Pōpoaki mei he Kau Taki Fakaʻēliá
Ngaahi Fuakavá mo e Ngaahi Maná
ʻOku mau nofo ʻi ha motu fakaʻofoʻofa ʻi he Pasifikí ʻoku ʻikai ha temipale ai. Ka ʻoku feangai pē ʻa e kāingalotu ʻo e Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ni ʻi Niu Kaletōniá mo e folau lōloa ke ʻaʻahi ki he Fale ʻo e ʻEikí.
Naʻa mau tātānaki ʻemau paʻangá lolotonga ‘a e mahaki fakaʻauha COVID pea ʻi Tīsema 2023, naʻa mau lava ai ʻo folau ki ʻIutā ke ʻaʻahi ki homa ʻofefiné pea mo e ngaahi temipale lahi ʻoku ʻi aí. Hili ha taʻu ʻe nima ʻo e ʻikai lava ke fakahoko ha ngāue maʻa ʻema ngaahi kuí, naʻá ma teuteuʻi ha ngaahi hingoa ʻe 65 ke ʻave ki he temipalé lolotonga ʻema ʻi aí.
Ko ha pole ia ke fokotuʻutuʻu ‘a e ngaahi ʻapoinimeni ki he ngāue fakatemipale kotoa pē naʻá ma palani ke fai ʻi ʻIutaá. Naʻá ma vivili ke tokoniʻi ʻema ngaahi kuí, pea ʻi he ofi ko ia e ʻaho ke ma foki aí, naʻe kamata leva ʻema ngāue fakaofó—naʻá ma fokotuʻutuʻu ke fai ha papitaiso ʻe fā ʻi ha ngaahi temipale kehekehe ʻe fā ʻi he ʻaho tatau pē.
Naʻá ma hū ki he faiʻanga papitaiso ʻo e Temipale Polovó ʻi he hengihengi ʻo e ʻaho ko iá, pea naʻá ku tautapa ki he Tamai Hēvaní ke fakahoko ha mana ʻi he ngāue naʻe fiemaʻu ke ma faí. Naʻá ku tui te Ne finangalo foki ke ʻafio ki he papitaiso ʻeku ngaahi kuí.
Naʻe kiʻi tuai mei he angamahení ʻa e feʻunuaki holo ʻa e kau pataloni ʻi he faiʻanga papitaisó ʻi he pongipongi ko iá, ka naʻá ku fakamatalaʻi homa tūkungá ki ha fefine ngāue temipale, pea naʻá ne fakaafeʻi ʻa e kau pataloni kehe naʻe loto-fiemālié ke nau tokoni ʻi hono fakahoko ʻa e ngāué mo kimaua.
Ko ha aʻusia fakaofo mo ongo moʻoni ia ke mātātonu ʻi he papitaiso taha taha ke fakafofongaʻi ʻa e ngaahi kui kotoa ʻe toko 65, hili ia ʻa e ngāue lahi naʻá ma fakahoko ke kumi kinautolú! Naʻá ma houngaʻia ʻaupito ʻi he mana ʻuluaki ko ʻení. Naʻe ongo mālohi ʻa e Laumālié, pea naʻá ma lava ʻo ongoʻi ʻa e fiemālie, houngaʻia mo e fiefia ʻa e ngaahi laumālie mahuʻinga ʻe 65 ko iá.
Naʻe fakaafeʻi kimaua ʻe he fefine ngāue temipale ko ʻení—ʻokú ma ui ia ʻi he taimí ni ko “Sisitā Mana”—ki hono ʻapí, ko ʻene fie ʻilo lahi ange ki he talanoa homa fāmilí. Naʻe fiefia homa ongo fāmilí ke mau kai uāfolo (waffles) mo talanoa fekauʻaki mo e ngāue fakafaifekaú, ngāue fakatemipalé, hisitōlia fakafāmilí mo e ngaahi tāpuaki kotoa pē kuo mau maʻu mei he Tamai Hēvaní.
ʻI he ofi ke mau mātukú, naʻe kole mai ʻe Sisitā Mana hano tāpuaki fakafiemālie ʻo e lakanga fakataulaʻeikí he naʻe toki ‘ilo kuo maʻu ia ʻe he kanisaá pea naʻá ne hanganaki atu ke fai hono faitoʻo kimó, tafa mo e faitoʻo ke tamateʻi ʻa e selo kanisaá (radiation).
Naʻá ma hilifakinima fakataha mo hono husepānití, pea naʻá ku tuku ha tāpuaki he ʻikai ke nounou ʻene moʻuí, te ne mātā ʻa e ngāue fakafaifekau ʻene fānaú, pea fiefia ʻi he siofia ʻa e tutupu hake ʻene makapuná.
Naʻe vahevahe mai ʻe Sisitā Mana kimui ange fekauʻaki mo ʻema ʻaʻahi angé:
“. . . ko ha ʻaloʻofa ongongofua ia mei he ʻEikí, ʻi heʻeku ʻiloʻi naʻá Ne ʻafioʻi au mo ʻeku fefaʻuhi mo e kanisaá. Naʻe fakamālohia ʻeku tui kia Sīsū Kalaisí. ʻOku ou monūʻia ʻi heʻeku maʻu ʻa e aʻusia ko ʻení mo hoku ngaahi kaungāmeʻa foʻou mei Niu Kaletōniá.”
Naʻá ne hoko atu ke vahevahe ʻa e meʻa ʻokú ne akó:
“ʻOku tau foua kotoa pē ha ngaahi faingataʻa mo e pole kehekehe ʻi heʻetau moʻuí. ʻOku ou fili ke fakatefito ʻeku moʻuí ʻia Sīsū Kalaisi mo tauhi ʻeku ngaahi fuakava mo Iá. ʻOku ou falala te Ne tāpuekina au, ʻi Heʻene founga haohaoá. ʻOku ou faʻa fakaʻaongaʻi ʻa e kupuʻi lea ʻka ʻo kapau he ʻikai’ ʻi heʻeku ngaahi lotú. ʻOku ou kolea ha fakamoʻui mo e mālohi, ka ʻo kapau he ʻikai ke u moʻui mei he kanisaá, ʻoku ou falala te Ne tāpuekina au ʻi Heʻene founga haohaoá. ʻOku ou falala te Ne ʻomi ha ngaahi mana kae pehē ki ha fanga kiʻi ʻaloʻofa ongongofua ʻi he hala fonongá; ke tokoni ke u ʻiloʻi ʻokú Ne ʻafioʻi au. ʻOku fakamatalaʻi ʻe he pōpoaki ko ʻeni meia ʻEletā Soālesí ʻa e ongo ʻoku ou maʻú, ʻʻOku ou ʻiloʻi ko e taimi ʻoku ʻafioʻi ai ʻe he ʻEikí ha kiʻi ʻata ʻo e loto-holí pe ko ha kiʻi ngāue māʻoniʻoni ʻi heʻetau loto-fiemālie ke fakatefito ʻetau moʻuí ʻiate Ia pea ʻi he ngaahi ouau mo e ngaahi fuakava ʻoku tau fai ʻi Hono falé, te Ne tāpuekina kitautolu, ʻi Heʻene founga haohaoá, ʻaki ʻa e ngaahi mana mo e ʻaloʻofa ongongofua ʻoku tau fiemaʻú.’”
Talu mei he ʻaho naʻá ma fuofua ʻaʻahi aí mo ʻema lotua ʻa Sisitā Mana. Naʻe fakaʻau ke faingataʻa ange ʻa e ngaahi faitoʻó, pea naʻe faʻa fuʻu maʻulalo ʻa hono selo hinehiná ke hoko atu ʻa e faitoʻo kimó ʻi he hokohoko tatau. Ka neongo ʻa e ngaahi faingataʻa ko ʻení, naʻá ku tui pē mo falala ki he ʻEikí ke fakamoʻui ia.
Hili ha māhina ʻe fitu mei ai, naʻe tā mai ʻa Sisitā Mana mo hono husepānití lolotonga ʻeku ʻalu ki he ngāué. Naʻá na fakamatalaʻi mai ʻi he talanoa vitioó ʻa e ngaahi ola ʻo e tafá, hili hono toʻo ʻa e selo fakatupu kanisaá. Ko e meʻa fakaofó, he naʻe ʻikai ke maʻu ʻe he kau toketaá ha ngaahi selo kanisā ʻi he konga ko iá. ʻOku ʻikai ha lea feʻunga ke fakamatalaʻi ʻeku fiefia mo e māfana ʻi he mana foʻou ko ʻení!
Neongo ko e faʻahinga mana ko iá ʻoku ʻikai ko e ola maʻu pē ia ʻo e ngaahi pole ʻo e moʻuí, ka ʻoku ʻafioʻi ʻe he Tamai Hēvaní ʻetau ngaahi fiemaʻú pea kuó Ne ʻomi ha mālohi ʻo fakafou ʻi he ngaahi fuakava mo Iá.
Ko e moʻoni ko e tokoni mo e ʻofa naʻe ongoʻi ʻe Sisitā Mana mei he Tamai Hēvaní, ko e mana moʻoni ia ʻi heʻene moʻuí. Hangē ko e lea ʻa Palesiteni Nalesoní: “Ko kinautolu kotoa pē kuo nau fakahoko ha fuakava mo e ʻOtuá, ʻoku nau lava ʻo maʻu ha faʻahinga ʻofa mo ha ʻaloʻofa makehe,” pea “ʻE lava ke maʻu hangatonu ʻe he fefine mo e tangata kotoa ʻokú ne fai ha fuakava mo e ʻOtuá pea tauhi e ngaahi fuakava ko iá, pea moʻui taau ‘o kau atu ʻi he ngaahi ouau ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻa e mālohi ʻo e ʻOtuá.”