2025
’Ia noa’a te mana nō ni’a mai ra
Māti 2025


« ’Ia noa’a te mana nō ni’a mai ra, » Liahona, Māti 2025.

Te mau hi’ora’a ātea o te ’ā’amu nō ni’a i te Fare o te Fatu

’Ia noa’a te mana nō ni’a mai ra

Mai te mau pipi i roto i te Faufa’a ’Āpī, ’ua fafauhia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a Nei i te mana nō ’ō mai i te Fatu ra.

Te Fa’aora tei ti’afa’ahou e ha’api’i ra i tāna mau pipi

I te tau fa’atupura’a rā’au nō te matahiti 1836, ’ua riro ’o Charles Rich ’ei misiōnare e poro ra i te ’evanelia tei fa’aho’ihia mai i Ohio apato’a. ’Ua ’oto roa ’oia i tōna taera’a i Kirtland, Ohio, i te 12 nō ’Ēperēra—fātata e piti hepetoma i muri a’e i te ha’amo’ara’ahia te hiero nō Kirtland.

’Ua rātere ’oia nā ni’a i te ’ānāvai nō Ohio ’e ’ua haere atu ra fātata 100 maile (160 km). ’Ua ’ite ’oia i te fare o te Fatu i ni’a i te hō’ē tahua teitei ’e tōna mau papa’i nīnamu ’e te tāpo’i fare ’ute’ute. ʼUa taerehia rā ʼoia. ’Ua ’ere ’oia i te ha’amo’ara’a, te ’āmuira’a hanahana, ’e ’ua mana’o ’oia, i te mana nō ni’a mai ra.

I te ’āva’e Tetepa 1830, tau ’āva’e noa i muri mai i te fa’ati’ara’ahia te ’Ēkālesia tei fa’aho’i-fa’ahou-hia mai, ’ua fa’ari’i ’o Iosepha Semita i te hō’ē heheura’a nō ’ō mai ia Iesu Mesia ra i te pi’ira’a i te mau melo o te ’Ēkālesia ’ia ha’aputuputu (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 29:7–8). Tau ’āva’e i muri mai, ’ua heheu mai te Fatu nō te aha. Tītauhia i te Feiā mo’a ’ia « haere atu i Ohio, » i reira Iesu i te paraura’a, « e hōro’a atu vau i tā’u nei ture ia ’outou ; ’e i reira ho’i ’outou e noa’a ai i te mana nō ni’a mai ra ; e mai reira atu, o rātou ato’a tā’u i hina’aro ’ia haere atu i rotopū i te mau nūna’a ato’a » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 38:32–33 ; reta tei fa’ahuru-’ē-hia). ’Ua ’ite te mau melo o te ’Ēkālesia o tei fa’aro’o i teie heheura’a ē nō roto mai teie reo i te Faufa’a ’Āpī.

’Ua fa’ari’i te mau pipi nō te Faufa’a ’Āpī i taua mana ra

’Ua ha’amata teLuka 24 i roto i te tahi taime ’oto. ’Ua fa’asātaurohia ’o Iesu, ’e ’ua ho’i fa’ahou mai te tahi pupu pipi vahine nāna i tōna mēnema. ’Ua ’ite a’era rātou ē ’ua fa’ata’a-’ē-hia te ’ōpani ’ōfa’i, ’e « ’aore [rātou] i ’ite i te tino o te Fatu Iesu » (’īrava 3). ’Aita i maoro roa ’ua hōro’a te mau ve’a melahi ia rātou i te tīa’ira’a : « ’Aore ’oia i’ō nei, ’ua ti’a īa i ni’a » (’īrava 6).

I muri a’e ra, ’ua fā mai te Fatu tei ti’afa’ahou i tāna mau pipi ’e ’ua aupuru ia rātou. ’Ua hōro’a ’oia ia rātou i te mea tā te mau keresetiano nā te ao ato’a nei e ’ite oia ho’i te « Fa’auera’a Rahi » nō te poro i te ’evanelia a Iesu Mesia. ’Ua fa’ata’a ’o Iesu ē « ’ia poro-haere-hia te tātarahapa ’e te fa’a’orera’a i te hara i tōna ra i’oa e ’ati noa a’e te mau fenua ato’a » (’īrava 47).

Terā rā, ’ua fa’aue ’oia i tāna mau pipi ’eiaha e fa’aru’e ’oi’oi : « e pārahi rā ’outou i te ’oire nei i Ierusalema, ’e ’ia noa’a mai tō ’outou itoito nō ni’a mai » (’īrava 49). Noa’a (’e ’aore rā « fa’ari’i » i roto i te reo peretāne nō teie tau) ’o te tahi īa ’īritira’a nō te ta’o Heleni « ’ia fa’a’ahu. » ’Ua tīa’i te mau pipi tahito a te Mesia i Ierusalema ē tae noa atu ’ua fa’a’ahuhia rātou i te mana nō ni’a mai ra. I muri iho, ’ua tītauhia ia rātou ’ia patu i te bāsileia o te Atua nā te ao ato’a nei.

Iesu Mesia i reva atu i ni’a i te ra’i

Hou ’oia ’a reva ai i ni’a i te ra’i, ’ua parau te Fatu i tāna mau pipi, « e pārahi ’outou i te ’oire nei i Ierusalema, ’e ’ia noa’a mai tō ’outou itoito nō ni’a mai » (Luka 24:49).

Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a Nei i noa’a i te mana

’Ua putuputu te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a Nei i Ohaio i te matahiti 1830 ma te mana’o hō’ē. ’Ua tīa’i rātou « ’ia noa’a te mana nō ni’a mai ra » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 38:32) ’e te ravera’a i te parau poro’i a Iesu ’ati a’e te ao nei. I te pae hope’a, ’ua parau te Fatu e ti’a i te Feiā mo’a « ’ia noa’a i tō rātou mana nō ni’a mai ra i roto i tō’u nei fare » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 105:33, reta tei fa’ahuru-’ē-hia ; hi’o ato’a te mau ’īrava 11–12). Terā rā, e rave rahi Feiā mo’a i te mātāmua tei ’ore i ’ite pāpū i te mea e tīa’i.

’Aita i maoro roa i muri i tōna pi’ira’a ’e fa’atōro’ara’a i te Pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’Āpōsetolo i te matahiti 1835, ’ua fārerei ’o Iosepha Semita ia rātou nō te fare o te Fatu. ’Ua ’ite ’o Iosepha ē ’ua « hepohepo » te Tino ’Ahuru Ma Piti ’e ’aita i māramarama i te mea e tae mai ra. ’Ua fa’ata’a ’oia e hina’aro rātou i te ’ōro’a hiero ’ia nehenehe ia rātou ’ia « fa’aineinehia ’e ’ia upo’oti’a i ni’a i te mau mea ato’a » ’e ’ia ha’api’i i te ’evanelia ma te mana. « ’Ia fa’ari’i ana’e ’outou i tō ’outou ’ōro’a hiero », ’ua fa’ata’a ’oia ē « e poro haere te mau ’āpōsetolo i te ’evanelia i te mau nūna’a ato’a, te mau ’ōpū ato’a, ’e te mau reo ato’a. »

’Aita i maoro i muri iho, ’ua fa’a’ite ’o Iosepha Semita i te mau ’ōro’a i heheuhia mai nō te ha’amo’ara’a o te mau tahu’a o te hiero o te ’āti ’Īserā’ela i tahito ra. ’Ei fa’aineinera’a nō te ’ōro’a hiero, ’ua horoihia ’e ’ua fa’atāhinuhia te mau ti’a fa’atere autahu’ara’a ato’a « i te hinu hō’ē ā huru mai ia Mose ’e ia Aarona, ’e te feiā tei ti’a i mua i te Fatu i tahito ra. »

’I teie taime, ’ua riro te mana nō te ’ōro’a hiero ’ei nīni’ira’a rahi nō te mana pae vārua i roto i te tahi putuputura’a ’āmuira’a hanahana ta’a ’ē. Mai ia Elisaia Able—te Hitu ’Ahuru ’Ere’ere mātāmua i roto i te ’Ēkālesia—’ua ha’apae te feiā fa’atere autahu’ara’a i te mā’a, ’ua pure ’e ’ua ’amu i te ’ōro’a nō te tāmā’ara’a a te Fatu ’ei mā’a ’ōperehia. ’Ua fa’a’ite pāpū rātou ’e ’ua tohu, ’e ’ua ha’amaita’i te Atua ia rātou ma te mana. ’O rātou tei fa’ari’i i tō rātou ’ōro’a hiero nō te patu i te bāsileia o te Atua nā roto i te porora’a i te ’evanelia i fa’aho’i-fa’ahou-hia mai. Noa atu ā te pāto’ira’a, ’ua pāruruhia rātou i roto i tō rātou mau tere, ’ua fa’arahihia i roto i tā rātou porora’a, ’e ’ua ha’amaita’ihia i roto i tō rātou ’utuāfare.

’I Kirtland, ’o te mau tāne ana’e tei ’āmui mai i roto i te rurura’a ’āmuira’a mā te tura rahi i reira rātou i te fa’ari’ira’a i te mana nō ni’a mai. Terā rā, i roto i te tahi tau matahiti, ’ua patu te Feiā mo’a i te hiero nō Nauvoo. I reira ’ua heheu ’o Iosepha Semita i te fa’arahira’a o te mau ’ōro’a hiero o tē riro ’ei niu nō tō tātou ’itera’a i te hiero i teie mahana. ’I Nauvoo, ’ua fa’ari’i te mau vahine ’e te mau tāne ato’a i te mana.

I tōna paraparaura’a i te mau tuahine nō te Sotaiete Tauturu, ’ua fafau ’o Iosepha Semita ē i roto i te ’ōro’a hiero « te mau tāviri nō te bāsileia » « e hōro’ahia ai ’ia rātou ato’a » « mai te au i te mau Peresibutero. » Noa atu e rave rahi mau matahiti hou a pi’ihia ai te mau vahine ’ei mau misiōnare poro ’evanelia, ’ua riro te mau vahine ’e tā rātou ohipa ’ei ’ohipa rahi nō te patura’a i te bāsileia o te Atua i ni’a i te fenua nei.

Noa atu ’ua ma’iri ’o Charles Rich i te ha’amo’ara’a o te hiero nō Kirtland, ’ua ha’api’i ’oia e ’ua fa’ari’i ’ōna ’e e rave rahi atu ā mau misiōnare tei tāpae-taere mai i Kirtland i te ’ōro’a hiero. Mai te au i te hōho’a o te mau tahu’a tahito a te ’āti ’Īserā’ela (hi’o Exodo 29 ; 40), ’ua horoi ’e ’ua fa’atāhinuhia ’oia. ’Ua ha’aputuputu ’oia ’e te vetahi, ma te ha’apae i te mā’a, te pure, ’e te pōpou i te tāmā’ara’a a te Fatu.

« ’Ua tohu mātou i taua pō tā’āto’a ra, » ’ua pāpa’i Charles. « ’Ua tohuhia ē ’ua pāpa’ihia te fa’aorara’a i ni’a i te mau melo ato’a ’e te mau fatira’a ato’a » nō tōna tino. « ’Ua ’ī au i te vārua tohu, ’e ’ua fa’ari’i au i te mana nō ni’a mai. »

’Ua fa’aea ’oia i te toe’a o tōna orara’a—47 matahiti—te ha’ara’a ’ei pipi nā Iesu Mesia, ma te patu i te bāsileia o te Atua.

Mai taua taime ra, ’ua tere te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a Nei o te ao ato’a nei i te fare o te Fatu nō te fa’ari’i i te mana nō ni’a mai. ’E mai teie Feiā mo’a mātāmua, tē fa’aineine nei te ’ōro’a hiero ia tātou nō te patu i te bāsileia o te Atua ’ei mau pipi nā Iesu Mesia ’e i te hō’ē mahana ’ia fa’ari’i i te fa’ateiteira’a nā roto i tōna aroha ’e tōna maita’i.

Fa’ata’ara’a

  1. Iosepha Semita, « Discourse, 12 nō Novema 1835, » 32, 33, josephsmithpapers.org ; fa’atanohia te pāpa’ira’a ’e te tomara’a.

  2. Buka ’ā’amu ’o Olive Kaudere, 21 nō Tēnuare, 1836, Fare vaira’a buka ’ā’amu a te ’Ēkālesia, Roto Miti ; ti’ara’a o te parau pāpa’i i ha’apāpūhia.

  3. Hi’o Joseph F. Smith, Notes on Elijah Able, undated [likely ca. 1879], Elijah Able biography, nota 5, josephsmithpapers.org.

  4. Hi’o, ’ei hi’ora’a, Feiā Mo’a : Te ’Ā’amu o te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a Nei, buka. 1, Te Reva o te Parau Mau, 1815–1846 (2018), 582–83.

  5. Iosepha Semita, « Discourse, 28 nō ’Ēperēra 1842, » 37, josephsmithpapers.org. E toru mahana i muri mai, ’ua poro ’o Iosepha Semita i te tahi a’ora’a ei fa’a’itera’a ra i te hiero, i reira te mau peresibutero e fa’ari’i ai i « te mau tāviri o te bāsileia » ’e ’ia « fa’a’ahuhia e te mana » (« Discourse, 1 nō Mē 1842, as Reported by Willard Richards, » 94, josephsmithpapers.org).

  6. Hi’o i te Buka ’ā’amu ’o Charles C. Rich, 12–16 nō ’Ēperēra 1836, i roto Charles C. Rich Collection, Vaira’a buka ’ā’amu a te ’Ēkālesia, Roto Miti ; fa’atanohia te pāpa’ira’a ’e te tomara’a.