Liahona
Ko e Laka Atú mo e Toetuʻú
Liahona Māʻasi 2026


Ko e Laka Atú mo e Toetuʻú

Vakai ki he founga ʻe lava ke tataki ai kitautolu ʻe he ngaahi ʻelemēniti ʻo e Laka Atú ki he feilaulau fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí mo ʻetau ngaahi fuakava mo e ʻOtuá.

ʻOku fakamanatua ʻe he Laka Atú hono fakahaofi ʻe he ʻEikí ʻa e kakai ʻo ʻIsilelí mei he mahaki fakaʻauha fakaʻosi ʻi ʻIsipité. Naʻe fakahā ʻe he ʻEikí kiate kinautolu ʻo fakafou ʻia Mōsese, ke nau fakahoko ha ngaahi ngāue pau koeʻuhí ke fakalaka atu ʻa e ʻāngelo fai-fakaʻauhá ʻiate kinautolu ʻo fakahaofi ʻenau ʻuluaki fānaú. Naʻe fakahaofi leva kinautolu ʻe he ʻEikí mei he nofo pōpulá pea fekauʻi kinautolu ki he fonua ʻo e talaʻofá. (Vakai, ʻEkesōtosi 12.)

ʻOku fakafofongaʻi ʻe he ngaahi ʻelemēniti kehekehe ʻo e Laka Atú ʻa e feilaulau fakalelei ʻa Sīsū Kalaisi maʻa ʻetau ngaahi angahalá, pea pehē ki heʻetau ngaahi fuakava mo e ʻOtuá.

lami

Lami

Ko ha lami tangata taʻu taha taʻe-ha-mele.

Naʻe tamateʻi ia pea tunu kakato pē ʻi ha afi—ʻo ʻikai fesiʻi hano hui pea naʻe kei ʻi ai pē hono ʻulú, vaʻé, mo e toʻotoʻonga ʻi lotó. Naʻe pau ke kai ia ʻi he pō ʻo e Laka Atú, ʻo ʻikai ha meʻa ʻe toe ki he pongipongí. Kapau naʻe toe ha meʻa, naʻe pau ke tutu ia.

ʻUhinga ʻe ala fakaʻaongaʻí: ʻI he hoko ʻa Sīsū Kalaisi ko e feilaulau taʻe-ʻi-ai-ha-angahala maʻá e angahalá; ʻoku fehangahangai ai ʻa e fiefia ʻo e haʻu kiate Iá mo e kona ʻo e angahalá; ʻa e līʻoa kakato ʻa Kalaisi ki Hono misioná; ko e līʻoa ʻoku fiemaʻu meiate kinautolu kuo nau fai ha ngaahi fuakava mo e ʻOtuá.

ʻīmisi ʻo ha tangata ʻokú ne ʻai ʻa e toto ʻo e lamí ʻi he pimi mo e pou ʻo ha matapā

Totó ʻi he Pimí mo e Poú

Naʻe unu ʻa e ʻīsopé (ko ha ʻakau naʻe fakaʻaongaʻi kimui ki he ouau fufulú) ʻi he poulu toto mei he lamí, pea naʻe vali ʻaki leva ʻa e totó ʻa e pimi mo e ongo pou ʻo e matapaá.

ʻUhinga ʻe ala fakaʻaongaʻí: Ko ha fakaʻilonga ʻokú ne tala e kakai fuakava ʻo e ʻOtuá; fakahaohaoʻi ʻo fakafou ʻi he taʻataʻa ʻo Sīsū Kalaisí, ʻa ia naʻe lilingi ke fakalelei maʻa ʻetau ngaahi angahalá.

mā taʻe-fakatupu

Mā Taʻe-lēvani

Mā ʻoku ngaohi ʻo taʻe ʻi ai ha ʻīsite pe lēvani, ʻoku ngalingali mei ha uite makehe (emmer wheat), paʻale, pe uite melie (sorghum) ʻi ʻIsipite he kuonga muʻá. ʻOku hanga ʻe he lēvaní ʻo ʻai ʻa e maá ke molū ange kae faingofua ange foki ʻene tuʻunga-fulufuluá. ʻIkai ngata aí, ʻoku fiemaʻu ʻe he tou ʻoku lēvaní ha taimi ke tupu ai, ko ia ʻoku fiemaʻu leva ha taimi lōloa ange ke ngaohi ai.

Naʻe kai ia ʻi ha ʻaho ʻe fitu. Ko e lēvaní (ʻa ia naʻe fakatatau ki he faihalá) naʻe pau ke toʻo ia mei he ʻapi takitaha he lolotonga e taimi ko ʻení (vakai, ʻEkesōtosi 12:19).

ʻUhinga ʻe ala fakaʻaongaʻí: Maʻa; hola fakavavevave mei he nofo pōpulá; Kalaisi ko e Mā ʻo e Moʻuí (vakai, 1 Kolinitō 5:7).

poulu vesitapolo

Lauʻiʻakau Kona

Naʻe kau ai ʻa e watercress, lātisi (radish), endive, horseradish, ngalingali mo ha ngaahi lauʻiʻakau kehe ʻoku ifo kona.

Naʻa nau kai ia ʻaki e lamí.

ʻUhinga ʻe ala fakaʻaongaʻí: Ko e mamahi ʻo e nofo pōpula mo e nofo haʻisia ʻi ʻIsipité; mamahi ʻo e nofo pōpula ki he angahalá; mamahi ʻo e fuesia ʻe Kalaisi ʻa ʻetau ngaahi angahalá.

kau tangata ʻoku tui senitolo mo ha tokotoko

Noʻo ʻo e Kongalotó, Tuʻu Mateuteu, Tokotoko he Nimá, Tuʻu he Lolotonga e Kaí

Malava ke ʻuhinga: Mateuteu ke hola vave mei he nofo pōpulá; fakaʻamu ke tauʻatāina mei he angahalá.

Ngaahi Maʻuʻanga Fakamatalá

  1. Vakai, “The Passover Supper,” New Era, Apr. 2019, 8–9.

  2. Vakai , ʻEkesōtosi 12:22–23; Levitiko 14:2–7; Saame 51:7.

  3. Vakai, Bible Dictionary, “Leaven,” Gospel Library.

  4. Vakai, Bible Dictionary, “Bitter herbs,” Gospel Library.