Pōpoaki mei he Kau Taki Fakaʻēliá
ʻOku Fakamātoato Fēfē Nai ʻEtau Tokanga ki Heʻetau Moʻui Taʻengatá?
ʻI heʻetau fakamanatua ʻa e meʻa maʻongoʻonga taha naʻe hoko ʻi he hisitōlia ʻo e faʻahinga ʻo e tangatá ʻi he Toetuʻu ko ʻení, ʻoku fakatafoki ai hotau lotó ki hotau Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí. ʻOku tau manatuʻi ʻEne Fakalelei taʻefakangatangatá, ʻEne moʻui haohaoá, Hono misiona fakalangí, mo ʻEne toetuʻu nāunauʻiá. ʻOku tau fakahaaʻi ʻetau houngaʻia ʻi he “ongoongo ʻo e fiefia lahi” (Luke 2:10) naʻe fakahā ʻe he kau ʻāngeló ʻi Hono ʻaloʻí, ʻo talaki ʻa e hāʻele mai ʻa e ʻAlo ʻo e ʻOtuá, ko e Fakamoʻui ʻo e māmaní. ʻI he ʻaho ní, ʻoku hokohoko atu ʻetau fiefia ʻi he ongoongo lelei kuo fakahā ʻe he kau palōfita moʻuí, kau tangata kikite, mo e kau tangata maʻu fakahaá, ʻa ia ʻoku nau teuteuʻi kitautolu ki he liuaki ikuna mai ʻa Sīsū Kalaisi, ko hotau Huhuʻí.
ʻOku tau moʻui ʻi ha kuonga fakatuʻutāmaki (2 Tīmote 3:1–13) ʻo hangē ko ia naʻe kikiteʻi ʻe he ʻAposetolo ko Paulá ʻi he kuonga muʻá. Kuo ʻosi fakatokanga mai kiate kitautolu ʻa e ngaahi faingataʻa ʻo e ngaahi ʻaho kimui ní, ka ʻoku ʻikai tuku kitautolu ʻo ʻikai ha ʻamanaki lelei. ʻOku akoʻi mai ʻe he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisi kuo fakafoki maí ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē ʻoku fiemaʻu ke tau ʻilo mo fai ke teuteu ai ki he meʻa ʻoku hanganaki mai mei muʻá. ʻOku tau ako mei he ongoongoleleí ki he Palani lelei mo ʻofa ʻa ʻetau Tamai Hēvaní ki he Fiefiá (2 Nīfai 2), ʻa ia naʻe fakafeʻiloaki mai kiate kitautolu ʻi he maama fakalaumālié. Naʻe fakahā ʻe he Tamaí ʻi he fakataha lahi ko iá ʻa ʻEne palaní, pea naʻe finangalo Hono ʻAlo ʻOfaʻangá ke Ne fakahoko ia. Ko e meʻa fakamamahí, naʻe angatuʻu ʻa Lusifā, ʻo kumi ki hono lāngilangi pē ʻoʻoná, pea kapusi ia ki tuʻa, ʻo ne ʻave ai ha vahe tolu ʻe taha ʻo hotau ngaahi tokoua mo e tuofāfine naʻe fili ke muimui ʻiate iá (Mōsese 4:1-4). ʻOku tau monūʻia fau ke fili ke muimui ʻia Sīsū Kalaisi, ʻa ia naʻe fakavaivai ʻi he loto-fakatōkilalo ki he finangalo ʻo e Tamaí pea fai ʻa e feilaulau taupotu taha ke fakalelei maʻatautolú.
Naʻe fakamahuʻingaʻi pea ʻoku fakamahuʻingaʻi ʻe he Tamai Hēvaní hotau fakamoʻuí mo e hakeakiʻí. Naʻá Ne tuku mai Hono ʻAlo Tofu pē ʻe Taha naʻe Fakatupú, “He naʻe ʻofa pehē ʻa e ʻOtuá ki māmani, naʻá ne foaki hono ʻAlo pē taha naʻe fakatupú, koeʻuhí ko ia kotoa pē ʻe tui kiate iá ke ʻoua naʻa ʻauha, kae maʻu ʻa e moʻui taʻengatá” (Sione 3:16). Naʻe fakamahuʻingaʻi pea ʻoku fakamahuʻingaʻi ʻe Sīsū Kalaisi ʻetau moʻui taʻengatá. Naʻá Ne hāʻele mai ki māmani ke fai ʻa e finangalo ʻo e Tamaí, ʻo foaki ʻEne moʻuí kae lava ke tau moʻui ʻo taʻengata. Kapau ʻoku tukupā moʻoni ʻa e Tamaí mo e ʻAló ki hotau fakamoʻuí, kuo pau ke tau fehuʻi loto pē kiate kitautolu: ʻOku fēfē nai ʻa e tuʻunga ʻetau fakamahuʻingaʻi ʻetau moʻui taʻengatá?
Naʻe fakamamafaʻi tonu ʻe he Fakamoʻuí ʻa e mahuʻinga ʻo hono toʻo ha faʻahinga meʻa pē mei heʻetau moʻuí ʻokú ne fakafeʻātungiaʻi ʻetau fononga ki he moʻui taʻengatá. Naʻá ne folofola ʻi he Maʻake 9:43-47:
“Pea kapau ʻe fakahalaʻi koe ʻe ho nimá, tutuʻu ia: ʻoku lelei kiate koe ke ke hū ki he moʻuí ʻokú ke nima mutu, ʻi hoʻo maʻu ʻa e nima ʻe ua, kae ʻalu ki heli. … Pea kapau ʻe fakahalaʻi koe ʻe ho vaʻé, tutuʻu ia: ʻoku lelei kiate koe ke ke hū ki he moʻuí ʻokú ke ketu, ʻi hoʻo maʻu ʻa e vaʻe ʻe ua, kae lī koe ki heli… Pea kapau ʻe fakahalaʻi koe ʻe ho matá, kapeʻi ia: ʻoku lelei kiate koe ke ke hū ki he puleʻanga ʻo e ʻOtuá mo e mata pē taha, ʻi hoʻo maʻu ʻa e mata ʻe ua, kae lī koe ki he afi ʻo helí.”
ʻOku tau loto-fiemālie nai ke siʻaki ʻa e angahalá mo e ngaahi fakahohaʻa fakaemāmaní ke muimui kakato kiate Ia?
ʻOku tokoniʻi kitautolu ʻe he ongoongolelei kuo fakafoki maí ke tau fakaʻehiʻehi mei hono kākaaʻi kitautolu ʻe he ngaahi fakakaukau mo e ngaahi tukufakaholo ʻa e tangatá: “Pea ʻoku haʻu ʻa e tokotaha angakovi ná, [Sētane] ʻo toʻo atu ʻa e māmá mo e moʻoní, mei he fānau ʻa e tangatá, tuʻunga ʻi he talangataʻá, pea koeʻuhi ko e ngaahi talatukufakaholo ʻa ʻenau ngaahi tamaí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 93:39). Naʻe pekia ʻa Sīsū Kalaisi maʻatautolu ka tau lava ʻo moʻui ʻo taʻengata. Naʻá Ne tomuʻa ʻofa ʻiate kitautolu, (1 Sione 4:19) pea ʻokú Ne kole mai he taimí ni ke tau tomuʻa ʻofa ʻiate Ia—ʻo mahulu hake ʻi he ngaahi koloa fakamāmaní, ngāué, fakafiefiá, mo e ngaahi meʻa ʻokú ne tohoakiʻi ʻetau tokangá. ʻOkú Ne fakaafeʻi kitautolu ke “tuku [ʻetau] ngaahi lea fakavaʻivaʻinga kotoa pē, . . . mo [ʻetau] ngaahi holi kovi kotoa pē, pea mo [ʻetau] loto-hīkisia mo e fakakaukau laulaunoa kotoa pē” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:121). ʻOku iku ʻa e fakavaʻivaʻinga ʻi hotau tuʻunga fakaākongá ki he kafo fakalaumālié. ʻOku fekauʻi kitautolu ke tau ʻofa ki he ʻEikí ʻaki hotau lotó, laumālié, mo e ʻatamaí kotoa (Mātiu 22:37).
ʻOku tau fakahaaʻi ʻetau ʻofá ʻaki ʻetau tauhi ʻEne ngaahi fekaú, fakaʻapaʻapaʻi ʻetau ngaahi fuakavá, mo maʻu ʻa e sākalamēnití ke manatu maʻu ai pē kiate Ia. ʻOku tau manatu kiate Ia ʻaki ʻetau hū kiate Ia ʻi hotau ngaahi ʻapí, ʻi he lotú, pea ʻi he temipalé. ʻOku tau fakahaaʻi ʻetau mateakí ʻaki ʻetau totongi vahehongofulú mo e ngaahi foakí, lotu mo ʻaukai, ako e folofolá, mo ngāue ʻi hotau ngaahi uiuiʻí. ʻOku tau tauhi ʻa e ʻaho Sāpaté ke māʻoniʻoni, ngāue fakaetauhi ki he niʻihi kehé, mo tokangaʻi ʻa kinautolu ʻoku faingataʻaʻiá. ʻOku tau manatuʻi Ia ʻaki ʻetau fakamuʻomuʻa taha hotau tuʻunga fakaākongá. ʻOku tau sio kiate Ia ʻi he fakakaukau kotoa pē (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 6:36) pea ʻaʻeva mo Ia (Mōsese 6:34) ʻi he foʻi laka kotoa pē, falala ki Heʻene talaʻofa te Ne tataki kitautolú (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 78:18) pea “ʻe ʻikai te [Ne] liʻaki [kitautolu]” (Hepelū 13:5) pea ʻoku tau “lea ʻia Kalaisi, ʻoku [tau] fiefia ʻia Kalaisi, ʻoku [tau] malanga ʻaki ʻa Kalaisi, ʻoku [tau] kikite ʻia Kalaisi, pea ʻoku [tau] tohi ʻo fakatatau mo [ʻetau] ngaahi kikité, ke ʻilo ʻe [heʻetau] fānaú ki he tupuʻanga ʻa ia te nau lava ke sio ki ai ke maʻu ai ha fakamolemole ʻo ʻenau ngaahi angahalá” (2 Nīfai 25:26).
ʻOku tau fiefia he Toetuʻú ni ʻi he ngeʻesi fonualotó, he kuó Ne toe tuʻu! ʻOku ou fakamoʻoni ʻoku moʻui ʻa Sīsū Kalaisi. Ko Ia hotau Fakamoʻuí mo e Huhuʻí, pea te Ne liuaki mai ki māmani ko e Tuʻi ʻo e ngaahi tuʻi mo e ʻEiki ʻo e ngaahi ʻeiki. ʻOku ʻi ai ha mālohi ʻi Hono huafá ke fakamoʻui, fakafiemālieʻi, mo ʻomi ʻa e melinó, he naʻá Ne folofola, “ʻOku ou tuku ʻa e melinó kiate kimoutolu, ko ʻeku melinó ʻoku ou foaki kiate kimoutolú: ʻoku ʻikai hangē ko e foaki ʻa māmaní, ʻa ʻeku foaki kiate kimoutolú. ʻOua naʻa mamahi homou lotó, pea ʻoua naʻa manavahē ia” (Sione 14:27).
Tau fakamahuʻingaʻi ʻetau moʻui taʻengatá - ʻo fakamahuʻingaʻi feʻunga ke kātaki ki he ngataʻangá, ke aʻu ki he matapā ʻe talitali lelei ai kitautolu ʻe he Tokotaha Māʻoniʻoni ʻo ʻIsilelí ʻaki ʻa e ngaahi lea, “Mālō, ko e tamaioʻeiki lelei mo angatonu; kuó ke faitotonu ʻi he meʻa siʻi, te u fakanofo koe ke ke pule ki he meʻa lahi: hū koe ki he fiefiaʻanga ʻo hoʻo ʻeikí” (Mātiu 25:23). ʻOku ʻamoutolu ʻa e puleʻangá pea ʻoku ʻamoutolu ʻa hono ngaahi tāpuakí, pea ʻoku ʻamoutolu ʻa e ngaahi koloa ʻo e taʻengatá” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 78:18).
ʻOku ou ʻilo ʻoku moʻoni ʻa e ngaahi talaʻofa ko ʻení, pea ʻoku ʻatā ia kiate kinautolu kotoa pē ʻoku mahuʻingaʻia ʻi heʻenau moʻui taʻengatá. ʻI he huafa toputapu ʻo hotau ʻEiki mo e Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.