2025
Naʻá ku ʻIloʻi Naʻe ʻIkai Ko e Lelei Taha ia ʻo ʻEku Moʻuí—Ko e Hā Te u Lava ʻo Liliú?
ʻAokosi 2025


Mei he YA Fakauiké

Naʻá ku ʻIloʻi Naʻe ʻIkai Ko e Lelei Taha ia ʻo ʻEku Moʻuí—Ko e Hā Te u Lava ʻo Liliú?

Naʻá ku maʻu ha ngaahi kaungāmeʻa naʻe hangē naʻa nau maʻu ʻa e meʻa naʻe ʻikai ke u maʻu ʻi heʻeku moʻuí.

ko ha tangata ʻoku fōtunga mamahi ʻi he lue takai ʻa e kakaí ʻiate iá

ʻI he konga lahi ʻo ʻeku moʻuí, naʻá ku pehē ko ha tokotaha taʻe-tui ʻOtua au. Naʻe ʻikai ke u fakapapauʻi pe ko e hā ʻa e meʻa naʻá ku fiemaʻu mei he moʻuí pe ko hono taumuʻá, ka naʻá ku fiefia pē.

Ka ʻi he kamata ke u ʻalu ki he ʻunivēsití, naʻá ku aʻusia ha ngaahi faingataʻa ʻi he fonongá. Naʻe ʻikai ke u fai ʻa e ngaahi fili lelei tahá. Naʻá ku ongoʻi hē. Hili ha ngaahi taʻu siʻi mei ai, naʻá ku toe fetuʻutaki mo haku ongo kaungāmeʻa naʻá na kau ki he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní. Naʻá ku tupu hake mo kinaua pea naʻá ku fiefia maʻu pē ʻi heʻemau feohí, ka naʻe ʻikai ke u teitei ongoʻi naʻe ʻaonga kiate au ʻena tōʻonga moʻuí.

ʻI heʻemau fevahevaheʻaki ki heʻemau moʻuí, ko e meʻa pē naʻá ku mamata ki aí ko e fiefia ʻi hona fofongá. Naʻá na fakatou mali pea ʻi ai ʻena fānau, naʻe ʻi ai ʻena ngāue maʻuʻanga moʻui naʻe ola lelei, pea ko e meʻa lahi tahá, naʻe hangē naʻe hāsino meiate kinaua ʻa e leleí.

ʻI heʻeku fakafehoanaki ʻeku moʻuí ki heʻena moʻuí, naʻá ku fakatokangaʻi naʻe kehe ʻaupito ʻa e huʻunga ʻo ʻeku fonongá. Naʻá ku fononga ʻi ha hala naʻe ʻikai ke u fie ʻalu ai. Naʻá ku fiemaʻu ke ʻuhingamālie ʻa e moʻuí, pea naʻe ʻikai ke u loto ke tulifua ki ha ngaahi meʻa he ʻikai ke ne ʻomi ʻa e fiefiá kiate au ʻi he fononga lōloá.

Ko e fuofua taimi ʻeni ke u ongoʻi ai naʻe ʻi ai ha meʻa naʻe mole ʻi heʻeku moʻuí.

Pea naʻá ku fakapapauʻi moʻoni naʻe maʻu ʻe he ongo kaungāmeʻa ko ʻení ʻa e talí.

Ko e Fili Naʻá Ne Fakahoko ʻa e Liliú

ʻI he kamata ke u toe feohi mo e ongo kaungāmeʻa ko ʻení, naʻá ku fakatokangaʻi naʻe ʻikai ke na maʻu ʻa e fiefiá mo e lavameʻá koeʻuhí pē ko ʻena kau ki he Siasí. Ka naʻe fakaofo ʻa e ongoʻi ʻe hoku ongo kaungāmeʻá ʻa e taumuʻa ʻo e moʻuí mo e fakaʻaiʻai ke hokohoko atu ʻena fakalakalaká. Naʻá na fuʻu angaʻofa mo vilitaki pea naʻá na maʻu ha ivi taʻe-fakangatangata. Naʻe ʻikai mahino kiate au ʻa e meʻa naʻá ne ʻai ke na moʻui pehení.

Ka neongo ia, naʻe faifai peá u fakatokangaʻi naʻe maʻu ʻena fiefia ʻi he moʻuí mei he muimui ki he ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí. Ko ia naʻe kamata leva ke u fai ha ngaahi fehuʻi, pea naʻe poupouʻi au ʻe hoku ongo kaungāmeʻá ke u ako lahi ange.

ʻI heʻeku ako fekauʻaki mo e ongoongoleleí, naʻe ngali kehe ia ʻi he kamataʻangá. Naʻe ʻikai ke u maʻu ha tui fakalaumālie ke kamata mei ai, ka naʻe kamata ke mahino kiate au ʻa e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí. Naʻá ku ongoʻi naʻe faifai pea ʻi ai ha taumuʻa ʻo e moʻuí.

Naʻe pehē ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni kimuí ni: “Ko ʻeku fili ko ia ke muimui ʻia Sīsū Kalaisí ko e fili mahuʻinga taha ia kuó u faí. … Kuo fakahoko ʻe he fili ko iá ʻa e faikehekehé! Kuo ʻai ʻe he fili ko iá ke faingofua ange ha ngaahi fili lahi kehe. Kuo ʻomai ʻe he fili ko iá kiate au ha taumuʻa mo ha fakahinohino. Kuó ne toe tokoniʻi foki au ke u matuʻuaki ʻa e ngaahi matangi ʻo e moʻuí.”

Kuó u ongoʻi ʻa e meʻa tatau ʻi heʻeku fili ke muimui ʻia Sīsū Kalaisi pea papitaisó.

Ko Hono Haʻi Kitautolu ki he Tamai Hēvaní

Talu mei heʻeku kau ki he Siasí, mo e teʻeki ʻi ai ha fuʻu liliu lahi ʻi hoku ngaahi tūkungá. ʻOku kei lahi pē ʻa e ngaahi meʻa ke u maʻu ha mahino ki aí, ka ʻoku kehe ʻaupito ʻeku ngaahi ongo fakalūkufua fekauʻaki mo e moʻuí mei he tuʻunga naʻa nau anga ki aí.

Kuo tokoniʻi au ʻe he ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí, ʻiloʻi hoku tuʻunga fakalangí, mo hono ʻiloʻi ʻoku ʻikai ke tau tuenoa ʻi he fononga ko ʻení ke u ongoʻi ʻa e ongoʻi nonga tatau mo e tākiekina naʻe maʻu maʻu pē ʻe hoku ongo kaungāmeʻá.

ʻOku ou maʻu ha falala lahi ki heʻetau Tamai Hēvaní, pea ʻoku ou tui ki he fakakaukau neongo pe ko e hā ʻa e meʻa ʻe hokó, ʻokú Ne tokoniʻi mo poupouʻi au. ʻI heʻeku tauhi ʻeku ngaahi fuakavá mo feinga ke fakafenāpasi lelei ange hoku tuʻunga fakalangí, ʻoku ou ʻiloʻi te Ne ʻiate au ʻi he foʻi laka kotoa pē ʻo e fonongá. Pea kapau ʻokú Ne ʻiate au, ʻoku ʻikai ha meʻa ke u manavahē ki ai.

Naʻe fakamoʻoni foki ʻa Palesiteni Nalesoni: “Fakahoko ha fefuakavaʻaki mo e ʻOtuá ʻo haʻi kitautolu kiate Ia ʻi ha founga te ne ʻai ke faingofua ange ʻa e meʻa kotoa ʻo e moʻuí. Kātaki ʻo ʻoua naʻá ke maʻuhala ʻeku ʻuhingá: Naʻe ʻikai ke u pehē ʻoku fakafaingofuaʻi ʻa e moʻuí ʻi hono fakahoko ʻa e ngaahi fuakavá. Ko hono moʻoní, ʻamanaki ki ha fakafepaki, he ʻoku ʻikai loto ʻa e filí ke ke ʻilo ʻa e mālohi ʻo Sīsu Kalaisí. Ka ʻoku ʻuhinga hoʻo ngāue fakataha mo e Fakamoʻuí ke ke maʻu faingamālie ki Hono iví mo e mālohi huhuʻí.”

ʻOku ou tui ko e tefitoʻi taumuʻa ia hono moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí. ʻOku ʻikai fakafaingofuaʻi ʻe he ongoongoleleí ʻa e moʻuí, ka ʻokú ne tokoniʻi kitautolu ke tau faʻu ʻa e moʻui fakamāmani mo taʻengata ʻoku finangalo ʻa e ʻOtuá ke tau maʻú.

Neongo ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku ʻikai talí, manavasiʻi ki he kahaʻú, mo e ngaahi fakafeʻātungiá, ʻoku ou sio ki he founga ʻoku ʻomi ai ʻe he ongoongoleleí ʻa e ngaahi fakahinohino ʻoku fiemaʻu ke tau moʻui ʻaki ʻi he lelei taha te tau lavá.