2025
Ko e Lotú mo ha Tukufakaholo Fakalangi
ʻAokosi 2025


Ngaahi peesi fakalotofonuá

Ko e Lotú mo ha Tukufakaholo Fakalangi

ʻOku hangē ʻa Tina Fealofani, ko ha finemui taʻu 15 mei he Siteiki Senē ʻAositelēlia Motitalé, ko ha toʻu tupu tokolahi ʻoku nau feinga ke moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí ʻi ha māmani ʻoku fonu ʻi he ngaahi meʻa fakahohaʻá. Neongo e ngaahi faingataʻa ʻokú ne fehangahangai mo iá, ka ʻokú ne maʻu ha mālohi ʻi heʻene manatuʻi ko e fānau ia ʻa e ʻOtuá. Naʻá ne pehē, “ʻOku ou ʻiloʻi ʻoku ʻi ai maʻu pē ʻa Sīsū Kalaisi mo e Tamai Hēvaní ke tokoniʻi kitautolu … ʻi he taimi kotoa pe ʻoku tau fiemaʻu tokoni ai.” Kuo takiekina ia ʻe he tui ko ʻení ʻi he ngaahi fili faingataʻa ʻi he akó, ʻi hono fāmilí, pea ʻi heʻene fononga fakalaumālie fakatāutahá.

Ko e taha ʻo e ngaahi faingataʻa lahi taha ʻoku fehangahangai mo Tiná ko hono tekeʻi ʻo e takiekina fakatoʻú. ʻOku tokolahi ha fānau ako ʻi hono ʻapiakó ʻoku nau kau ʻi ha ngaahi ʻekitivitī ʻoku fepaki mo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongoleleí, hangē ko e veipí. ʻOku vahevahe ʻe Tina ʻo pehē, “ʻI heʻeku kamata he ako māʻolungá, naʻe ʻikai ke u fakapapauʻi pe ʻoku totonu ke u kaungāmeʻa mo ha kakai ʻe niʻihi koeʻuhí he naʻe ʻikai ke nau fai maʻu pē ha ngaahi fili lelei.” Naʻe ʻikai ke ne foʻi, ka naʻá ne fakakaukau ke feohi mo hono ngaahi kaungāmeʻa ʻoku nau poupouʻi ʻene ngaahi tuʻunga moʻuí. ʻOkú ne pehē, “Naʻa ku fiemaʻu ke u ʻi ha ʻatakai ʻokú ne tokoniʻi au ke u fili ʻa e totonú. Naʻe ʻikai ke u loto ke fakakounaʻi au ki ha ngaahi meʻa ʻoku ou ʻilo ʻoku ʻikai totonu.”

Ko ha founga ʻe taha ʻokú ne maʻu ai ʻa e mālohí ʻoku fakafou ʻi he ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeiki ʻoku foaki ange ʻe heʻene tamaí ʻi he kamataʻanga ʻo e taʻu fakaako takitaha. “Ko e taimi kotoa pē ʻoku ou ongoʻi loto-foʻi ai, ʻoku ou fakakaukau ki he tāpuaki ʻo ʻeku Tangataʻeikí. ʻOku ou manatuʻi naʻa ne pehē, ʻte ke lava ʻo fai ha ngaahi meʻa faingataʻa he taʻu ni,’ pea ʻoku tokoni ia kiate au.” ʻOku fakamanatu ange ʻe he ngaahi tāpuaki ko ʻení ʻoku ʻafioʻi ia ʻe he ʻOtuá pea te Ne tataki ia ʻi hono ngaahi faingataʻaʻiá.

Naʻe ʻi ai ha aʻusia ʻe taha naʻá ne fakamālohia e fakamoʻoni ʻa Tina ki he lotú. ʻI ha ʻaho ʻe taha, naʻe vaʻinga ai ʻa Tina mo hono ngaahi tokouá mo e tuongaʻané ʻi he ʻapisiasí ʻi he taimi ne nau lokaʻi fakatuʻupakē ai kinautolu ʻi loto. Naʻe manatu ʻa Tina ʻo pehē, “Naʻa mau vaʻinga pē, pea mau toki fakatokangaʻi kuo loka ʻa e matapaá, pea naʻe ʻikai ke mau lava ʻo hū ki tuʻa. Naʻe kamata ke mau ongoʻi ilifia koeʻuhí he naʻe ʻikai ha taha ʻi he loto-fale lotú ke fanongo mai kiate kimautolu.” Naʻe fakakaukau hono kiʻi tuongaʻane siʻisʻí, ʻi heʻene ʻiloʻi naʻa nau fiemaʻu ha tokoni fakalangí, ke lotu. “Naʻá ne pehē mai pē, ʻTamai Hēvani, kātaki ʻo tokoniʻi ha taha ke fanongo mai mo fakaava ʻa e matapaá.’ Pea ʻikai fuoloa mei ai, kuo lue mai ʻa e pīsopé ʻo fanongo mai kiate kimautolu!” Naʻe fakaava fakavave ʻe he pīsopé ʻa e matapaá, pea nau hū ki tuʻa. Naʻe manatu ʻa Tina ʻo pehē, “Naʻe ʻai ʻe he aʻusia ko iá ke u ʻiloʻi ʻoku fanongo mai ʻa e Tamai Hēvaní kiate kitautolu.”

Naʻe fakaloloto ʻe he aʻusia ko ʻení ʻa e mahino ʻa Tina ki he mālohi ʻo e lotú. Naʻá ne ʻiloʻi, hangē ko hono tokoniʻi kinautolu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi he momeniti ko iá, ʻokú Ne mateuteu maʻu pē ke ʻomi ha fakahinohino mo ha fakafiemālie ʻi he taimi ʻokú ne tafoki ai kiate Iá. ʻOkú ne pehē, “Naʻá ku ako ʻi he ʻaho ko iá ko e lotú ʻoku ʻikai ki he ngaahi meʻa lalahí pē ia. ʻOku fakahoko ia ki he ngaahi meʻa kotoa pē. Naʻa mo e fanga kiʻi meʻa īkí, ʻoku fanongo mai ʻa e Tamai Hēvaní.” Talu mei ai, mo ʻene fokotuʻu ʻa e lotú ke hoko ko ha konga tuʻumaʻu ʻo ʻene moʻuí, ʻi heʻene ʻiloʻi ko e taha ia ʻo e ngaahi faingamālie maʻongoʻonga taha ʻo e hoko ko ha fānau ʻa e ʻOtuá.

Naʻe fakaʻau foki ke mālohi ange ʻa e vā fetuʻutaki ʻo Tina mo hono kiʻi tuongaʻané ʻi he aʻusia ko ʻení. Naʻá ne mātā tonu ʻa e ngāue ʻi he tuí, pea naʻá ne ueʻi ia ke ne falala lahi ange ki he ʻOtuá. ʻOkú ne pehē, “ʻI heʻeku mamata ki he lotu hoku kiʻi tuongaʻané ʻi he tui lahí, naʻá ne fakamanatu mai ʻoku ʻikai fiemaʻu ia ke tau foua toko taha pē ʻa e ngaahi faingataʻá. Te tau lava maʻu pē ʻo tafoki ki he ʻEikí.” Kuo hokohoko atu ʻena fepoupouʻakí, tautautefito ʻi heʻena feinga ke nofomaʻu ʻi he ongoongoleleí. ʻI he taimi ʻoku ongoʻi ai ʻe ha tokotaha ʻoku mōlea ʻene tokanga ke ʻalu ki he lotú pe seminelí, ʻoku tokoni ʻa e tokotaha ʻe tahá ke poupouʻi mo langaki hake. “Kau ka ongoʻi ʻoku ʻikai ke u fie ʻalu, ʻoku pehe mai hoku tuongaʻané, ʻHaʻu, ke ta ʻalu.’ Pea ka ʻikai ke ne fie ʻalu, ʻoku ou talaange kiate ia ʻa e meʻa tatau.”

Kuo mahino kia Tina ʻi heʻene ngaahi faingataʻaʻiá mo ʻene ngaahi aʻusiá, ʻi heʻene ʻiloʻi ko ia ko e fānau ia ʻa e ʻOtuá, ʻoku mahulu hake ia ʻi ha fakakaukau fakafiemālie pē—ko ha maʻuʻanga ivi. ʻOkú ne fakamatala ʻo pehē, “ʻOku tokoni ia ke u ʻiloʻi te u lava ʻo fai ha ngaahi fili ʻoku leleí, te u lava ʻo lotu ʻi ha faʻahinga taimi pē, pea ʻoku ʻi ai hoku fāmili ke poupouʻi au.” ʻOku hokohoko atu e tupulaki ʻene fakamoʻoní ʻi heʻene fakahaaʻi ʻoku ʻomi ʻe hono moʻui ʻaki e ongoongoleleí ha ngaahi tāpuaki moʻoni, tautautefito ki he taimi ʻokú ne tafoki ai ki he Tamai Hēvaní ʻi he tuí. ʻI hono tali ʻe Tina hono tuʻunga fakalangí mo e mālohi ʻo e lotú, ʻokú ne ʻilo ai ʻoku ʻikai ke ne teitei tuenoa ʻi heʻene fonongá.

ʻOku hoko e talanoa ʻa Tiná ko ha fakamanatu ki he toʻu tupu kotoa pē ʻoku ʻomi ʻe he tui ki he ʻOtuá ha fakahinohino mo ha nonga ʻi he ngaahi taimi ʻo e taʻepaú. ʻOku fakapapauʻi mai ʻe he meʻa naʻá ne aʻusia ʻi he ngoué, ʻene falala ki he ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, mo ʻene ngaahi lotu fakaʻahó ʻa e foʻi moʻoni ʻoku ofi maʻu pē ʻa e Tamai Hēvaní. ʻI he hokohoko atu e tupulaki ʻa Tina ʻi he tuí, ʻokú ne ʻamanaki ʻe ʻiloʻi foki ʻe he niʻihi kehé ʻa e fiefia ʻo hono fakahaaʻi honau tuʻunga fakalangí mo e ʻofa taʻeueʻia ʻa ʻenau Tamai Hēvaní.