“Veiqaravi na iApositolo: Dua na Cakacaka e Sega ni Rawa ni Cakava e Dua Tale,” Liaona, Maji 2025.
Veiqaravi ni iApositolo: Dua na Cakacaka e Sega ni Rawa ni Cakava e Dua Tale
Na sala e tarai ira kina na tamata yadua me ra vinaka kina na nodra veiqaravi e vuravura raraba na iApositolo ni Turaga ena gauna oqo.
Era tu na Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua me ra ivakadinadina kei Jisu Karisito e vuravura taucoko. E duatani ka bibi na nodra veikacivi. Ni oti na nodra kacivi me ra veiqaravi, era sa sogota na katuba ni nodra cakacaka vakasakiti me ra solia kina na nodra gauna taucoko kei na taledi me ra vakalougatataki kina na tani. O ira yadua era kauta mai na isolisoli cecere kei na taledi ki na nodra veikacivi, vakacaucautaki ena bula taucoko ni veiqaravi, veivakavulici kei na vulici ni kosipeli, kei na vorati ni bolebole ena vakabauta na Turaga.
Erau se qai mai dabe ga ena nodrau idabedabe o Elder Ronald A. Rasband ena Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua kei na watina, o Melanie, me rau rogoca na vakatasuasua ni Siganisucu ni koronivuli ni makubudrau sa toro yani na qasenivuli liu ka kerea ke rawa ni kidavaki ira na vakarorogo o Elder Rasband.
Ni tucake ka raici ira na lewevuqa kei na mataivakatagi—era gadreva kece me tekivu na parokaramu—a nanuma me kidavaki ira walega na vulagi ka vakanuinui ni na dua na yakavi totoka vei ira. Ia a qai nanuma na nona veikacivi vakaiapositolo me dau tu me ivakadinadina digitaki ena veivanua kecega. “Kemuni na marama kei na turaga,” e kaya o koya, ”Au sega ni rawa ni calata na madigi [ena gauna oqo] ni sucu i Karisito meu vakadinadinataka na Yacana kei na Nona cakacaka vakalotu.”
Na vanua cava ga era lako kina, o ira era sotava, na itukutuku ni iApositolo sa vakadeitaki Jisu Karisito ni Luve ni Kalou dauveivueti. “Taumada ka bibi duadua, ena veigauna kece, eda sa ivakadinadina ni bula dina na Turaga o Jisu Karisito,” e kaya o Elder David A. Bednar.
“O Jisu Karisito na vuna eda mai tiko kina eke,” a kaya o Elder Dale G. Renlund vei ira na marama ena iSoqosoqo ni Veivukei ena dua na lotu mai Lodoni ena yabaki sa oti. “Au kila deivaki ni bula tiko o Koya! Na cakamana dina ena yaco ena nomu bula ni o kila vakataki iko.”
“Meu na veivuke vakacava ena kena tarai cake na nodra vakabauti Jisu Karisito?” e kaya o Elder Quentin L. Cook vei ira na lewenilotu mai Serene, Ositerelia, ka tukuna tiko na sala sa mai cokonaki kina na nona itukutuku na taro oqori ena vuqa na yabaki.
Na nodra ivakavuvuli e vakaraitaka na yalo ni vakusakusa kei na gagadre era vakila me ra tucake ena savasava o ira na tamata me ra raica ka vakila na iVakabula ka sotava na Nona loloma soliwale ni veisorovaki (raica na 3 Nifai 11:15). E sinai na nodra ivakavuvuli ena loloma kei na kila ka. Na nodra kerekere me ia na veivutuni e malua ia e tudei. Na nodra gagadre me ra tubu na lewenilotu ena veika ni Kalou e matata sara ia e sega ni vakatitiqataki rawa. Ni ra rogoca na tamata e dua na ivakadinadina a solia e dua na iApositolo, sa rawa ni tarai na yalo ka veisau na bula.
iVakadinadina Bula kei Jisu Karisito.
Na iApositolo yadua e kauta mai na taledi kei na veika e sotava me vakayacora na nona ilesilesi. Era kilai tani yadua ena nona cakacaka. E duidui na nodra itovo kei na ivakarau ni bula, ia era duavata ena veika vinaka. Era marau, vinaka, ka veivakadeitaki nira tiko voli. E vakavuqa, o ira era sota kei na dua na iApositolo i Jisu Karisito era dau vakauqeti ena nodra itovo vinaka kei na kedra ituvaki duatani.
E tiko e dua na ka vakatotolo me baleti ira na iApositolo me ra cakava na veika eso—e dua na itosotoso me ra veivakalougatataki, kauta mai na vakacegu, ka vakadinadinataka.
“Ena tolusagavulu na yabaki, sa ka dokai ka noqu madigi meu veimaliwai kei ira na lewe ni Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua ni Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai,” e kaya o Peresitedi Jeffrey R. Holland, Peresitedi Vakatawa ni Kuoramu ni Le Tinikarua. “E sega ni vakavo kina e dua, o ira yadua na turaga oqo era sa vukei au meu yaco meu tisaipeli vinaka cake i Jisu Karisito.
“Ni keitou soqoni vata mai ena dua na gauna lekaleka sa oti me keitou taba vata vakuoramu, au vakila e dua na yalo ni vakavinavinaka levu meu tiki ni dua na ivakarau ni tisaipeli makawa kei na gauna oqo i Jisu Karisito.
“Na yaca kei na mata ena kuoramu oqo ena veisau ni toso na gauna, ia na veika e bibi ena tu ga: era sa ciqoma yadua na iapositolo na ivakaro ‘me ra ivakadinadina digitaki ni yaca i Karisito e vuravura taucoko’ [raica na Vunau kei na Veiyalayalati 107:23]. E sega ni dua na cakacaka kamica cake e rawa ni soli vua e dua, se dua na ilawalawa tagane vinaka cake me ra cakava.”
E vosa o Elder Dieter F. Uchtdorf ena dua na koniferedi digitaki ni Tikina o Jerusalemi ena Valenivolavola ni BYU Jerusalemi ena ika 22 ni Epereli, 2023.
“Na yalo ni vakavinavinaka me baleta na iVakabula a vakadrukai au nikua ni da vakasamataka na Nona solibula ena rua na vanua digitaki,” e kaya o Elder Dieter F. Uchtdorf, ni sikova tiko ena veivanua tabu e Isireli ena 2023. “Keirau a sikova na iBulubulu ena Were,” ka a rawa ni vakadavori kina na yago i Karisito.
“Keirau a sikova talega na vanua era nanuma eso me Were o Kecisemani. Ni keitou taubale voli ena loma ni veivunikau ni olive makawa ni vica vata na senitiuri, keitou a vakarorogo ki na veitikina ni ivolanikalou ka vakamacalataka na isoro bibi ni iVakabula ena vukuda ena were kei na kauveilatai.
“Na veika rarawa a sotava o Jisu Karisito ena Were o Kecisemani kei na kauveilatai e ganita na noda veidokai kei na vakarokoroko taucoko. Sa vakakina, na veika vakasakiti a yaco ena ikatolu ni siga ni oti na Nona vakamatei ena kauveilatai e dodonu me tawana e dua na vanua ni qoroqoro vakavinavinaka tawamudu e lomada kei na noda vakasama.
“Niu tisaipeli i Karisito, au sa kalougata niu vunautaka na noqu ivakadinadina ni bula tiko o Koya!”
Ena dua na itukutuku raraba me baleta na vakarokoroko vua na Turaga, a vakayaloqaqataka kina o Elder Gerrit W. Gong, “Meda dau vosa ena vakavinavinaka katakata ka vakarokoroko me baleta na cakacaka ni Kalou kei na lagilagi kei na vinaka, loloma veivueti, kei na loloma soli wale i Jisu Karisito kei na Nona solibula ni veisorovaki.”
Vakarautaki e dua na iApositolo
“Ena taura e dua na gauna balavu vua na Turaga me vakavulica e dua na iApositolo,” e kaya o Peresitedi Russell M. Nelson. “Ni sa kacivi na tamata o ya vei ki na Le Tinikarua, sa tu e dua na ka duatani e namaka na Turaga me cau kina na tamata o ya.”
Ena nodra sala na iApositolo yadua e yaco mai na veivakatovolei—“vakadikevi ni yaloqaqa kei na vosota”—dau vakasaqara tikoga na yalo, ena so na gauna e dau vakarerei na bula.
“E dau tiko ga e dua na veivakatovolei,” e kaya o Peresitedi Nelson, ka vakamacalataka tiko na cakacaka ena veiqaravi ni Turaga. “O sa lomasoli beka mo vakayacora na veika dredre eso? Ni o vakaraitaka na nomu lomasoli mo cakava na nomu itavi, ena vukei iko o Koya.”
Ni vosa tiko vei ira na lewenilotu mai Ositerelia, a tukuna o Elder Cook na veika a sotava ena nona tukuna na nodra nanuma na lewe ni Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua ni ra se sega ni vakarau ka sega ni ganiti ira me vakataki ira ga na iliuliu ni tabanalevu ena so na gauna. “Mo dua na iApositolo, ena veiqaravi ni Turaga, e sa kauta mai na yalomalumalumu,” a kaya.
Me vaka e dua na iApositolo kacivi vou, e vakamacalataka o Elder Neil L. Andersen ni dina ga ni vakila ni sega ni veirauti ka yalomalumalumu, a vakacegui ena nona vakalougatataki koya na Turaga ena dua mada ga na kila ka: “Au kila taucoko ka matata ena kaukauwa ni Yalo Tabu ni o Jisu na Karisito, na Luve ni Kalou Lomani.”
“Au sa tarogi se vakacava na yalo ni iApositolo vou duadua,” e kaya o Elder Patrick Kearon ena siga ni oti na nona kacivi ki na Kuoramu ni Le Tinikarua.
“Sa yaco vei au na mataqali yalo kecega, kau kila ni oqo e uabaleti au sara vakalevu. Ia au na kerea na veivuke. Au vakabauta vakaidina e dua na Tamada dauloloma mai Lomalagi kei na Luvena, na noda iVakabula. Ia au sa kila ni Rau na veivuke. Kau sa nuitaka tiko. Kau na cakava na noqu vinaka taucoko meu yaco, ena dua na gauna, me vaka na ka o ni dau vakasamataka ena laini vaka-iApositolo.
“Ia ena siga oqo niu sotava tiko na dredre, 24 na auwa ni oti na veikacivi, meu ciqoma na ka oqo, kevaka ena dua na siga o vakila ni sa via oti nomu kaukauwa ka sega ni rawa ni o vakasamataka, ia, o au talega au tiko e keri.”
A liutaka o Peresitedi Russell M. Nelson e dua na ilawalawa iliuliu ni Lotu, oka kina o Elder Gerrit W. Gong, ena dua na veisiko vei rau na tui kei na ranadi kei Toga ena 2019. Era sota na iApositolo kei ira na iliuliu ni matanitu ena nodra itavi me ra dolava na katuba ni veimatanitu ki na kosipeli. E gadrevi e vuqa na yabaki me ra vakarautaki na iApositolo ki na nodra ilesilesi cecere, e kaya o Peresitedi Nelson.
Mata ki Vuravura
Ni tukuni tiko na Vunau kei na Veiyalayalati 107:23, ka kacivi iratou kina na iApositolo Le Tinikarua na Turaga me ratou “ivakadinadina digitaki ni yaca i Karisito e vuravura taucoko,” e raica o Peresitedi Nelson: “O ira yadua na Le Tinikarua era sa iApositolo ki vuravura taucoko. E gadreva o Koya me vulica na veiyasai vuravura kecega, vata kei ira na tamata kei na vosa kei na itukutuku makawa.”
E robota na vuravura na nodra cakacaka. Era na sota kei ira na iliuliu ni matanitu, ira na iliuliu ni vanua, na itukutuku raraba, kei ira na lewe ni Lotu ena veivanua lelevu ka vakaitaukei. E rawa ni balavu na gauna ka levu na ka e gadrevi. Ni ra mata ni Turaga o Jisu Karisito, sa sega tale ni nodra na nodra bula.
Ena dua na ilakolako osooso sara ni veiqaravi vakalotu, 12 na siga ena ono na matanitu e Iurope ena yabaki sa oti—ka dau yaco kina na moce ena dua na vuka bogi ena maliwa ni veimatanitu—A sotavi ira na iliuliu ni matanitu, daukaulotu tudei, kei ira na lewe ni Lotu ena veivanua o Elder D. Todd Christofferson.
Dua na ka me kilai e dua na bose vata kei na Minisita ni iTovo Vakavanua kei na iTukutuku mai Croatia, ka solia kina na veivuke ni Lotu me vukei ira na isenivalu e vuqa era sa drodro yani vakayauyau ki na nona vanua mai Ukraine. “Keimami kunea ni levu sara na sala duidui e rawa ni keimami cakacaka vata, vakabibi [ena nodra vukei] o ira era vakaleqai tu vakalevu,“ e kaya o Elder Christofferson.
Ni oti na nona veisiko vata kei ira na iliuliu ni veivanua mai Dar e es Salaam, Tanzania, me kacivaka e dua na cau mai na Lotu ki na dua na cakacaka levu ni veivuke raraba ena 2024, a sotavi ira na lewenilotu kei na daukaulotu o Elder Gary E. Stevenson.
Ena dua na ilakolako ciwa na siga ki na vica na matanitu mai Aferika ena yabaki sa oti, a sikova kina o Elder Gary E. Stevenson na Makuburi Health Center mai Dar e es Salaam, Tanzania, ka sa veivuke tiko kina na Lotu me vakarabailevutaka na vale oya. “Ni da raica na veiqaravi sa vakarautaki tiko vei ira na tina kei ira na gone eke,” e kaya o Elder Stevenson, “sa tarai na yaloda.”
Me ivakatakilakila ni yabaki 30 ni Lotu mai Cambodia, a sotavi koya na paraiminisita mai Cambodia o Elder Renlund, ka vakamacalataka ni o koya e “dua na tamata vakasakiti.”
A tukuna na iApositolo, e dua na vuniwai ni uto e liu, vua na iliuliu ni matanitu ni na Lotu i Jisu Karisito sa solia tiko volekata na $2.2 million na dola ni Amerika me rawa ni vakuri kina e dua na valenibula ni uto e Siem Reap, ka toka ena rauta ni 200 na maile (320 km) ena vualiku kei Phnom Penh, me kauta mai na veiqaravi vinaka cake ni bula vei ira me vakataki nona momo na paraiminisita ka a mate ena dua na mate ni uto.
Rau lululu o Elder Dale G. Renlund kei Samdech Moha Borvor Thipadei HUN Manet, na Prime Minister ni Matanitu o Cambodia, mai Phnom Penh ena ika 22 ni Janueri, 2024. Na bose oqo e vakatakilai kina na imatai ni gauna e rau sota kina e dua na iliuliu ni Lotu kei na iliuliu ni matanitu Vakatui e Cambodia.
“Sa noqu madigi meu tiko vata kei ira na lewenilotu, iliuliu, kei na daukaulotu mai Ulaanbaatar, Mongolia, kei Kyoto, Hiroshima, Fukuoka, Sapporo, kei Tokio, Japani,” e kaya o Elder Ulisses Soares ni oti na nona sikova na iWasewase na Esia Ena Vualiku ena 2024. “Ena veisoqoni yadua se veimaliwai yadua, au vakila na loloma vakasakiti kei na vakabauta e tu vei ira na tamata oqo me baleta na Turaga. Na nodra italanoa ni saumaki vakasakiti e tarai au vakatitobu ka vaqaqacotaka na noqu ivakadinadina me baleti Jisu Karisito kei na Nona kosipeli vakalesui mai e vuravura.
“… Sa dua na veivakalougatataki vei au meu vakila na Yalo ni Turaga kei na Nona loloma vei ira na tisaipeli cecere i Karisito oqo ena veivanua oqo.”
Nodra Cakacaka na iApositolo
Na dolavi ni katuba ki na kosipeli ena veimatanitu eso sa dua na itavi bibi vakaiapositolo: “Ni ra sa talai yani na Le Tinikarua, ka ra taura tu na idola, me ra dolava na katuba ena kena vunautaki na itukutuku vinaka i Jisu Karisito” (Vunau kei na Veiyalayalati 107:35).
Ena veika a sotava o Peresitedi Nelson ni lewe ni Tinikarua, sa duidui na kena dolavi na katuba ni kosipeli. Ena so na gauna a cakacaka na Yalotabu vua e dua na iliuliu ni matanitu me yacova ni “sa tekivu me veisautaka na nona vakasama me baleti keda,” e kaya o Peresitedi Nelson. Ena dua tale na gauna a kau tani e dua na turaga ka sega ni via veivosaki kei ira na iliuliu ni Lotu, ka solia na Turaga “vei keitou e dua na tamata e rawa ni keitou vosa kina.” Ena veigauna yadua oqori, e kaya kina o Peresitedi Nelson, “e tautauvata ga na itukutuku [mai lomalagi] vei au: ‘Cakacaka vakaukauwa mai vuniyalomu. … Cavuikalawa kevaka sara mada ga e dredre. Ia ni ko sa sega ni rawa ni toso tale, au na vukei iko.’”
Na reki ni nona cakacaka e dua na iApositolo, era kaya, e yaco mai ni vakatauvatani na gagadre dredre ni vosa ki na ilawalawa lelevu ka vakakina na qaravi ni tamata yadua. Era na sikovi ira na lewenilotu ena nodra veivale me ra vakalougatataka, vakaraitaka na nodra vakavinavinaka, se vakarautaka na ivakasala e gadrevi.
E kaya o Elder Bednar: “Na Turaga e tala yani e dua na lewe ni Kuoramu ni Le Tinikarua ki na veivanua eso eda sotava kina na Yalododonu Edaidai yalodina kei ira tale eso era dau dredre tiko se ra gadreva tu na vakacegu kei na veivakadeitaki. Na Kalou e vakarautaka na veimaliwai oqori.”
Erau kidavaki ira na tamata o Elder David A. Bednar kei na watina, o Susan, ni oti na nodrau vosa ena dua na soqoni mai Toluca, Mexico, ena ika 5 ni Noveba, 2023.
Ena so na gauna e dau raraba sara na nodra veiqaravi, me vakataka na gauna a vakaitavi kina o Elder Stevenson ena dua na koniferedi ni itukutuku cecere mai Nairobi, Kenya, ka a kaburaki ena retioyaloyalo bula ni matanitu. “E dua na taro e rawa ni tiko ena na nomu vakasama, ‘Na cava na iApositolo?’” E kaya o Elder Stevenson ena gauna ni kakaburaki. “Keimami sa kacivi me lako ki na veimatanitu e vuravura ka vakadinadinataka na bula vakalou ni Luvena ko Jisu Karisito, na Luve ni Kalou bula.”
“E baleti Koya ga,” e kaya o Elder Dieter F. Uchtdorf. “Keimami matataki Koya tiko. E baleta ga na Kalou kei na Nona cecere kei na Kena bibi me baleta na nodra marau na Luvena.”
Na nodra cakacaka ena so na gauna e voleka sara ki vale—vakaidina. A vakavinakataka tiko o Elder Bednar na delavuvu ena nona vale ena dua na siga ka lako ki na dua na sitoa me volia eso na iyaya. A dara tiko na isulu ni cakacaka: tarausese kei na ivava, dua na siqeleti, kei na dua na isala ni tavipolo.
“A torovi au mai e dua na turaga niu digitaka tiko na noqu iyaya ka kaya, ’Elder Bednar, e sega ni cakacaka na vakalecaleca.’ Keirau dredre, ka qai taroga, ’E rawa beka niu taroga mada e dua na taro?’
“Au sauma, ’Io, oqori na vuna au mai tiko kina eke.’
“A sauma ena vakatataro, ’Na cava na kena ibalebale?’
“Au kaya, ’Au tiko eke baleta ni kila na Kalou ni daru na sota ena sitoa oqo ka tiko e dua na ka o vinakata mo taroga. Yalovinaka wasea vei au na nomu taro.’
“Keirau a veivosaki ena iyabeyabe me rauta ni 15 na miniti, kau tovolea meu vukei koya me kunea na isau ni nona taro. E vakacalaka beka noqu sotava na turaga vinaka oqo ena sitoa oya? Se a tuvanaki vakalou na italanoa oqo mai vua e dua na iVakabula dauloloma ka sauma na nona kauwai e dua na tamata yalodina—e dua?
“Au vakabauta ni cakacaka ni Turaga e sega ni dua na ka e vakacalaka. Raica sa ka talei ena mata ni Kalou na tamata kecega.”
Elder Neil L. Andersen ena dua na itaba ena ika 22 ni Feperueri, 2024, ena Jaime Cardinal Sin Village, Manila, Filipaini, ka vakavinakataka kina na Lotu e tolu na taqe ni wai.
Sotava na Bolebole ena Vakabauta na Turaga
Na leqa vakaitamera ka vereverea era sotava na iApositolo nikua. Era vakasaqara na veivakauqeti ni ra veivakavulici ka veiqaravi ki na dua na ivavakoso e vuravura raraba ka sivia na 17 na milioni na lewe ni Lotu era vakatovolei tiko ena bolebole me vaka na leqa vakapolitiki, iyaloyalo vakasisila, veivakasaurarataki ni itukutuku raraba, se na veilecayaki vakailavo. Na veisaqasaqa ena kedra maliwa na veimatanitu e vakaleqa na cakacaka. Na kuitaki ni yavunibula vakavanua sa bolei kina na tudei ni veimaliwai.
Era na yalomatua na lewe ni Le Tinikarua ena nodra itavi ka ra gadreva me ra tara cake na vakabauta ena dua na vuravura sa tubu cake tikoga kina na tawavakabauta.
“E matata ni sa toso tiko na kaukauwa ni Turaga vei ira na iliuliu ni Lotu, ka cuqeti ira ena vakusakusa,” e kaya o Peresitedi M. Russell Ballard (1928–2023), Peresitedi Vakatawa ni Kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua. “Na taro meda tarogi keda kece kina o ya, ’Eda sa toso tiko beka vata kei ira na [noda iliuliu]?’ E dodonu meda vakavakarau yadua meda sauma na taro o ya. Au rawa ni vakadeitaka vei kemuni ni oqo e dua na ulutaga bibi ni veivosaki ena kuoramu ni iApositolo Le Tinikarua. … Oqo e sega ni gauna ni vakacegu se wele ena noda veikacivi. …”
“… E dodonu meda vakarau tu meda toso vata tikoga kei ira na noda iliuliu, na ikalawa ki na nodra ikalawa balavu kecega.”
“Ni da sa imuri i Jisu Karisito, eda segata meda yaco meda vaka na noda iVakabula ka muria na Nona ivakaraitaki ena veika kece eda cakava,” e kaya o Elder Uchtdorf. “Mai na gauna sara ga eda butuka kina na salatu ni bula vakatisaipeli, sa tekivu me lutuki keda na veivakalougatataki laurai kei koya e sega ni laurai mai vua na Kalou.
“Se evei ga na vanua edaru tiko kina, o iko kei au e rawa ni daru lako ena salatu ni bula vakatisaipeli nikua. Meda yalomalumalumu; meda masu vua na Tamada Vakalomalagi ena yaloda taucoko ka vakaraitaka na noda gagadre meda toro voleka Yani Vua ka vuli mai Vua.”