Mga Maghuhukom 2–4; 6–8; 13–16

Giasoy sa basahon sa Mga Maghuhukom ang kasaysayan sa mga Israelinhon human sila mamuyo sa yuta sa Canaan ug human mamatay si Josue. Gingalan kini base sa lainlaing lider diha sa basahon nga gitawag og “mga maghuhukom.” Ang basahon naghisgot sa 12 ka mga maghuhukom kinsa nagmando uban sa lain-laing matang sa pagka-epektibo.

Diha sa Mga Maghuhukom atong nakat-onan nga tungod kay ang mga anak sa Israel napakyas sa pagkuha sa daotang mga impluwensya gikan sa gisaad nga yuta, nalambigit sila sa kasal-anan ug gipaantos ug sagad nabuntog sa ilang mga kaaway. Human sila nangaliyupo ngadto sa Ginoo alang sa panabang, mipadala Siya og mga maghuhukom sa pagluwas kanila. Bisan pa niana, ang mga Israelinhon sa wala madugay mibalik ngadto sa ilang mga kasal-anan. Balikbalik nila kining gihimo sa makadaghang higayon sa tibuok basahon.

Ang basahon sa Mga Maghuhukom pwedeng bahinon og katulo:

1. Mga Maghuhukom 1:1–3:6: Padayong mga paningkamot sa Israel nga buntogon ug mopuyo sa gisaad nga yuta; pagsugod sa balikbalik nga pagpakasala ug pagluwas.

2. Mga Maghuhukom 3:7–16:31: Mga asoy sa 12 ka maghuhukom.

3. Mga Maghuhukom 17–21: Duha ka kataposang yugto nga nagpasiugda sa kalagmitan sa Israel sa pagsimba og idolatriya ug kagubot.

Dihang gipundok sa Ginoo ang mga anak sa Israel didto sa Bukid sa Sinai sa panahon ni Moises, gisugo Niya sila nga mosimba lamang Kaniya ingon nga Dios. Balikbalik Niyang gipasidan-an ang mga Israelinhon nga kon dili nila papahawaon ang mga Canaanhon inig sulod nila sa gisaad nga yuta, impluwensiyahan sila sa mga Canaanhon sa pagsimba sa ilang bakak nga mga dios. Dihang napakyas sa pagtuman ang mga Israelinhon niini nga sugo, ang Ginoo mipahayag nga ang mga dios sa mga Canaanhon mahimong “lit-ag” ngadto kanila. Nagsugod na sa pagkatuman ang mga pulong ni Jehova dihang ang sunod nga henerasyon sa mga Israelinhon mibiya sa ilang pakigsaad nga relasyon uban Kaniya ug “mialagad sa mga Baal ug sa mga Astarte.”

Kanunayng hisgotan si Baal sa tibuok Daang Tugon ug nalimbigit sa kilat, ulan, ug pertilidad. Ang Ashtoreth (o Astarte)—mao ang singular sa Ashtaroth—giila sa mga Canaanhon ingon nga babaye nga katugbang ni Baal. Usahay, ang mga termino nga Baal (ug ang plural niini nga Baalim) ug ang Ashtaroth gigamit diha sa Daang Tugon nga kasagarang nagtumong sa lalaki ug babaye nga bakak nga mga dios. Laing ilado nga bakak nga mga dios diha sa kultura sa mga Canaanhon mao si El, ang pangulong dios nga Canaanhon, ug si Athirat (mas nailhang Asera—gihubad nga “tukon” diha sa Maayong Balita Biblia), nga gikonsiderar sa mga Canaanhon ingon nga inahan sa mga dios ug babaye nga kauban ni El.

Nagtuo ang mga Canaanhon nga naay gahom ang ilang mga dios ibabaw sa daghang aspeto sa kinabuhi nga importante usab para sa mga Israelinhon, sama sa ulan, pagpakiggubat, pertilidad, ug sa kinabuhi mismo. Gisimba usab sa mga Canaanahon ang ilang mga dios sa paagi nga medyo parehas sa mga Israelinhon, apil ang pag-ampo, balaang mga adlaw, sa mga templo, mga pari, halad, ug insenso. Pero, konektado sa pagsimba sa mga Canaanhon sa ilang mga dios ang makaluod nga binuhatan. Pinaagi ni Moises, ang Ginoo mitudlo, “Ayaw ninyo simbaha ang Ginoo nga inyong Dios sama sa pagsimba nila sa ilang diosdios kay sa maong paagi sa pagsimba gibuhat nila ang tanang dulomtanang butang nga gikasilagan sa Ginoo. Bisan gani ang ilang mga anak gihalad nila ingon nga halad nga sunogon.”

Tan-awa sa “Genesis 6:6. Unsay atong masabtan sa hugpong sa mga pulong nga ‘kini nakapabasol sa Ginoo’?”

Si Deborah, nga gihulagway isip usa ka propeta, mao ang bugtong babaye nga maghuhukom nga gihisgotan sa Daang Tugon. Ang usa ka propeta nga babaye maoy “usa ka babaye kinsa nakadawat sa pagpamatuod bahin ni Jesus ug nagpahimulos sa espiritu sa pagpadayag.” Narekord sa mga kasulatan ang daghang higayon diin nasinati sa mga babaye ang espiritu sa pagpadayag, nga ang pipila nila gitawag ingon nga propeta nga babaye.

Adunay kalainan tali sa sinsero nga pagtinguha og kompirmasyon gikan sa Dios inubanan sa tinuod nga katuyoan ug pagbungat og timailhan gikan Kaniya nga walay hugot nga pagtuo. Sa kahimtang ni Gideon, gitinguha niya ang timailhan diha sa hugot nga pagtuo. Si Presidente Dallin H. Oaks mitudlo nga ang “mga timailhan dili madawat aron makabaton og mga pagkakabig, apan dawaton kini—gisaad pa gani—niadtong mokompirmar niini.” Nakaobserbar usab siya, “Ang Daang Tugon naglangkob og halandomong mga pananglitan sa mga milagro nga nagsilbing mga timailhan. … Si Gideon mihangyo ug nakadawat og timailhan nga gipili siya aron luwason ang Israel.”

Gituman ni Gideon ang sugo sa Ginoo nga gub-on ang halaran ni Baal, putlon ang “tukon” (poste ni Asera, gigamit sa pagrepresentar sa diosa sa pertilidad nga si Asera), ug pulihan kini sa halaran nga gipahinungod kang Jehova. Dihang gustong patyon sa mga tawo sa siyudad si Gideon tungod sa iyang gibuhat, ang iyang amahan, si Joas, nangatarongan nga kon tinuod pa nga dios si Baal, kaya unta niyang panalipdan ang iyang kaugalingon. Aron hatagan og pagtagada kini nga punto, gitawag ni Joas si Gideon og “Jerubaal,” nga nagpasabot nga “pasagding modepensa si Baal” o “pasagding makig-away si Baal.”

Kay naggunit na man ang ilang mga kamot sa mga budyong ug sulo, igo na lang makasinggit ang kasundalohan ni Gideon og, “Espada alang sa Ginoo ug kang Gideon.” Kini nga singgit sa gubat lagmit gihatagan og gibdug-aton ang ilang pagsalig sa Ginoo ug sa Iyang gipili nga lider aron luwason sila gikan sa mga Midianhon.

Ang epod maoy bahin sa sinina sa high priest ug gamiton usahay gamiton sa pipila aron tinguhaon ang paggiya sa Dios. Sa paghimo og ephod gamit ang mga inilog gikan sa gubat, gusto tingali ni Gideon nga maghimo og nahiangay nga handomanan nga nagpasidungog sa papel sa Dios sa kadaogan. Pero wala madugay, giisip kini sa mga Israelinhon nga usa ka idolo.

Ang termino nga Nazareo naggikan sa Hebreohanon nga pulong nga nagpasabot sa usa ka tawo kinsa gipahinungod, mahalaron, o mapahinungoron pinaagi sa paghimo og panaad. Ang mga panaad sa Nazareo mahimong temporaryo o tibuok kinabuhi nga pasalig. Apil sa panaad ang paglikay sa tanang butang nga hinimo sa ubas, dili pagputol sa buhok, ug paglikay nga makahikap og patay nga lawas. Makapili ang usa ka ginikanan nga ipahinungod ang iyang anak ngadto sa Dios isip usa ka Nazareo, ug ang anak nay modesisyon kon ipadayon ba niya ang panaad dihang mohamtong na siya.

Karon kon kita mamulong kabahin sa usa ka tawo nga nakaangkon sa Espiritu sa Ginoo, kasagaran atong gipasabot kadtong tawo kinsa matinud-anon ug masulundon ug busa angayan siya sa impluwensiya sa Espiritu Santo. Pero, sa asoy ni Samson, kini nga hugpong sa mga pulong daw miila lang sa iyang talagsaong pisikal nga kusog, nga miabot isip gasa gikan sa Dios.

Bisan pa sa talagsaong kusog ni Samson, nga gihatag sa Dios aron tabangan siya nga matuman ang iyang misyon nga luwason ang Israel, kanunayng mabalhin ang pagpunting ni Samson sa paghimo sa imoral ug hakog nga mga tinguha. Si Sister Ann M. Dibb, kanhi sa Kinatibuk-ang Kapangulohan sa Young Women, nakaobserbar, “Natawo si Samson nga may dakong potensyal. Gisaaran ang iyang inahan, ‘Siya ang magsugod sa pagluwas sa Israel gikan sa kamot sa mga Filistehanon’ [Mga Maghuhukom 13:5]. Apan sa nagtubo si Samson, mas gisunod niya ang mga tintasyon sa kalibotan kay sa direksyon sa Dios. Mihimo siya’g mga pagpili tungod kay ‘siya nakapahimuot kaayo [kaniya]’ [Mga Maghuhukom 14:3] kay sa tungod kadtong mga gipili nga matarong.”

Ang buhok ni Samson dili mao ang tinubdan sa iyang kusog. Hinoon, mao kadto ang simbolo sa iyang relasyon sa pagkigsaad uban sa Dios, kinsa mao ang tinubdan sa kusog ni Samson. Si Samson nawad-an sa iyang pisikal ug espirituwal nga kalig-on tungod kay gisupak niya ang iyang mga pakigsaad sa Dios, lakip niadtong alang lamang sa mga Nazareo.

Human gibihag ug gipaantos sa mga Filistihanon si Samson, ilang gidayeg ang ilang bakak nga dios nga si Dagon, nga nag-ingon, “Ang atong dios naghatag kanatog kadaogan batok sa atong kaaway nga si Samson.” Dihang gidala si Samson taliwala sa duha ka haligi sa templo ni Dagon, iyang gihangyo ang Ginoo nga hatagan siyag kusog aron iyang masilotan ang iyang mga kaaway. Bisan og para lang sa iyang kaugalingon ang gihangyo ni Samson ngadto sa Ginoo, posibleng gitugotan kini sa Ginoo aron ipakita nga mas gamhanan Siya kay kang Dagon.

• Kristin E. Litchman, “Deborah and the Book of Judges,” Ensign, Ene. 1990, 32–35

• Manfred H. Schütze, “The Sword of the Lord and of Gideon,” Ensign, Abr. 2002, 46–49

• Dallin H. Oaks, “Dili Magbaton og Laing mga Dios,” Liahona, Nob. 2013, 72–75