« ’Ua nava’i ānei tō’u maita’i ?, » Liahona, Māti 2025.
Mau hōho’a o te faʼaroʼo
’Ua nava’i ānei tō’u maita’i ?
’Ua mana’o vau e ’itehia iā’u te fa’aro’o, te here, ’e te parau mau pae vārua nā roto i te orara’a i te tahi orara’a ta’a-ē ma te mono te tahi i te tahi i te mau peu tumu. ’Ua hape roa vau. ’Ua ’itehia mai iā’u te reira i roto i Te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te Mau Mahana Hope’a Nei ’e i roto i te hiero.
Hōho’a nā Leslie Nilsson
I tō’u ’āpīra’a i te mau matahiti 1960, ’ua pūai roa te tama’i i te Fenua ’Ānāmī. ’Ua taparahi-pohe-hia ’o John F. Kennedy, mai ia Martin Luther King Jr. ’e ’o Robert Kennedy. ’Ua ’ōrurehau vau i tō’u nā metua ’e i te mau peu tumu ato’a ’e te mau pū a te Hau i taua ’anotau ra. ’Aita vau i hina’aro e fa’aipoipo ’e ’aore rā e ’āfa’i mai i te mau tamari’i i roto i teie ao ’ino, te ha’avare ’e te au ’ore.
’Ua fa’aru’e au i te fare ha’api’ira’a tuarua i tō’u matahiti ’āpī, ’ua haere au i te mata’eina’a Haight Ashbury nō San Francisco, California, Marite ’e ’ua ora i roto i te hō’ē pupu pāto’i hippie mai te matahiti 1969 tae atu i te matahiti 1972. ’Ua fa’aea vau i roto i te mau pupu, ’ua rave au i te mau ’ohipa ato’a i roa’a mai iā’u, ’e ’ua fa’ari’i au i te tahi orara’a ti’aturi ’e te ’ainavenave, e tae noa atu i te puhipuhira’a i te ’ava’ava ta’ero.
’I tō Randy ’āpīra’a, ’ua mana’o ’oia ē ’aita tōna orara’a ’oa’oa nō ananahi. « ’Ua ’ōrurehau vau i tō’u nā metua ’e i te mau peu tumu ato’a ’e te mau pū a te Hau i taua ’anotau ra, » tē nā reira ra ’oia.
I te reira ato’a taime, ’ua ’imi au i te fa’aro’o, te here, ’e te parau mau pae vārua. ’Ua feruri ’e ’ua tuatāpapa vau i te mau ha’apa’ora’a fa’aro’o tāta’itahi, ma te ’īriti i te mau mea ato’a tā’u i mana’o e parau mau ’e ’aore rā te mea faufa’a rahi. ’Aita roa a’e rā i ’itehia iā’u. Te ’itera’a tō’u tu’āne ’o John, i tā’u ’ohipa e rave ra, ’ua hāpono mai ’oia i te hō’ē Buka a Moromona iā’u.
« E ti’a ia ’oe ’ia tai’o i teie buka, » ’ua pāpa’i John, tei fāriu mai i roto i te ’Ēkālesia nā mua atu.
I tō’u tihātira’a nō te tai’ora’a i te Buka a Moromona i roto i te vāhi tītōra’a mōrī pere’o’o, ’ua mana’o vau, « e’ita te reira e riro ’ei mea maita’i. » ’Ua fa’aru’e au i te buka.
’Aita i maoro roa i muri mai, ua parau mai ’o John e haere mai ’oia i te ārea nō San Francisco Bay e te tahi pupu hīmene nō te fare ha’api’ira’a teitei nō Brigham Young.
« E au roa vau i te fārerei ia ’oe, » tāna īa parau, ma te parau e fārerei māua i te hiero nō California Oakland.
’A fa’ahoro atu ai au i te pere’o’o i terā vāhi i te pō, e pinepine au i te ’ite i te hiero. ’Ua ’ana’anatae tō’u vārua, nō reira ’ua tai’o vau nō ni’a i te reira ’e ’ua hina’aro vau e tomo i roto. ’Ua fārerei māua John i te hō’ē po’ipo’i roa i roto i te ’āua o te hiero. ’I muri a’e i tō māua fārereira’a, ’ua parau ’oia ē ’ua tae i te taime nō tāna pupu ’ia tomo i roto i te hiero.
« Randy, e’ita e nehenehe ia ’oe ’ia tomo i roto i te hiero, » te parau mai ra John iā’u.
« ’Ua ’ite au, e hippie au, » tā’u īa i pāhono, terā rā ’ua tuatāpapa vau i te mau ha’apa’ora’a i te pae hiti’a o te rā, e ta’ata ’amu pota vau, tē ora nei au i roto i te tahi pupu i reira mātou e fa’a’ite ai i te mau mea ato’a, ’e e 4 hānere tārā tā’u. ’Efea moni nō te tomora’a ? »
« Hau atu i te reira, » ’ua pāhono John. « ’Aita ā ’oe i nava’i i te maita’i. »
I taua taime ra, ’ua feruri au ē tei mua vau i te pae ferurira’a, i te pae philosophia, ’e i te pae vārua. Nāhea e ’ore ai e ti’a iā’u ?
Fa’a’īhia i te tīa’ira’a
E rave rahi matahiti, ’aita tō’u nā metua i ’ite tei hea vau. E mau metua maita’i roa rāua o tei tāmata i te hōro’a mai iā’u i te ha’api’ira’a maita’i roa ’e o tei ’oto nō tā’u mau mā’itira’a. I te ma’ira’ahia tō’u metua tāne, ’ua tāparu tō’u metua vahine iā’u ’ia ho’i i te fare i Washington, D.C. I tō’u taera’a atu, ’ua noa’a ia John i te tahi ’ohipa nā’u i roto i te hō’ē pupu ta’ata e patu ra i te hiero nō Washington D.C.
’Aita vau i ’ite i te reira, ’ua fa’anaho rā ’oia ’ia ’ohipa vau nā muri i te hō’ē pupu misiōnare tei ho’i mai nā te misiōni. ’Ua māere au nō te mea e ani ’o John Howell, te ra’atira rahi, i te tahi melo nō te pupu ’ia pure i te ha’amatara’a o te ’ohipa o te mau mahana tāta’itahi—te tahi mea teie ’aita vau i ’ite a’enei i te mau pupu ta’ata tā’u i ’ohipa nā mua a’enei.
Te tahi mahana i te ’ohipa, tē fa’ati’a ra mātou e rave rahi i te tahi o te mau ’ūputa teiaha o te hiero tei ma’iri i raro ’e ’ua perehū roa tō’u manimani rima. ’Ua horo mai ’o John, ’ua hi’o i tō’u manimani rima, ’ua ani i te hinu i ha’amo’ahia, ’e ’ua ha’amaita’i mai ’oia iā’u. ’Ua ora ’oi’oi roa tō’u manimani rima ē ’aita vau i haere e fārerei i te taote.
I te tahi atu taime, ’ua hōro’ahia mai iā’u te tipi reta ’e ’ua fa’auehia mai iā’u ’ia pāra’u i te mau hu’ahu’a i ni’a i te tahua tīmā.
« Nō te aha ? » ’Ua ani au i te hō’ē melo nō tā mātou pupu. « ’E’ita ānei rātou e tu’u i te vauvau tahua i raro ? »
« Randy, ’aita ’oe i ’ite ē nō vai teie fare, e ’ere ānei ? » ’ua pāhono mai ’oia. « Tē ha’amaita’i nei tātou i te reira nō te Ta’ata Parauti’a Roa Hau atu. »
’A paremo ai te ao nei i roto i te pāpū ’ore te mana’o, te ’ino’ino, te riri, ’e te mata’u, ’ua fa’a’ī te hi’ora’a ’e te mau ha’api’ira’a a teie feiā ’āpī i ’ohipa nā muri iā’u i te tīa’ira’a. ’A fa’a’ite mai ai te mau melo o te pupu i tō rātou mau ti’aturira’a iā’u, ’ua ’ite au e feiā parauti’a rātou ’e te ha’avare ’ore. ’Ua hōro’a rātou e piti matahiti i tō rātou orara’a nō te tāvini ia vetahi ’ē, ’e ’ua ’ana’anatae maita’i rātou. ’Ua hina’aro vau ’ia riro tā rātou mau ha’api’ira’a ’ei parau mau. ’Ua ’ite au ē tē fa’ari’i ra vau i te māramarama tā’u i ’imi noa na ’e tē fa’aineine ra te Fatu iā’u i te pae vārua.
’Ua parau ’o John Howell iā’u ’ia fārerei i te mau misiōnare rave tāmau. ’Ua mā’iti rā vau ’ia ha’api’i mai tō’u tu’āna iā’u ’e te hō’ē o tōna mau hoa, te tahi atu misiōnare tei ho’i mai. ’A ha’api’i ai rāua iā’u, ’ua hina’aro vau i te mau fa’a’itera’a pāpū nō rāpae mai ē e parau mau te mea tā’u i ha’api’i mai. ’Aita ana’e te reira ha’apāpūra’a, ’aita vau i hina’aro i te tahi atu ā mau ’āparaura’a.
Tō’u anira’a e mea nāhea tō rāua ’itera’a i te parau mau, ’ua pāhono mai rāua, « ’ua tai’o ’e ’ua pure māua ’e ’ua fa’ari’i māua i te tahi ’itera’a pāpū nō ’ō mai i te Vārua Maita’i ra. » ’Ua parau mai rāua e ti’a iā’u ’ia fa’ari’i ato’a i terā ’itera’a.
Taua pō ra, ’ua haere au i roto i te hō’ē uru rā’au i pīha’i iho i tō’u vāhi nohora’a. ’Aita vau i ’ite e aha te maorora’a tō’u purera’a, ’ua nā reira rā vau ma te mana’o pāpū. ’Ua ui pinepine au i te Atua i nā uira’a e maha ato’a : « ’O te Buka a Moromona ānei te parau a te Atua ? ’Ua fā ānei ’oe ’e tā ’oe Tamaiti ia Iosepha Semita ? ’O te ’Ēkālesia mau ānei teie nā Iesu Mesia ? ’Ua nava’i ānei tō’u maita’i ia riro mai au ’ei melo ? »
’Ua tae mai te pāhonora’a i te uira’a tāta’itahi ma te muhumuhu i tō’u vārua—« ’Ē »—e maha taime. ’Ua ’āpe’ehia taua mau muhumuhu ra nā roto i te mau mana’o hau ’e te nehenehe.
Ma te pi’o i tō’u upo’o i raro, ma te tūturi i raro nō te pure ’e ma te tahe te roimata, ’ua parau vau : « Mai te mea teie te pāhonora’a tā ’oe e hōro’a mai iā’u, e fa’ari’i īa vau i te reira ’e e hōro’a hope roa vau i tō’u orara’a ia ’oe ’e i teie ’evanelia mai tā ’oe i heheu mai iā’u nei. » E’ita te mau parau e nehenehe e fa’a’ite i te mau mana’o, te mau ferurira’a ’e te mau parau mau tei pū’ohu iā’u.
Te ’itera’a pāpū tā’u i fa’ari’i i taua pō ra e mea pāpū maita’i īa, ’e e mea pūai roa i teienei mai taua taime ra. Mai taua pure ra, ’ua ha’apāpū mai te Atua i teie mau pāhonora’a iā’u nā roto e rave rahi tauatini rāve’a temeio ’e te ’ōhie ’ia fa’a’ohipa.
« E semeio te ’Ēkālesia, » tē nā reira ra ’o Randy, tei fa’ahōho’ahia i’ō nei hō’ē ’āva’e i muri a’e i tōna bāpetizora’a. « ’E ’ua riro tō’u orara’a i roto i te ’Ēkālesia ’ei semeio. »
Te ’ama ra te auahi i roto iā’u
I muri noa iho i tō’u bāpetizora’ahia i te matahiti 1974, ’ua haere atu vau i tā’u ’āmuira’a rahi mātāmua i Roto Miti ’e tō’u tu’āna, ’o John. ’Ua māere au ia Elder Boyd K. Packer (1924–2015) nō te Pupu Tino ’Ahuru Ma Piti ’Āpōsetolo, o tei fārerei i tō’u metua vahine fēti’i i New York City e toru hepetoma hou taua ’āmuira’a ra, nō tōna fa’ahitira’a ia John ’e iā’u i roto i tāna a’ora’a i te po’ipo’i Sābati ra.
Ma te fa’ahiti i tō’u metua vahine fēti’i, ’ua parau Elder Packer : « ’Ua riro e piti o tā’u nā tamaiti fēti’i ’ei melo nō tā ’outou ’Ēkālesia. E mea fifi roa nā’u ’ia ti’aturi i te tauira’a i ravehia i roto i tō rāua orara’a. »
Nō taua tauira’a hōhonu ra (hi’o Alama 5:14), ’ua ’ama te hō’ē auahi i roto iā’u ē ’ua hina’aro vau e fa’a’ite atu. ’Aita i maoro roa, tei Idaho vau ’ei misiōnare rave tāmau. I te ’āfara’a o tā’u misiōni, ’ua pohe tō’u metua tāne, ’o ’oia tō’u ’aito ’e tō’u hoa rahi roa a’e. ’Ua niuniu tō’u metua vahine i tō’u peresideni misiōni nō te ani iā’u ’ia ho’i i te fare nō te hōro’a i te hō’ē a’ora’a. I tō tō’u peresideni misiōni hōro’ara’a mai nā’u e fa’aoti e ho’i ’e ’aore rā ’eiaha, ’ua parau vau iāna ē ’ua hina’aro vau e pure ’e e ha’apae i te mā’a e 24 hora hou ’a fa’aoti ai.
I taua pō ra ’ua moemoeāhia vau. ’Ua fā mai tō’u metua tāne iā’u. I roto i taua mau āparaura’a fa’ahiahia ’e te faufa’a rahi ē ’ōna, ’ua parau mai ’oia iā’u e, « Ta’u tamaiti, ’a fa’aea i roto i tā ’oe misiōni. »
’Ua pe’e au i te a’ora’a a pāpā ’e ’ua fa’aea vau.
Nō te tauira’a hōhonu i tupu i muri mai i tōna fa’afāriura’a, « ’ua ’ama te auahi i roto » ia Randy ē ’ua hina’aro ’oia e tāvini ’ei misiōnare rave tāmau.
E ono ’āva’e i muri mai i tā’u misiōni, ’ua tāpe’a vau i te rima o tō’u metua vahine ’a huti ai ’oia i tōna aho hope’a. Tau matahiti ’ahuru i muri mai, ’ua ’itehia mai e tā’u vahine ’o Lisa i te tahi rata nā tō’u nā metua i roto i te hō’ē ’āfata tahito. ’Ua pāpa’i mai pāpā i te reira iā’u i roto i tā’u tau misiōni, terā rā ’ua pohe ’oia hou ’a hāpono mai ai i te reira.
« ’Ua here roa māua ’e e here noa māua ia ’oe. Tē ’ite nei au ē e ’aita te mau mea i riro e mea maita’i roa i te mau taime ato’a, ’o te orara’a rā te reira. ’Aita te Mesia i parau e, ‘’a pe’e mai iā’u ’e e mea ’ōhie.’ ’Ua parau ’oia e, ‘’A rave i tā [’outou] sātauro, ’a pe’e mai ai iā’u’ [Mataio 16:24]. ’Ua amo ’oia i te sātauro, tē vai nei rā tō tātou pā’āto’a mau tara. Penei a’e tei ni’a tō tātou pārahira’a i te ra’i i te huru o tā tātou ravera’a i tō tātou mau tara. « E tā māua tamaiti, ’ua here roa māua ia ’oe. »
Te mea tā’u e ’imi ra
I tō’u pa’arira’a, e mea ’eta’eta roa vau i ni’a i tō’u mau metua, ’aita rā vau i fē’a’a noa a’e i tō rāua here. Mai te taime ’a ’ite ai iā’u te ’Ēkālesia, ’ua rave itoito vau nō te ha’amāuruuru ’e nō te fa’atura ia rāua.
I te 17 nō Fepuare 2018, e piti hepetoma hou te ’ōpanira’a o te hiero nō Washington D.C. nō te fa’a’āpīra’a, ’ua tā’atihia vau i tō’u metua tāne ’e tō’u metua vahine, e 42 matahiti i muri a’e i tō rāua haerera’a nā roto i te pāruru ē a muri noa atu. ’Ua ’ohipa tā’u tamaiti matahiapo, ’o William, ’ei mono nō tō’u metua tāne, ’e ’ua riro ’o Lisa ’ei mono nō tō’u metua vahine. ’Ua ’ite au ē tei reira tō’u nā metua ei vārua, tei tā’atihia te tahi i te tahi nā mua atu.
I roto i te hiero tātou e nehenehe ai e ’āmui i te mau ’ōro’a o tē fa’ati’a ia tātou ’ia patu i te mau aura’a mure ’ore i te mau melo o tō tātou ’utuāfare. ’Ua pāpū iā’u te reira.
I tō’u ’āpīra’a, ’aita vau i hina’aro e fa’aipoipo ’e ’aore rā e fa’ari’i i te tamari’i. I teie rā mahana, ’o tā’u vahine, tā’u mau tamari’i ’e tā’u mau mo’otua tā’u mau tao’a rahi faufa’a roa. ’Ua riro te ’Ēkālesia ’ei semeio, ’e ’ua riro tō’u orara’a i roto i te ’Ēkālesia ’ei semeio. Mai ia Iosepha Semita, e parau vau, « ’Āhani ’aita vau i ’ite i te mea o tā’u i ’ite, e’ita īa vau iho e ti’aturi i te reira. »
’A pae ’ahuru matahiti i teienei, e rave ’ohipa patura’a vau i ni’a i te hiero nō Washington D.C. ’Ua pāpū iā’u ē ’aita tō’u orara’a e ’oa’oa ananahi. I teie mahana, e rave ’ohipa ’ōro’a vau i roto i taua hiero ra, nō te fa’ari’ira’a i te anira’a a te Fatu ’ia pe’e iāna, i tāna fa’aorara’a, i tāna mau ’ōro’a, ’e ’ia tūtava ia riro mai iāna ra te huru.
’Ua tāvini ’o Randy ’e tāna vahine ’o Lisa i roto i te hiero nō Washington D.C., tāna i tauturu nō te patu a 50 matahiti i teie nei.
Hōho’a nā Leslie Nilsson
E ’ere te ’Ēkālesia tei fa’aho’i-fa’ahou-hia mai i te tahi mana’o, te ha’api’ira’a, ’e ’aore rā te tahi noa ihotumu ’e ’aore rā te tā’ere. ’O te ’Ēkālesia mau teie a tō tātou Fatu ’e te Fa’aora, ’o Iesu Mesia.
’Ua mana’o vau e ’itehia iā’u te mea tā’u i ’imi i San Francisco. ’Ua hape au. ’Ua ’itehia iā’u te reira i roto i Te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feia Mo’a i te Mau Mahana Hope’a Nei ’e i roto i te fare o te Fatu, « te hei ha’anihi ōfa’i nō te Fa’aho’i-fa’ahou-ra’a mai. »