Pagsaulog sa Pasko sa Pagkabanhaw: Mga Kamatuoran Lamang

Ang Semana Santa nagsaulog sa kataposang semana sa mortal nga pagpangalagad ni Jesukristo. Ang Dominggo sa Lukay mao ang unang adlaw sa Semana Santa. Nagsaulog kini sa adlaw sa madaugon nga pagsulod ni Jesukristo ngadto sa Jerusalem, nagsakay sa nating asno, agi og katumanan sa panagna. Ang mga tawo nagbutang og mga palwa sa lukay ug mga sinina diha sa yuta aron Iyang tumban, naninggit og, “Dalaygon.” (Tan-awa sa Mateo 21:6–11.) Nahitabo kini mismo usa ka semana sa wala pa ang Pagkabanhaw ni Jesukristo, nga gisaulog sa Pasko sa Pagkabanhaw, ang kataposang adlaw sa Semana Santa. Kini nga semana naglakip usab sa Biyernes Santo (paghandom sa Paglansang ug paglubong ni Kristo).

Ang labing una nga rekord nga atong nahibaloan bahin sa pagsaulog sa Pasko sa Pagkabanhaw naggikan sa tungatunga sa ikaduhang siglo (tali sa 160 ug 170 A.D.). Apan, tingali naghinumdom na ang mga Kristiyano sa Paglansang ug Pagkabanhaw ni Jesukristo sa lainlaing paagi sukad pa sa karaang panahon. Tungod kay kadtong misunod ni Jesukristo mituo sa Iyang buhat sa pag-ula, nga natapos sa Pagkabanhaw, mao ang labing importante nga panghitabo sa kasaysayan sa tanang katawhan, klaro nga ilang gisaulog kini nga panghitabo sukad pa sa unang panahon sa Kristiyanismo. Karon mahimo natong isaulog ang Pag-ula ug Pagkabanhaw ni Kristo kada Dominggo samtang moambit kita sa sakramento.

Medyo komplikado kini, apan ang nag-unang pamaagi sa pagkalkulo sa Domiggo sa Pasko sa Pagkabanhaw mao: Unang Dominggo kini human sa “paskal nga takdol sa bulan,” nga mao ang unang takdol sa bulan human sa ekinoksiyo sa tingpamulak sa Northern Hemisphere (Marso 21). (Sa tinuod medyo mas komplikado pa gayod kaysa niana, apan igo na kini nga pagsabot.)

Ang rason alang niini nga pormula adunay kalabotan sa duha ka kamatuoran: (1) ang Paglansang sa Manluluwas nahitabo atol sa Pagpalabay, ug (2) ang Iyang Pagkabanhaw nahitabo sa unang adlaw sa semana (Dominggo).

Naglalis ang nag-unang mga Kristiyano kon mas importante ba nga saulogon ang Pasko sa Pagkabanhaw atol sa Pagpalabay o sa usa ka Dominggo. Ang Pagpalabay usa ka pista sa Judeo nga nakabase sa Hebreohanon nga kalendaryo, nga usa ka lunar nga kalendaryo nga wala motukma sa solar nga kalendaryo nga maoy kasagarang gigamit sa mga tawo. Sa Hebreohanon nga kalendaryo, ang Pagpalabay gisaulog sa ika-14 nga adlaw, sa ikapito nga bulan. Dugang pa, kada duha o tulo ka tuig, magdugang kini og usa ka bulan aron magpabiling motakdo sa mga panahon. Busa, ang pagbase sa Pasko sa Pagkabanhaw ngadto sa Pagpalabay nagpasabot nga ang petsa mag-usab usab gayod ug talagsa ra nga matunong og Dominggo.

Aron masulbad ang pangutana, usa ka Kristiyanong konseho niadtong 325 A.D. mihukom sa paghiusa sa petsa kon diin ang Pasko sa Pagkabanhaw gisaulog.

Busa, sa mubo nga pagkaistorya: Base sa pagkalkulo nga gigamit sa kadaghan nga mga Kristiyano, ang Dominggo sa Pasko sa Pagkabanhaw mahimong moabot sa Marso 22 o sa Abril 25.

Ang mga kuneho sa Pasko sa Pagkabanhaw (o ubang mga hayop) nga naghatod og mga itlog nagsugod og pakita didto sa Europe niadtong ika-17 nga siglo. Kini nga mga butang wala nahimong komon hangtod sa ika-19 nga siglo. Gituohan kini nga ang mga tawo nanghulam niini gikan sa mga dili-Kristiyano nga mga simbolo sa tingpamulak, pagbag-o, ug sa kinabuhi ug unya gikonektar kini sa Pasko sa Pagkabanhaw ug sa Pagkabanhaw ni Jesukristo.

Ang Unang Kapangulohan naghangyo kanato sa pagpalambo sa atong pagsaulog sa Pasko sa Pagkabanhaw. “Bisan unsa pa ang gituohan o gibuhat sa uban, kinahanglan nga atong saulogon ang Pagkabanhaw sa atong buhi nga Manluluwas pinaagi sa pagtuon sa Iyang mga pagtulun-an ug sa pagtabang sa pag-establisar og mga tradisyon sa Pasko sa Pagkabanhaw diha sa atong katilingban sa kinatibuk-an, ilabi na sa sulod sa atong kaugalingong mga pamilya. Kami nagdasig kaninyo sa pagbuhat sa ingon” (Dallin H. Oaks, “He Is Risen!: A Special Easter Season Message from the First Presidency” [video], Gospel Library).