Liahona
Kaiafasi ko e Taulaʻeiki Lahí
Liahona Māʻasi 2026


“Kaiafasi ko e Taulaʻeiki Lahí,” Liahona, Māʻasi 2026.

Naʻa nau ʻIloʻi ʻa e Fakamoʻuí

Kaiafasi ko e Taulaʻeiki Lahí

Neongo e ngaahi faingamālie lahi naʻá ne maʻú ka naʻe ʻikai ke ne ʻiloʻi ʻa e Mīsaiá, koeʻuhí ko ʻene fuʻu tokanga ki he ngaahi meʻa ʻo e māmaní.

tā fakatātā ʻo Kaiafasi ko e taulaʻeiki lahí

Ta fakatātaaʻi ʻe Laura Serra, ʻoua naʻa hiki hano tatau

Hili hono fokotuʻu ʻe he Fakamoʻuí ʻa Lāsalosi mei he maté, naʻe ui ʻe he kau taki mālohi taha ʻo e kau Siú ha fakataha alēlea ke sio ki ha founga ke fakafepakiʻi ʻaki ʻa Sīsū. Naʻa nau manavahē ki Hono manakoa ia ʻe he kakaí koeʻuhí he naʻe lahi e ngaahi mana naʻá Ne fakahokó. (Vakai, Sione 11:47.)

Naʻe tataki ʻe Kaiafasi ʻa e fakataha alēleá ni ʻi heʻene hoko ko e taulaʻeiki lahi pule mo e taki ʻo e Sanitaliné, ko e sino pule ʻo e kakai Siú lolotonga e pule ʻa e kau Lomá. ʻI heʻene hoko ko e taulaʻeiki lahí, naʻá ne tokangaʻi ʻa e ngaahi ouau fakatemipale naʻe fakataumuʻa ke tataki ai e tokanga ʻa e kakaí kia Kalaisí.

Ka ʻi he hāʻele mai ʻa Kalaisí, naʻe ʻikai ke ne ʻiloʻi ʻe ia ʻa e Fakamoʻuí. Kae toe kovi angé, naʻá ne faʻufaʻu ke fakapoongi Ia. Ko e taha ia ʻo e ngaahi meʻa makehe ʻaupito naʻe lekooti ʻi he Fuakava Foʻoú.

Ngaahi Lea Fakaepalōfita

Neongo e mahuʻinga hono fatongiá, ka ʻoku fuʻu siʻisiʻi e meʻa ʻoku ʻilo ʻo kau kia Kaiafasí. ʻOku tuʻo hiva pē ʻene ʻasi ʻi he Fuakava Foʻoú. Naʻá ne hoko ko ha tokotaha fetuʻutaki ʻi he vahaʻa ʻo e kau Siú mo e kau Lomá. Ko ha tokotaha Sātusi ia, ko ha vaʻa ʻo e kau Siú ʻi he taimi ʻo Kalaisí naʻe ʻikai ke nau tui ki he toetuʻú (vakai, Ngāue 23:8).

Naʻe lea ʻa Kaiafasi ʻi he fakataha alēleá hili hono fokotuʻu ʻe Kalaisi ʻa Lāsalosi mei he maté, ko ha mana naʻá ne mei hohaʻasi ia mo e kau Sātusi kehé koeʻuhí ko ʻenau ngaahi tuí.

Naʻe tui e fakataha alēleá kapau he ʻikai ke nau fai ha meʻa ki he mana ʻiloa ko ʻení, ʻe tui e kakaí ko e Mīsaiá ʻa Sīsū, ko e Tuʻi ʻo e kau Siú, “pea ʻe haʻu ʻa e kakai Lomá, ʻo fakaʻauha [honau] potú mo [honau] puleʻangá” (Sione 11:48).

Naʻe tali ange ʻe Kaiafasi, “ʻOku ʻikai te mou ʻilo ha meʻa ʻe taha, pea tokanga ʻe lelei kiate kitautolu, ke mate ha tangata ʻe toko taha maʻá e kakaí, kae ʻoua naʻa ʻauha ʻa e puleʻangá kotoa” (Sione 11:49–50).

ʻOku fakamatalaʻi ʻe he ʻAposetolo ko Sioné naʻe lea ʻa Kaiafasi “ʻo ʻikai meiate ia ʻene leá: ka ko e taulaʻeiki lahi ia ʻi he taʻu ko iá, peá ne kikite ʻe mate ʻa Sīsū ki he puleʻanga ko iá;

“Pea ʻoku ki he puleʻanga pē ko iá, ka koeʻuhí ke ne tānaki fakataha foki ʻa e fānau ʻa e ʻOtuá kuo fakaheeʻi mamaʻó” (Sione 11:51–52).

Hilifaki Tautea

ʻOku toe hā e hingoa ʻo Kaiafasí ʻi he Fuakava Foʻoú ʻi he taimi naʻe fakafehuʻia ai ʻa Kalaisi kimuʻa ʻi Hono Tutukí.

“Pea lea ʻa e taulaʻeiki lahí ʻo pehē ange kiate ia, ʻOku ou fekau kiate koe ʻi he ʻOtua moʻuí, ke ke fakahā kiate kimautolu pe ko e Kalaisí ʻa koe, ko e ʻAlo ʻo e ʻOtuá” (Mātiu 26:63).

Naʻe fakapapauʻi ʻe Sīsū ko Ia ia: “Ko ia pē: ka ʻoku ou tala atu kiate kimoutolu, te mou mamata ʻa mui ki he Foha ʻo e tangatá ʻoku nofo ki he nima toʻomataʻu ʻo e mafimafí, pea mo ʻene haʻu ʻi he ngaahi ʻao ʻo e langí” (Mātiu 26:64). ʻI he tali ki he meʻá ni, naʻe toe fakaʻikaiʻi ai ʻe Kaiafasi ʻa e Fakamoʻuí. “Pea toki haehae ʻe he taulaʻeiki lahí ʻa hono kofú, ʻo ne pehē, kuo lea fie-ʻOtua ia” (Mātiu 26:65).

Neongo ʻene ʻi he ʻao ʻo e Fakamoʻui ʻo e māmaní, ʻa e toko taha naʻe tomuʻa fakanofo ke fakalelei maʻá e angahala ʻa e faʻahinga kotoa ʻo e tangatá mo faingataʻaʻia ʻi he mamahi, loto-mamahi, mo e faingataʻa kotoa pē, ka naʻe ʻikai ke ʻiloʻi ʻe Kaiafasi ia ko e Kalaisí ʻa Sīsū, pea naʻá ne fakahalaiaʻi Ia.

ʻOku Moʻui e ʻAlo ʻo e ʻOtuá

ʻOku toe hā ʻa Kaiafasi ʻi he Tohi Tapú ʻi he Ngāue 4. ʻOku fakamatala ʻa e lekōtí ki he anga hono fakamoʻui ʻe he ʻAposetolo ko Pitá ha tangata naʻe fāʻelei mai pē ʻoku pipiki (vakai, Ngāue 3:1–8). Pea ʻi he lolotonga ʻena malanga mo Sione ki he Toetuʻu ʻa Kalaisí, naʻe puke pōpula kinaua ʻi he mafai ʻo e Sanitaliné. Naʻe tuku pōpula kinaua ʻi ha pō kakato pea ʻomi kinaua ki ha fakataha alēlea naʻe kau ai ʻa Kaiafasi mo ʻene tamai ʻi he fonó, ko ʻĀnasi, ko e taulaʻeiki lahi mālōlō. (Vakai, Ngāue 4:1–6; vakai foki, Sione 18:13.)

ʻI hono ʻeke pe ko e mafai ʻo hai naʻá na fakamoʻui ʻaki e tangatá, pea naʻe tali ʻe Pita ʻo pehē: “Ke ʻilo ʻe kimoutolu kotoa pē, pea mo e kakai kotoa pē ʻo ʻIsileli, ko e huafa ʻo Sīsū Kalaisi ʻo Nāsaletí, ʻa ia ne mou tutuki ki he ʻakaú, ka kuo fokotuʻu ia ʻe he ʻOtuá mei he maté, ko ia pē kuo tuʻu ai ʻa e tangatá ni ʻi hoʻomou ʻaó kuo haohaoa” (Ngāue 4:10).

Ko e lekooti fakaʻosi eni naʻe maʻu ai ʻe Kaiafasi ha faingamālie ke ne tali ai ʻa Kalaisí. Neongo iá, naʻe fakamanamanaʻi ʻe he fakataha alēleá ʻa Pita mo Sione. Ka naʻe ʻikai liliu ʻe heʻenau fakamanamaná ʻa e foʻi moʻoni ko ia ʻoku moʻui ʻa Kalaisí. (Vakai, Ngāue 4:13–22.)

Naʻe fakamoʻui ʻe Pita ʻa e tangata pipikí ʻi he mālohi mo e mafai ʻo Sīsū Kalaisí. Ko e meʻa tatau pē, ʻe lava ke hoko ʻa e ngaahi maná he ʻahó ni ʻo fakafou ʻi he lakanga fakataulaʻeiki ʻo Kalaisi kuo fakafoki maí pea mo e tui ki Hono huafá. ʻOku faingofua pē ʻa e lēsoni te tau lava ʻo ako meia Kaiafasí. Naʻe ʻikai ke ne tali ʻa Sīsū ko e Kalaisí, ko e ʻAlo ʻo e ʻOtuá, ka te tau lava ʻo tali ia. ʻI he taimi ʻoku tau tui ai kiate Iá, ʻe muiaki mai ʻa e ngaahi fakaʻilongá, ngaahi meʻa fakaofó, mo e ngaahi maná (vakai, Maʻake 16:17–18).

Maʻuʻanga Fakamatalá

  1. Vakai, Bible Dictionary, “Caiaphas.”