Vakarautaka na Lotu na Veivukei ni Koro ka Vakaleqai ena Waluvu e Papua Niu Kini

Ni cabeta na “ualoka” na Yanuyanu o Parama ena ra kei Papua Niu Kini ena ika 22 ni Okotova 2024, a sega ni dua na vanua mera gole kina na lewe ni koro me baleta veivuke. Ena loma ni vica ga na auwa a vakacacani e levu na vale ena waluvu, era vakarusai na iteitei, ka vakaleqai na tobu ni wai ni itikotiko raraba ena waitui.

E rauta ni va na drau na tamata era vakaitikotiko ena yanuyanu totoka ka ciriyawa oqo ena ra kei Papua Niu Kini. Voleka ni dua na ikatolu vei ira era lewe ni Tabana ni Parama ni iTeki e Daru ni Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai.

Ni yaco yani na itukutuku ni leqa tubukoso ki na valenivolavola ni iteki mai Daru, era a cakacaka vakatotolo na iliuliu ni Lotu mera vakauta yani na veivuke totolo. A vakau na kakana, wai, tapuleni, kei na itatarovi ni wai mai na koroturaga kei Papua Ni’u Kini e Port Moresby ki na dua na waqa a wawa tu e Daru.

Mai Daru, na iyaya, vata kei ira na daukaulotu ni Veivukei Raraba ni Lotu era kenadau ena vakacoko ni leqa tubukoso, kei ira na daukaulotu kei na iliuliu ni Lotu, era a lako cake ki na Toba kei Papua ki na Uciwai na Fly River, ka qai yaco yani ki na Yanuyanu o Parama.

Ni ra yaco yani, era a raica na veivale vakacacani kei na ivurevure vakacacani ni itikotiko raraba, ia o ira na Yalododonu kaukauwa ka yalodei era sa cakacakataka tiko mera cakava na nodra itavi me tara tale na nodra koro sa vakacacani.

Ni yaco mai na waqa kei na velovelo ena di ni mati ena mataka lailai ni ka 29 ni Okotova, a se rui vovodea na wai me rawa kina ni ra kauta mai na nodra iyaya ki na koro, a mani qai vakaleleci na iyaya ena velovelo lalai sobu, ka toso voleka yani kina ki na baravi.

Ia e muri a sega ni rawa me ra voleka cake mai na dua na kilomita mai matasawa na velovelo lalai, sa ra mani lako yani kina na lewe ni koro.

Ena yakavi taucoko, era a duavata na lewenikoro kei ira na daukaulotu ena nodra taubaletaka na rua na kilomita ena dela ni mati me soqona vata na kakana, wai savasava, kei na itatarovi ni wai, ka kauta kece ki matasawa.

A taura taucoko e tolu na auwa me vakadewataki kina na iyaya mai na velovelo ki na koro.

Era a tuvani vata tu na iyaya ni veivuke ena lomanirara ni koro, ni vakarautaki na kena veisoliyaki vei ira na lewenikoro.

Ni sa kau kece mai na iyaya ki na koro, era a ciqoma ena vakavinavinaka na veimatavuvale na nodra ivotavota ni iyaya era a colata mai ena dela ni mati.

E Port Moresby, a vakananuma toka kina o Johnny Leota, na Manidia ni Valenivolavola ni Vanua, na veivakalougatataki e dau yaco mai ena veivakatovolei. “Ni oti na vakacaca ni ualoka, sa serau mai na nodra kaukauwa kei na nodra vakabauta na tamata ena Yanuyanu o Parama ena nodra ciqoma ena reki na veivuke taumada me vukei ira ena gauna dredre oqo ni nodra bula. Sa tubu cake na nodra vakavinavinakataka kei na nodra lomana na iVakabula ni ra vakadinadinataka na Nona loloma mai na sasaga ni leqa tubukoso mai na Lotu. Na sasaga tomani ni veivukei ena oka kina na kena kunei na iwali vei ira na iliuliu ni itikotiko raraba me veitaqomaki mai na leqa tubukoso mai muri.”

Na kena vakalesui tale na Yanuyanu o Parama ki na kena ituvaki taumada ena sega ni yaco vakatotolo. Ia o ira na Yalododonu ni Parama, kei ira na nodra itokani kei ira na wekadra, era kila ni ra na sega ni sotava duadua na nodra leqa, ka sa tu vakarau tu na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai me vakarautaka na veitokoni, vakayago ka vakayalo, ni ra cakacaka vata na Yalododonu ni Kalou kei ira na wekadra oqo mera tara tale na nodra itikotiko totoka ka vakacacani vakawawa ena nodra yanuyanu ciriyawa.