaluá, ʻi he motu ko Lalotongá ʻi he ʻOtu Motu Kukí, ha fakaʻilonga fakalongolongo kae mālohi—ko ha fuʻu maka lahi ʻi tuʻa ʻi he ngaahi ʻōfisi fakavahefonuá. ʻI he ʻaho ní, ʻoku vali lanu hinehina, ʻo hokohoko atu ʻene fai e fakaafe ʻa e Fakamoʻuí:

“Langa ʻi heʻeku maká, ʻa ia ko ʻeku ongoongoleleí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 11:24).

ʻOku mahulu hake ia ʻi ha pōpoaki pē ʻi ha fuʻu maka—ko ha ui moʻoni ia meia Sīsū Kalaisi ke fakamaʻu ʻetau moʻuí, ngaahi ʻapí mo hotau ngaahi fāmilí ki Heʻene ongoongoleleí.

Naʻe fakaafeʻi pea palōmesi ʻa Hilamani ki hono ngaahi fohá: “Pea ko ʻeni, ʻe hoku ongo foha, manatu, manatu ʻoku makatuʻunga ʻi he maka ʻo hotau Huhuʻí, ʻa ia ko Kalaisi, ko e ʻAlo ʻo e ʻOtuá, kuo pau ke mo langa ai homo makatuʻungá; . . . ʻa ia ko e makatuʻunga mālohi, ʻa ia ko ha makatuʻunga kapau ʻe langa ai ʻa e tangatá ʻe ʻikai lava ke nau hinga” (Hilamani 5:12).

ʻOku tau langa fēfē leva ʻia Sīsū Kalaisi ko hotau Maká?

ʻOku ʻomai ʻe he faleʻi ʻa ʻAlamā ki hono foha ko Hilamaní ha tefitoʻi moʻoni tuʻuloa: “. . . vakai, ʻoku ou pehē kiate koe, ʻoku fakahoko ʻe he fanga kiʻi meʻa iiki mo faingofuá ʻa e ngaahi fuʻu meʻa lalahi” (ʻAlamā 37:6).

Naʻe toe fakaongo mai ʻe Palesiteni M. Lāsolo Pālati ʻa e moʻoni ko ʻení: “ʻOku makatuʻunga ʻa e mālohi fakalaumālie moʻoní ʻi he ngaahi ngāue iiki kehekehe ʻoku lalanga fakataha ʻi ha tupenu maluʻi fakalaumālie.”

Ki he niʻihi fakafoʻituituí mo e ngaahi fāmilí, naʻe fakahā mai ʻa e “fanga kiʻi meʻa iiki mo faingofuá” ʻi ha folofola toputapu mo e ngaahi akonaki ueʻi fakalaumālie ʻa e kau palōfita moʻuí. ʻOku hoko ʻenau ngaahi leá ko ʻEne folofola ki hotau kuongá, ʻoku fakahā mai ʻi he Laumālie Māʻoniʻoní ke fakamaama ʻa e lotó mo e ʻatamaí fakatouʻosi. ʻI heʻetau fanongo pea muimui ʻi he tuí, ʻoku ʻomi ʻe he ngaahi akonaki ko ʻení ha mahino, nonga mo ha fakahinohino. ʻOku nau tokoniʻi kitautolu ke tau ke langa ha ngaahi ʻapi ʻoku fakatefito ʻi he melinó, taumuʻá, mo e haʻisia ki he fuakavá.

Fakakaukau ki he ngaahi fakakaukau fakaepalōfita kimuí ni ko ʻení ʻa ia ʻokú ne fakaafeʻi kitautolu ke fakamaʻunga ʻetau moʻuí ki he ngaahi tefitoʻi moʻoni taʻengatá:

  • “ʻOku kei kamata pē ʻa e faʻa fakaleleí mei he feituʻu mahuʻinga tahá—ʻi hotau lotó. Pea hoko atu leva ki hotau ngaahi ʻapí mo e fāmilí.”

  • “Kuo ʻomi ʻe heʻetau Tamai Hēvaní ʻa e fanongonongo fekauʻaki mo e fāmilí ke tokoni ʻi hono tataki kitautolu ki ʻapi kiate Iá, ke tokoni ke tau ako pea fakafonu kitautolu ʻaki ʻa e ʻofá, mālohí, taumuʻá, mo e mahino taʻengatá.”

  • “Ko e lahi taha ʻo e ngaahi fuakavá ʻoku ʻatā ia ki he tokotaha fakafoʻituitui takitaha. ʻOku kau ʻi ha fuakava ʻe taha, ʻa e mali taʻengatá, ʻa hono fakatahaʻi hoʻo ngaahi ngāué mo ho hoá. ʻOku totonu ko ʻetau taumuʻá ke kumi ʻa e hoa taʻengata ko iá. Neongo ia, ʻoua naʻá ke loto-foʻi kapau ʻoku ʻikai malava ʻa e mali taʻengatá ʻi he taimí ni. Kuo akoʻi ʻe he kau palōfitá he ʻikai taʻofi ha tāpuaki mei he kāingalotu faivelenga ʻoku nau tauhi ʻa e ngaahi fekaú.”

  • “Faʻa kātaki, ʻi hono foaki māmālie atu ʻe he ʻEikí ʻEne tāpuakí mo e talí.”

  • “ʻOku haʻu ha ngaahi tāpuaki lahi ki he ngaahi fāmilí ʻo kapau ʻoku nau lotu fakataha, ʻo tūʻulutui he poʻulí mo e pongipongí ke fakamālōʻia honau ngaahi tāpuakí mo lotua e ngaahi meʻa ʻoku nau tokanga ki aí. ʻOku toe tāpuekina foki ʻa e ngaahi fāmilí ʻi heʻenau moihū fakataha ʻi he ngaahi houalotu ʻo e Siasí pea ʻi he ngaahi fakatahaʻanga lotu kehé. ʻOku fakamālohia foki e ngaahi haʻi fakafāmilí ʻe he ngaahi talanoa fakafāmilí, ko hono fokotuʻu ha ngaahi tukufakaholo fakafāmilí, pea mo hono vahevahe ʻo e ngaahi aʻusia toputapú.”

  • ʻI he taʻu ʻe tolungofulu tupu kuohilí naʻe fanongonongo ai ʻe he kau palōfitá: “Ko e fiefia ko ia ʻi he moʻui fakafāmilí, ʻoku meimei ke toki aʻusia pē ia ʻi he taimi kuo langa ai ʻa e fāmilí ʻi he ngaahi akonaki ʻa e ʻEiki ko Sīsū Kalaisí. ʻOku faʻu mo pukepuke ʻa e nofo-malí mo e ngaahi fāmili ʻoku fiefiá, ʻi he ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e tuí, lotú, fakatomalá, faʻa fakamolemolé, fakaʻapaʻapá, ʻofá, manavaʻofá, ngāué, pea mo e ngaahi ʻekitivitī ʻoku fakatupulakí.”

ʻOku ʻikai ko ha ngaahi tuʻunga haohaoa pē ʻeni—ka ko ha ngaahi makatuʻunga fakalaumālie ia ki he fakalakalaka ʻi he ʻapi kotoa pē. Mahalo ko koé ko ha tokotaha taʻu hongofulu tupu ʻokú ke fefaʻuhi mo e akó mo e ngaahi kaungāmeʻá, ko ha mēmipa taautaha ʻokú ke fekumi ki ha hoa taʻengata, pe ko ha mātuʻa ʻokú ke tataki ho fāmilí ʻi he ngaahi faingataʻa ʻo e moʻuí. Ko e hā pē ʻa e tūkunga pe talanoa ki ho fāmilí, ʻoku ʻomai ʻe he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ha founga maʻolunga mo māʻoniʻoni ange ki he moʻuí—ko ʻEne foungá. ʻOkú Ne fakamanatu mai:

“Ko au ko e halá, mo e moʻoní, pea mo e moʻuí” (Sione 14:6).

ʻOku moʻui ʻa Sīsū Kalaisi. Ko Ia hotau Fakamoʻuí mo e Huhuʻí. ʻOkú Ne ui mai kiate kitautolu fakataautaha ke langa ʻetau moʻuí ʻiate Ia. Tuku ke tau fakamālohia ʻetau moʻuí, hotau ngaahi fāmilí mo e tokotaha kotoa—ʻaki ha ngāue siʻisiʻi mo faingofua ʻe taha ʻi he taimi.