2025
ʻĀkoloʻi ʻo e Temipale Manila Filipainí
ʻAokosi 2025


“ʻĀkoloʻi ʻo e Temipale Manila Filipainí,” Liahona, ʻAokosi 2025.

Ngaahi Talanoa mei he Kau Māʻoniʻoní, Voliume 4

ʻĀkoloʻi ʻo e Temipale Manila Filipainí

Temipale Manila Filipainí

Tā ʻo e Temipale Manila Filipainí, fai ʻe Leo Camposano Imperial

Naʻe hohaʻa ʻa Tikanatino ʻEsepai, ko e ʻōfisa pule ʻo e kau leʻo ʻi he Temipale Manila Filipainí, ʻi heʻene aʻu atu ki he ngāué ʻi he efiafi ʻo e ʻaho 1 ʻo Tīsema 1989. Naʻe ʻi ai ha kau tangata naʻe ʻosi fakamahafu ʻi Manila naʻa nau fakahoko ha fakafepaki, ʻi he konga kimuʻa ʻo e ʻaho ko iá, pea moveuveu ai ʻa e koló. Ko e feinga ʻaki ia hono fitu ke liua ʻa e puleʻanga Filipainí, ʻi he taʻu ʻe fā.

Neongo ʻa e moveuveu fakapolitikalé, ka kuo maʻu ʻe he Siasí ha fakavaʻe mālohi ʻi he ʻOtu Filipainí. ʻI he taʻu ʻe 30 kuohilí, kuo tupulaki ai hono kāingalotú mei ha kiʻi falukunga kakai Filipaini naʻe tui ʻo aʻu ki ha Kāingalotu ʻe toko 200,000 tupu. ʻOku ʻi ai ha siteiki ʻe 38 ʻi he fonuá mo ha misiona ʻe hiva. Pea talu mei hono fakatapui ʻi Sepitema ʻo e 1984, mo e hoko ʻa e Temipale Manila Philippines ko ha maʻuʻanga fiefia mo ha mālohi fakalaumālie lahi.

Naʻe ʻilo ʻe Tikanatino ʻa hono kaungā-ngāue ko Filipe Lamosi mo Lēmeki Hulianí ʻi he fale leʻo ʻo e temipalé. Neongo naʻá na fakaʻosiʻosi ʻena houa ngāué, ka naʻe ʻikai fie foki ʻa e ongo tangatá ki hona ʻapí. Naʻe hanga mai mei he kauhala ʻe taha ʻo e temipalé ʻa e ʻApitanga ʻAkuinaló, ko ha ʻapitanga lahi fakakautau. ʻI he ʻiloʻi ʻe he ongo leʻó ʻe lava ke hoko ʻa e ʻapitangá ko ha tāketi ki he kau tangata kuo fakamahafú, naʻá na hohaʻa naʻa faifai peá na mavahe mei hona tuʻuʻangá pea maʻukovia kinaua ʻi he fekeʻikeʻí. Naʻá na saiʻia ange ke na nofo ʻo tokoni ke tauhi ʻa e toputapu ʻo e fale ʻo e ʻEikí pea mo hono kelekelé.

Fakafuofua ki he hoko e tahá hengihengi, naʻe taʻofi ʻe he kau sōtia ʻo e puleʻangá ʻa e foʻi hala fetaulakiʻanga naʻe ofi ki he temipalé. Hili ha ngaahi houa mei ai, naʻe teke mai ʻe ha fuʻu tangikē tau ʻa e meʻa naʻe taʻofi ʻaki e halá ‘o maumauʻi ai ʻa e holisi takai ʻi he temipalé.

ʻI he hoko fakafokifā ʻa e fetāʻakí ʻi he halá, naʻe fakangāueʻi ʻe Tikanatino mo e kau ʻōfisa leʻo kehé ʻa e ongo tauhi ʻapi ʻo e temipalé ke tokoni ange ki hono tauhi e falé mo hono kelekelé ke malú. Naʻe maumauʻi ʻe ha kau tangata ʻa e ʻā ʻo e temipalé ʻi heʻenau hae ia ʻo fakaava ke nau hola mei he fana ʻa e kau sōtia fakapuleʻangá. Naʻe feinga ʻa Tikanatino ke fakamālohiʻi kinautolu ke nau ʻalu, ka naʻe ʻikai ke nau loto ki ai.

Tikanatino ʻEsepai

Tikanatino ʻEsepai

ʻI he konga kimui ʻo e hoʻatā ko iá, naʻe talanoa ʻa Tikanatino mo e palesiteni temipale ko Foloiti Houkení pea mo e palesiteni fakaʻēlia ko Siaosi I. Kēnoní ʻi he telefoní. Naʻe faleʻi ange ʻe Palesiteni Kēnoni kiate ia pea mo e kau ngāué ke nau ō ki loto he temipalé ʻo hao ki ai. ʻI ha kiʻi taimi nounou pē mei ai, naʻe mate ʻa e ʻū laine telefoní.

Ko e pongipongi hono hokó ko ha Sāpate ʻaukai ia, pea naʻe kamata ʻe he kau ngāué ʻenau ʻaukaí ʻaki ʻenau kole ki he ʻOtuá ke fakahaofi e fale ʻo e ʻEikí mei hono ʻuliʻí pe maumauʻí.

Naʻe ʻosi atu e ʻaho ko iá. Naʻe puna holo ʻa e ʻū helikopetá ʻo fana mahafu mai ki he temipalé. Naʻe fakatō pomu ha vakapuna ʻi ha feituʻu ofi mai pē, pea naʻe momo ai e ʻū matapā sioʻata ʻo e fale tufakiʻanga naunau ʻa e Siasí ʻo maumauʻi ai mo ha ngaahi fale kehe. ʻI ha taimi ʻe taha naʻe fanaʻi ai ʻe ha tokotaha ha foʻi lōketi ʻe ua ʻo fakalaka he funga temipalé ʻo ne fakatupunga ai ha vela ʻi ha lotoʻataʻatā ofi mai.

ʻI he kei hoʻatā pongipongí, naʻe maʻu ʻe Tikanatino ha kau tangata toʻo meʻa tau ʻe toko hongofulu ne nau lafi holo pē he hūʻanga ʻo e temipalé. Naʻe talaange ʻe Tikanatino, “Ko e meʻa te mou maʻu ʻi loto he temipalé ʻoku fakalotu kotoa pē ia pea ʻoku toputapu hono natulá.” Naʻá ne tailiili, ka naʻe hoko atu pē ʻene leá. Naʻá ne pehē ange, “Kapau ʻoku mou kikihi ke hū fakamālohi ki he falé, ʻe mole hono tuʻunga toputapú. Te mou kaihaʻasi nai e ngaahi tāpuaki ko ʻení meiate kimautolu?” Naʻe fakalongolongo e kau tangatá, pea ʻi heʻenau tafoki ʻo ʻalú, naʻe ʻiloʻi ʻe Tikanatino naʻe ongo lahi ʻene leá ki honau lotó.

ʻI he efiafi ko iá, naʻe fakatahatahaʻi mai ʻe Tikanatino ʻene kau ngāué, pea ne nau toe kumi hūfanga ʻi he loto temipalé. Naʻá ne fai ha lotu fakamātoato, ʻo ne falala ki he ʻEikí ke Ne fakahaofi Hono falé.

Naʻa nau tatali ʻi he pō kakato ko iá ke ngangana hifo e ʻū pomú, ka naʻe ʻosi atu e taimí ʻoku teʻeki hoko ha meʻa. ʻI he mafoa ʻa e atá he pongipongi Mōnité, naʻa nau hū fakaalaala mai ki tuʻa mei he temipalé ke sivisiviʻi ʻa e tūkungá. Naʻe puli ʻa e kau tangata naʻe fakamahafú. Naʻe ʻikai ha meʻa ʻe toe, ka ko ha ʻū meʻatau, mahafu mo e ʻū teunga sōtia pē kuo liʻaki.

Naʻe vakaiʻi ʻe Tikanatino mo e kau tangatá ʻa e feituʻú pea nau ʻilo ai ha ngaahi maumau ki ha konga lahi ʻo e ʻū fale ʻi tuʻá. Ka naʻe ʻikai ha maumau ki he temipalé.