Na o Tusiga Faaeletonika
Feiloai ia Iesu Keriso i totonu o le Maota o le Alii
Mai se saunoaga i le faigalotu na tuuina atu i tamaiti aoga i le Iunivesite o Polika Iaga i Provo, Iuta, ISA, i le aso 10 o Oketopa, 2023. Ina ia maua le saunoaga atoa, asiasi i le speeches.byu.edu.
O le mea e faafetai ai, e ui lava tatou te le atoatoa, ae ua valaaulia i tatou o ni Ana malo i Lona maota.
Na faamatala e Peresitene Russell M. Nelson le taua o malumalu ma mea uma e tutupu i totonu o malumalu i upu nei:
“O le malumalu o le totonugalemu lea o le faamalosia o lo tatou faatuatua ma le malosiaga faaleagaga ona o le Faaola ma Lana aoaoga faavae o le ute moni lea o le malumalu. O mea uma o loo a’oa’oina i totonu o le malumalu, e ala i a’oa’oga ma e ala i le Agaga, e faateleina ai lo tatou malamalama ia Iesu Keriso. …
“… O mea uma tatou te talitonu i ai ma o folafolaga uma ua faia e le Atua i Lona nuu o le feagaiga e o mai faatasi i totonu o le malumalu.”
Sa finagalo pea ma fuafuaina e lo tatou Tama oi le Lagi se avanoa paia e mafai ai ona Ia aoao mai ma osi feagaiga ma Ana fanau. E mautinoa lava e mafai ona tatou sailia ma maua le taitaiga ma le fesoasoani a le Atua mai le toetoe lava o soo se nofoaga, ae o loo i ai se mea tulaga ese e uiga i na avanoa ua folafola mai e le Atua o Lana lava ma ua faapaiaina i Lona afio ai.
O le Faatoaga o Etena sa o se avanoa faapena—o se avanoa na filifilia, totoina, ma faamatagofieina e le Atua (tagai i le Kenese 2:8, 15–18) ma o se nofoaga o aoaoga ma feagaiga mo Atamu ma Eva. Sa talanoa faafesagai ai Atamu ma Eva ma le Tama ma le Alo i le faatoaga, sa aoaoina e uiga i le fuafuaga a le Tama mo Lana fanau, ma sa faamauina faatasi o se tane ma se avā mo le faavavau (tagai i le Kenese 2:21–24; Mose 3:20–25). A o lei manaomia ona tuua le faatoaga e fetaiai ma luitau o le olaga faaletino ma osofaiga faifai pea a le fili, sa tuuina atu ia i laua taitoatasi se ofutele o pa’u—pe, e pei ona tatou ta’ua i le asō, o se ofusa (tagai i le Kenese 3:21; Mose 4:27). O le taua o le tuuina atu o se ofusa e le Atua i Ana fanau o le feagaiga ma le mauaina ma le ofuina o lena ofusa e Lana fanau o le feagaiga e le tatau ona manatu i ai o se mea masani. O se fesuiaiga e sili ona paia.
I o tatou aso ua faaali atu le Alii i totonu o le malumalu ma taliaina le Malumalu o Katelani e avea ma Ona maota, sa Ia tautino mai, “Aua faauta, ua Ou talia lenei fale, ma o le a i ai iinei lo’u igoa; ma o le a Ou faaali atu a’u lava i lo’u nuu i lenei fale i le alofa mutimutivale” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 110:7).
Talu ai “e tutusa lava le Atua ananafi, i le asō, ma le faavavau” (Mamona 9:9), ou te mautinoa o loo taliaina foi e le Alii Ona malumalu uma i le asō. O le mea e faafetai ai, e ui lava tatou te le atoatoa, ae ua valaaulia i tatou o ni Ana malo i Lona maota. Na te tuuina mai pea lava pea lenei valaaulia ia i tatou, ma afai tatou te taliaina, o le a—e pei ona folafola mai e Peresitene Nelson—faamanuia o tatou olaga “i auala e leai se isi lava mea e mafai ona faia.” E tatau ona tatou mananao e ulu atu soo i Lona maota aua o loo naunau Iesu Keriso e feiloai ma i tatou iina.
O le mea e faafetai ai, o faamanuiaga ua avanoa mo i tatou e ala i le Togiola a Keriso ua mafai ai e i tatou uma ona saunia e ulufale atu i le maota o le Alii. O le a i ai le tetee i soo se fuafuaga faapena aua, e pei ona saunoa mai Peresitene Boyd K. Packer (1924–2015), “O malumalu o le totonugalemu tonu lea o le malosi faaleagaga o le Ekalesia. E tatau ona tatou faamoemoe o le a taumafai le fili e faalavelave ia i tatou … a o tatou saili e auai i lenei galuega paia ma musuia” ma iloa le Faaola i se auala e sili atu ona vavalalata ma paia i Lona maota.
Peitai, ua ou aoaoina i le aluga o tausaga, e le lava le na o le auai i le malumalu. E manaomia ona tupu se mea ia i tatou ona o lo tatou faaaluina o le taimi i le maota o le Alii. E tatau ona tatou tuua Lona maota ua ese mai le taimi na tatou ulufale atu ai, ae o lena taunuuga e le faigofie i taimi uma ona ausia.
Manuia Atoatoa mai le Aafiaga i le Malumalu
I ni nai tausaga ua mavae sa ou faitau ai i se tusi ua faaulutalaina The Temple: Where Heaven Meets Earth, na tusia e Truman G. Madsen, o lē na faaaluina le tele o lona olaga e suesue ai e uiga i sauniga ma feagaiga o le malumalu. I lena tusi, na faailoa mai ai e Uso Madsen ni mea se tolu sa ia lagonaina i se tasi taimi na taofia ai o ia mai le manuia atoatoa mai le aafiaga i le malumalu.
1. Suesue i Mau e uiga i le Malumalu
O le luitau muamua lava na ia faailoa mai o le taofia o ia mai le iloaina atoatoa ma le mauaina o faamanuiaga tulaga ese o le maota o le Alii—po o le, e pei ona faamatalaina e le peteriaka maoae o Iakopo, “o le faitotoa o le lagi” (Kenese 28:17)—o le, na te lei faia lava se taumafaiga e “faitau ma le toto’a tusitusiga paia e uiga i le malumalu.”
Ua ou aoaoina foi o le punavai sili o le malamalamaaga loloto ma le malamalama e uiga i le malumalu e sau mai se suesuega toto’a, ma le taulai atu i le malumalu o tusitusiga paia. Mo se faataitaiga, sei ou faasoa atu ni mau se tolu e ono fesoasoani ia te oe e maua ai se talisapaia sili atu mo le taua o le faauuina o loo tupu i le malumalu:
1. “Na liligi e [Mose] le suauu e faauu ai i le ulu o Arona, ma faauu ai, e faapaiaina ai o ia” (Levitiko 8:12).
2. “Ona tago lea o Samuelu i le fagu uu, ma liligi ifo ai i lona [Saulo] ulu …, ua fai mai, … Ona osofia lea o oe e le Agaga o Ieova, e te perofeta foi oe faatasi ma i latou, e liua oe peiseai se isi tagata” (1 Samuelu 10:1, 6; tagai foi i le fuaiupu 5).
3. “Ona tago lea o Samuelu i le fagu nifo o suauu, ua faauu ai i a te ia i luma o ona uso, ona osofia lea o Tavita e le Agaga o Ieova, na afua mai i lea lava aso” (1 Samuelu 16:13).
Mo i latou o e o loo saili ia malamalama ma fesootai atu i sauniga o le malumalu i se auala e sili atu ona anoa, ia faaalu se taimi tele e faitau ai mau o loo talanoa mai e uiga i le malumalu ma sauniga o le malumalu. Afai e te faia, o le a e maofa i mea o le a faaali mai e le Alii ia te oe. O le mea moni lava, o Ia o se Atua ua folafola mai e faaali mai “mea uma e faatatau i [Lona] malo” i Lana fanau o le feagaiga (Mataupu Faavae ma Feagaiga 76:7).
2. Ositaulaga Au Agasala i luga o Fata faitaulaga o le Malumalu
O le faafitauli lona lua na faailoa mai e Uso Madsen o le sa “mafatia o ia i ituaiga eseese o lē agavaa ma e le naunau tele e suia na mea uma.” Na folafola mai e le Alii le tulaga lenei: “Ou te tuu atu ia te outou … se poloaiga ia outou … faapaia outou lava; ioe, ma faamama o outou loto, ma faamama o outou lima ma o outou vae i o’u luma, ina ia mafai ona Ou faamamaina outou” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 88:74).
Na aoao mai Peresitene Henry B. Eyring e faapea “afai tatou te o i le malumalu ma le le atoatoa o le mama, o le a le mafai ona tatou vaaia, e ala i le mana o le Agaga Paia, le aoaoga faaleagaga e uiga i le Faaola lea e mafai ona tatou mauaina i le malumalu.” O lea la, o le salamo e taua i faaaliga o le malumalu, ma o faaaliga o le malumalu e taua i le suiga e tatau ona tatou oo uma i ai mai le feiloai atu ia Iesu Keriso i le malumalu.
O le auai faalevaiaso i le sauniga o le faamanatuga e mafai foi ona fesoasoani ia i tatou ia avea ma tumau ai i le mama. Pe a tatou aai ma feinu ma le agavaa i le faamanatuga, ua tatou faafouina faatasi ma isi feagaiga le feagaiga o le papatisoga, ma e faafouina e le Alii le faamamaina lea na tupu ina ua tatou fananau i le vai ma le Agaga. Ou te talitonu o le latalata atu i le faamanatuga ma le migao sili atu e taua pe afai tatou te mananao ia agavaa atili mo faaaliga o le malumalu.
O taimi e lua o le feagaiga, o le faamanatuga ma le malumalu, e le mavavaeeseina le fesootaiga. E faasino uma ai i tatou i le Faaola ma Lana taulaga togiola. Afai tatou te faalogo i le Agaga a o tatou aai ma feinu i le faamanatuga, o le a musumusu mai i o tatou agaga le mea e manaomia ona tatou suia ina ia manuia atoatoa ai mai o tatou taimi i le malumalu. Pe a tupu lena mea, e lua a tatou filifiliga. E mafai ona tatou saili e ufiufi a tatou agasala e pei ona saili Atamu ma Eva e ufiufi lo laua lelavalavā i laulaau o le mati (tagai i le Kenese 3:7), pe e mafai foi ona tatou faia e pei ona faia e le tamā o le Tupu o Lamonae ma “tuu ese” (Alema 22:18) na agasala uma ua faailoa mai e le Agaga ia i tatou. O le naunau e ositaulaga a tatou agasala—ia tuu ma le mataalia i luga o fata faitaulaga o le malumalu—e mafai ona taunuu i lo tatou mauaina o le aafiaga lava lea e tasi i le maota o le Alii lea na maua e Iosefa Samita ma Oliva Kaotui i le Malumalu o Katelani ina ua folafola mai e le Alii, “Faauta, ua faamagaloina a oulua agasala mai ia te oulua; ua oulua mama i o’u luma; o lea, ia siitia a’e i luga o oulua ulu ma olioli” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 110:5).
3. Saili le Agaga ia Malamalama i le Mea o Loo Taumafai le Alii e Aoao Atu ia te Oe e ala i Faatusa
O le faafitauli lona tolu na faailoa mai e Uso Madsen o le “sa i ai sona inoino i sauniga ma faatusa.” E le afaina le tautino atu ina ua tatou faatoa oo i sauniga o le malumalu, o vaega o faiga ma faatusa o sauniga sa fai si fenumiai ma atonu na tatou lagona ai sina le mautonu. Ae o lena uluai tali e le faapea ai e tatau ona tatou lafoaia a tatou taumafaiga ia malamalama i mea o loo taumafai le Alii e aoao mai ia i tatou pe, o le mea e sili ona taua, e tuuina mai ia i tatou. E pei ona aoao mai e Peresitene Nelson, “Afai e te lē fiafia lava e auai i le malumalu, ia alu soo i ai—ae lē faaitiitia.” Ma, ou te fia faaopoopo atu, faatasi ai ma le faateleina o lou taimi, alu i le malumalu e saili le Faaola.
Ua folafola mai e le Alii e faapea “ma o le perisitua tele lea e pulea le talalelei ma umia le ki o mealilo o le malo, o le ki lava lea o le malamalama e uiga i le Atua.
“O lea, o ona sauniga, ua faaalia ai le mana o le faaleatua” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 84:19–20; tagai foi i fuaiupu 21–22).
O vaega matagofie faafaatusa o sauniga o le malumalu e mafai ona fesoasoani ia i tatou ia malamalama ma lagona le mana moni o le faaleatua o loo i ai i na sauniga. E le o ni tausaga talu ai nei ae na “faauu ma saunia [e le Alii] a o lei faavaeina le lalolagi” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 128:5). E pei ona aoao mai Orson F. Whitney o le Korama a Aposetolo e Toasefululua, “E aoao mai le Atua i faatusa; o lana metotia e sili ona fiafia i ai e aoao atu ai.”
Afai tatou te valaaulia le Agaga i o tatou loto ma mafaufau, ou te molimau atu o le a tatou iloaina o tu ma vaega faafaatusa o sauniga o le malumalu ua tatou masani lelei ai, ma o le a tatou iloa o le mana o le faaleatua lea e tafe mai i o tatou olaga a o tatou faamamaluina, e faamautinoa ai lo tatou gafatia e toe foi atu ai ma nonofo i le afioaga o lo tatou Tama oi le Lagi. E pei ona fautua mai Peresitene Nelson: “O le faaeega paia o le malumalu na tuuina mai e ala i faaaliga. O le mea lea, e sili ai lava le malamalama i ai e ala i faaaliga, saili malosi ma se loto mama.”
4. Saili Iesu Keriso a o Auai i Sauniga o le Malumalu
Ou te fia faaopoopo atu la’u lava mea sese lona fa lea e toatele naua i tatou e faia pe a tatou o mai e tapuai i le malumalu. E tele lava ina tatou leano i le mea moni e faapea, o faatusa uma i totonu o le malumalu e faasino atu ai i tatou ia Iesu Keriso, Lana Togiola, ma Lana matafaioi i le “aumaia o le tino ola pea ma le ola e faavavau o le tagata” (Mose 1:39). Atonu o le mafuaaga lena na folafola mai ai e le Alii i le Perofeta o Iosefa Samita “ina ia faia i le suafa o le Alii le ulufale mai uma o lou nuu, i totonu o lenei fale;
“Ina ia faia i le suafa o le Alii a latou ulufafo atu uma mai lenei fale” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 109:17–18; tagai foi i le fuaiupu 19).
O le tele o luitau o looe i ai i tagata i le le lagonaina o mea latou te mananao e lagona i totonu o le malumalu e mafua mai i lo latou toilalo e saili le Alii a o auai i sauniga o le malumalu. O Ia o le pogai tatou te o mai ai i le malumalu. O Ia o le tagata lea e finagalo lo tatou Tama oi le Lagi tatou te feiloai i ai i le malumalu. O loo i ai o Ia i le totonugalemu o faatusa uma, o sauniga uma, o feagaiga uma, ma faamanuiaga uma ua faamoemoeina i le malumalu. O le sailia o Keriso i totonu o le malumalu e mafai ai ona tatou malamalama i le mafuaaga ua tatou i ai i le malumalu ma le mafuaaga e tatau ai ona tatou toe foi i ai.
I lana tusi i tagata Eperu, na folafola atu ai e Paulo le mea lenei e faatatau i le maua o le avanoa i le vaega aupito sili ona paia o le malumalu anamua:
“O lenei, le au uso e, ua tatou saoloto e ulu atu i le mea e sili ona paia ona o le toto o Iesu,
“I le ala fou e ola ai, ma faapaiaina e ia mo i tatou, i le ie puipui, o lona lava tino lea” (Eperu 10:19–20).
Na toe faamanino atili e Ioane lenei mau ina ua ia sii maia le fetalaiga a Iesu e faapea “e le alu atu lava se tasi i le Tamā, pe a le ui mai ia te au” (Ioane 14:6). Pe a tatou tutu i le veli o le malumalu, o Ia o lē o lo tatou fautua i le Tama e tu faafaatusa i lo tatou va ma le Tama, e fetalai atu:
“Le Tama e, faauta i le mafatiaga ma le oti o lē na le faia e ia se agasala, o le na e fiafia tele i ai; faauta i le toto o lou Atalii na faamaligiina, le toto o ia o lē na e tuu atu ina ia faamamaluina oe;
“O le mea lea, Le Tama e, ia faasaoina i latou nei o o’u uso o e ua talitonu i lo’u igoa, ina ia mafai ona latou o mai ia te a’u ma maua le ola tumau e faavavau” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 45:3–5).
O le taimi tatou te maua ai faafaatusa le afioaga o le Atua e ala i le veli, e fesoasoani tatou te talisapaia ai le mafuaaga na aoao mai ai Iosefa Samita e faapea “e sili atu lo tatou manaomia o le Malumalu nai lo se isi lava mea.”
Faamamalu ma le Faamaoni ma Ofu le Ofusa o le Malumalu
I aso anamua, sa ofuina laei paia e fesoasoani ai i fanau o le feagaiga a le Atua ia “manatua ai poloaiga uma a Ieova, ma ia outou faia; ina nei usiusitai outou i o outou loto ma o outou mata” (Numera 15:39). E leai se eseesega ma aso nei. Oka se taimi matagofie ma paia o le tuuina atu o se ofusa a o i ai i le maota o le Alii, faatasi ai ma ona uiga faafaatusa uma—o le mea aupito sili ona taua o se faamanatuga o le taulaga a le Faaola i le Faatoaga o Ketesemane ma luga o le satauro ma Lona Toetu mamalu. “O le ofusa o le malumalu o se faamanatu faaletino lea o folafolaga paia ua [tatou] faia ma [lo tatou] Tama Faalelagi, ma e faamanatu mai ai [ia i tatou] faamanuiaga e mafai ona [tatou] maua pe afai [tatou] te faamamaluina [a tatou] tautinoga.” E fesoasoani foi le ofusa ia i tatou e faamamalu ai le feagaiga o le faamanatuga ia “manatua pea o ia ma tausi i ana poloaiga ua ia tuuina mai ia te i [tatou]; ina ia [tatou] maua pea lona Agaga e faatasi ma [i tatou]” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 20:77).
Na aoao mai e Peresitene Nelson se mea o’oo’o e uiga i le ofusa o le malumalu lea na ia tuuina mai ia te au le faatagaga e faasoa atu ai: “O lou ofu o se faatusa o le veli [o le malumalu]; o le veli o le faatusa o le Alii o Iesu Keriso. O lea la, a e ofuina lou ofusa, atonu e te lagonaina ua e tuuina moni lava i ou luga le faatusa paia o le Alii o Iesu Keriso—o Lona soifuaga, Lana galuega, ma Lana misiona, o le tatau ona togiola mo afafine ma atalii uma o le Atua.”
Tatou te maua lo tatou Faaola i totonu o le malumalu, i vaega uma o le malumalu, ma tatou te maua o Ia i le faafaatusa o le ofusa. I le ofuina o le ofusa, tatou te tautino atu ai i le Atua tatou te olioli i le tuuina o le suafa o Iesu i o tatou luga i totonu o Lona maota paia (tagai Mataupu Faavae ma Feagaiga 109:26), ma tatou te manatua pea o Ia.
I totonu o le malumalu e mafai ona e maua ai le mana e tetee atu ma faatoilalo ai osofaiga faaleagaga a le fili e ala i le osia ma le tausia o feagaiga. I totonu o le malumalu, e mafai ona e maua ai se ofusa, e le na o soo se ofusa ae o le ofusa o le perisitua paia. Ma i totonu o le malumalu e mafai ona e feiloai ai ia Iesu Keriso.
Na aoao mai Peresitene Nelson e faapea “o taimi uma lava e faapaiaina ai se malumalu, e oo mai ai le tele atu o le malamalama i le lalolagi.” Ou te le talitonu sa ia saunoa e uiga i moli i fafo o le malumalu. Ou te manatu sa ia saunoa e uiga ia i tatou, fanau o le feagaiga a le Atua, aua o taimi uma lava tatou te o mai ai ma le agavaa i le malumalu, tatou te maua ma o ese atu ma le malamalama sili atu.
Ou te molimau atu e naunau le Atua e ulu atu i se sootaga o le feagaiga ma i tatou i Lona malumalu, o se sootaga lea, e pei ona molimau mai Peresitene Nelson, e suia ai “la tatou sootaga ma Ia e faavavau” ma faamanuia ai “i tatou i se fuataga faaopoopo o [Lona] alofa ma le alofa mutimutivale.” Ou te molimau atu a o tatou saunia ma faamama i tatou lava, o le a faaali mai e Keriso o Ia lava ia i tatou i Lona fale i ni auala mamana ma patino. Ou te molimau atu o le faamamaluina pea ma le ofuina o le ofusa o le malumalu o le a mafai ai ona tatou manatua Iesu Keriso, ina ia “faaauupegaina i le amiotonu ma le mana o le Atua i le mamalu tele” (1 Nifae 14:14), ma maua ai le puipuiga faaleagaga e manaomia e faateleina ai lo tatou faamoemoe o le a i ai se aso e avea ai ma suli faatasi ma Ia i le malo o lo tatou Tama (tagai Roma 8:16–17;Mataupu Faavae ma Feagaiga 84:38).