Exodo 19–20; 24; 31–34

Ang basahon sa Exodo nagpasabot sa Bukid Sinai (gitawag pod og Horeb) ingon nga “balaang bukid.” Kini ang balaang dapit diin misulod si Moises sa presensiya sa Dios sulod sa dili moubos sa tulo ka managlahing mga okasyon. Gitagana sa Sinai ang kinaunhang samag templo nga kasinatian para sa mga Israelita. Kini ang dapit diin gihatag sa Ginoo ang Iyang balaod ngadto sa mga anak sa Israel ug diin nakigsaad ang mga Israelinhon uban Niya. Nagpabilin ang mga Israelita sa Sinai og halos usa ka tuig. Narekord ang mga hitabo sa Sinai sa tibuok nahibiling bahin sa Exodo, tibuok Levitico, ug sa unang 10 ka kapitulo sa Numeros.

Samtang nakig-istorya si Moises sa Ginoo didto sa Bukid sa Sinai, gipahayag sa Ginoo ang Iyang tinguha nga mosulod sa pakigsaad sa Israel. Gisaad niya ang mosunod nga dagkong panalangin kon tumanon sa Israel ang Iyang tingog ug tumanon ang Iyang pakigsaad:

Dihang nagpundok ang mga Israelita sa tiilan sa Bukid Sinai, nadungog nila ang tingog sa Dios nga nagpahayag sa Napulo ka Sugo ngadto kanila gikan sa usa ka panganod sa tumoy sa bukid. Ang Napulo ka Sugo mao ang pundasyon nga bahin sa ebanghelyo ni Jesukristo. Gitudlo ug gisubli kini sa katibuk-ang kasulatan. Si Presidente Spencer W. Kimball mitudlo nga kini nga mga sugo “nahibaloan ni Adan ug sa iyang kaliwatan” una pa kini nadawat ni Moises.

Ang Napulo ka Sugo nahiuyon sa duha ka dagkong sugo sa Manluluwas: paghigugma sa Dios ug sa paghigugma sa uban. Si Elder L. Tom Perry mitudlo nga ang unang upat ka sugo “maoy bahin sa atong kinaiya ngadto sa Dios; ug ang nahibiling unom maoy bahin sa atong kinaiya ngadto sa atong isigkatawo. Ang balaang pagtahod sa Dios mao ang basehan sa Napulo ka Sugo.”

Samtang naghisgot bahin sa ikaduhang sugo, nga nagdili sa pagsimba og mga dios-dios, si Presidente Dallin H. Oaks mitudlo: “Labaw pa kay sa pagdili sa pisikal nga mga dios-dios, naghisgot kini sa importanteng prayoridad sa tanang kapanahonan. Mipasabut si Jehova, ‘Kay ako si Jehova nga imong Dios, mao ang Dios nga abughoan, … nagapakita sa mahigugmaong kaluoy … kanila nga nahigugma kanako, ug nagabantay sa akong mga sugo’ (Exodo 20:5–6). Ang kahulogan sa abughoan hatagan og katin-awan. Sa Hebreohanon nagpasabot kini nga ‘nagbaton og sensitibo ug dakong pagbati’ (Exodo 20:5, footnote b). Busa masilo nato ang Dios kon kita ‘moalagad’ og laing dios—kon duna kitay laing giuna nga prayoridad.”

Para sa karaang mga Israelita, ang paggamit sa ngalan sa Ginoo sa pagpasipala nagpasabot og paggamit sa ngalan sa Dios sa walay hinungdan, walay pagtahod, o walay pulos nga paagi—kini man samtang nakig-istorya, paghimog mga pakigsaad, og pagpanumpa. Samtang naghisgot bahin niini nga sugo sa atong adlaw, si Elder Dale G. Renlund mitudlo: “Sa bunyag ug kon kanus-a kita moambit sa sakramento, atong gipamatud-an nga andam natong dad-on sa atong kaugalingon ang ngalan ni Jesukristo. Niini nga konteksto, hinumdoman nato ang sugo diha sa Karaang Tugon, ‘Dili mo pagagamiton ang ngalan sa Ginoo nga imong Dios sa pasipala’ [Exodo 20:7]. Sa atong moderno nga pandungog, maora kini og pagdili sa walay pagtahod nga paggamit sa ngalan sa Ginoo. Ang sugo naglakip niana, apan ang mando mas lawom pa kay sa niana. Ang Hebreoyo nga pulong nga gihubad nga ‘gamiton’ nangahulogan nga ‘iisa’ o ‘dalhon,’ sama sa pagdala og bandila nga molambigit sa kaugalingon ngadto sa usa ka indibidwal o grupo. Ang pulong nga gihubad isip ‘pagpasipala’ nangahulogan nga ‘walay sulod’ o ‘makailad.’ Ang sugo nga dili paggamit sa ngalan sa Ginoo sa pagpasipala mahimong nagpasabot nga, ‘Dili nimo angay ipaila ang imong kaugalingon isip disipulo ni Jesukristo gawas kon imong tumong ang pagrepresentar Kaniya sa tukma nga paagi.’”

Ang Hebreohanong pulong nga gihubad og “pagpatay” diha sa King James Version mas masabtan nga “pagbuno.” Ang pagbuno nagpasabot og tinuyo ug dili pinasubay sa balaod nga pagtapos sa kinabuhi sa lain nga tawo. Adunay pipila ka sitwasyon diin nga patyon sa usa ka tawo ang laing tawo nga dili maisip ingon nga pagbuno—pananglitan, aron depensahan ang kaugalingon o dihang himoon sa usa ka sundalo ang iyang trabaho.

Nahadlok ang mga Israelita dihang ilang nakita ang kilat ug aso diha sa Bukid Sinai ug nadungog ang dalugdog samtang gipahayag sa tingog sa Ginoo ang Napulo ka Sugo. Ilang gihangyo si Moises nga siya nalang makig-istorya kang Jehova imbes magpadayon si Jehova nga direktang makig-istorya nila. Bisan tuod og giingnan sila ni Moises nga dili “malisang,” ang mga Israelita “nagpaantas lang gihapon sa layo” samtang misaka si Moises sa Bukid Sinai aron makig-istorya sa Ginoo.

Tulo ka adlaw una pa niana, gisugo sa Ginoo si Moises nga balaanon ang katawhan aron maandam sila dihang “ang Ginoo mokunsad sa Bukid sa Sinai aron makita sa tanang mga tawo.” Gipasabot sa Doktrina ug mga Pakigsaad 84 nga gitinguha ni Moises nga balaanon ang katawhan aron maandam sila nga “makakita sa nawong sa Dios.” Bisan tuod og nadungog sa mga Israelita ang Napulo ka Sugo, morag gituyo sa Ginoo nga masinati nila ang mas labaw pa niini. Pero, “gipatig-a [sa mga Israelita] ang ilang mga kasingkasing ug dili makalahutay sa iyang atubangan.”

Tungod sa pagpatig-a sa kasingkasing nga gipakita sa mga Israelita nini nga kasinatian ug ang ilang pagsimba sa bulawan nga nating baka wala madugay, wala gihatag sa Ginoo kanila ang mas taas nga balaod. Ang Propeta Joseph Smith mitudlo: “Sa higayon nga ang Dios motanyag og panalangin o kahibalo ngadto sa usa ka tawo, ug siya modumili pagdawat niini, siya pagasilutan. Ang mga Israelita nag-ampo nga ang Dios makigsulti ngadto ni Moises ug dili ngadto kanila, tungod niini siya mitunglo kanila pinaagi sa kalibutanon nga balaod.”

Human miuyon ang mga Israelita nga dawaton ang pakigsaad sa Ginoo, gihimo ni Moises ang usa ka espesyal nga ritwal. Ang dugo nga gisablig ni Moises diha sa altar nagrepresentar sa dugo ni Jesukristo, diin Iyang gipaagas diha sa Getsemani ug diha sa krus. Dihang gisabligan ni Moises og dugo ang katawhan, nagsimbolo kini sa mga panalangin sa Pag-ula ni Jesukristo nga madawat sa katawhan pinaagi sa pakigsaad nga ilang gihimo. Nagsimbolo pod ni sa kaseryoso sa maong mga pakigsaad. Ang pagsablig sa dugo nagpakita nga ang Dios ug ang katawhan nagkauyon nga gibugkos pinaagi sa pakigsaad.

Si Moises ug ang pipila ka Israelita nga lalaki misaka sa Bukid sa Sinai human pormal nga nakigsaad ang mga anak sa Israel ngadto sa Ginoo. Didto “nakita nila ang Dios, ug unya nangaon sila ug nanginom.” Sa kapanahonan sa Daang Tugon, ang balaang pagkaon sagad maoy bahin sa proseso sa paghimo og pakigsaad o pagsubli sa pakigsaad. Ang dungan nga pagkaon maoy pormal nga paagi sa pagkompirmar sa pakigsaad ug dungan nga magbugkos ang mga partido diha sa pakigsaad. Sa atong panahon, ang pagpakig-ambit sa sakramento maoy usa ka paagi nga atong masubli ang atong mga pakigsaad ngadto sa Ginoo ug mapali-gon ang atong relasyon Kaniya.

Gitudloan sa Ginoo ang mga Israelita nga gihatag Niya kanila ang adlawng Igpapahulay ingon nga “ilhanan” sa ilang pakigsaad uban Niya. Samtang ilang gituman ang Iyang Igpapahulay, misaad ang Ginoo nga balaanon ang Iyang katawhan sa pakigsaad.

Si Presidente Russell M. Nelson mituldlo: “Ang Igpapahulay gihatag isip malungtarong pakigsaad, makanunayong pahinumdom nga ang Ginoo mobalaan sa Iyang mga katawhan. …

“Unsaon nato sa pagbalaan ang adlaw nga Igpapahulay? Niadtong mas batan-on pa ko, gitun-an nako ang lista nga gibuhat sa ubang tawo sa mga butang nga buhaton ug mga butang nga dili buhaton sa Igpapahulay. Ulahi na nakong nasayran gikan sa mga kasulatan nga ang akong binuhatan ug kinaiya panahon sa Igpapahulay maoy usa ka timailhan tali kanako ug sa akong Langitnong Amahan. Ubos nianang pagsabot, wala na ko magkinahanglan og listahan sa angay buhaton ug dili buhaton. Kon kinahanglan nakong modesisyon nga ang usa ka kalihokan angay ba o dili angay alang sa Igpapahulay, mangutana lang ko sa akong kaugalingon, ‘Unsa nga timailhan ang gusto nakong ihatag ngadto sa Dios?’ Kana nga pangutana nakapaklaro kaayo sa akong mga pagpili sa adlaw nga Igpapahulay.”

Samtang migahin og 40 ka adlaw ug gabii si Moises sa Bukid sa Sinai, nagsugod paghunahuna ang katawhan kon naunsa na siya. Ilang gihangyo si Aaron sa paghimog “dios nga maoy mangulo kanato,” ug gihatag ni Aaron ang ilang gipangayo. Kini nga mga binuhatan daw kahibulongan ilabina kay bag-ohay pa lang nakigsaad ang mga Israelita nga tumanon ang mga sugo sa Dios, apil ang sugo nga dili maghimog mga diosdios.

Miingon ang pipila ka iskolar nga ang paghimo sa bulawan nga nating baka mao ang wala magiyahi nga pagsulay sa paghinumdom sa mga Israelita kang Jehova o aron mabatonan ang Iyang gahom. Gipahayag ni Aaron nga ang adlaw sa paghalad sa nating baka mao ang “kasaulogan aron sa pagpasidungog sa Ginoo.” Nagtuo tingali siya nga ang bulawan nga nating baka mao ang nagrepresentar kang Jehova.

Bisag unsa pa man ang motibo sa mga Israelita, klaro nga nakapasuko pag-ayo sa Ginoo sa ilang gihimo. Magul-anon Siyang miingon nga ang mga Israelita “nagpakasala” ug dali ra silang “mitipas” sa Iyang mga dalan. Sa ulahi, usa ka Salmista ang nakabantay nga pinaagi sa ilang pagsimba sa bulawan nga nating baka,ang mga Israelita “giilisan nila ang himaya sa Dios sa larawan sa usa ka baka nga sagbot ra ang kinaon. Gikalimtan nila ang Dios nga nagluwas kanila, pinaagi sa iyang katingalahang mga buhat didto sa Ehipto.”

Bisan og giila ni Moises ang kaseryoso sa mga sala sa mga Israelita, mihangyo siya sa Dios nga kaluy-an sila. Dayon mitanyag siya nga siya na lang ang modawat sa ilang silot. Misaad ang Ginoo nga iyang pasayloon kadtong maghinulsol.

Ang paghangyo ni Moises sa Ginoo para sa iyang katawhan magpahinumdom nato kang Jesukristo, nga maoy manlalaban nato sa Amahan. Ang manlalaban mao ang usa ka tawo nga mangamuyo para sa laing tawo. Si Elder Dale G. Renlund mitudlo nga, ingon nga atong manlalaban, si Jesukristo “nagsuporta sa unsay gusto gayod sa Amahan: nga kita mobalik ngadto Kaniya isip mga manununod sa Iyang gingharian.”

Dihang nanaog si Moises gikan sa Bukid sa Sinai ug nakita ang bulawan nga nating baka ug ang kinaiya sa katawhan, gibuak niya ang mga bato nga papan nga gisulat sa Ginoo. Ang pagbuak ni Moises sa mga papan nagpakita sa nabuak nga pakigsaad sa Israel. Si Presidente Jeffrey R. Holland mipasabot “nga aduna pay mas labaw pa sa mga papan kay sa Napulo ka Sugo lang.”

Giklaro sa Hubad ni Joseph Smith nga ang nabuak nga mga papan naglangkob sa mga sugosa Ginoo para sa mga ordinansa ug pakigsaad sa Melchizedek nga Pagkapari. Gikinahanglan kini nga mga ordinansa ug mga pakigsaad aron mahisama kita sa Dios ug makapuyo sa Iyang presensiya. Pero, kay gipagahi sa mga Israelita ang ilang mga kasingkasing, dili sila angayan nga makadawat sa mga panalangin gikan sa Ginoo.

Bisan pa sa pagkamasinupakon sa Israel, maluluy-on gihapon ang Ginoo niadtong naghinulsol. Dihang misaka sa Bukid sa Sinai si Moises sa ulahi, gisugo siya sa Ginoo nga sugdan ang “balaod sa kalibotanon nga sugo,” o ang pagpangandam nga ebanghelyo nga ipatuman pinaagi sa Aaronic nga Pagkapari. Kini nga balaod nailhan ingon nga balaod ni Moises.

Ang pahayag sa Ginoo diha sa bersikulo 20 nga “walay tawo nga makakita kanako nga magpabiling buhi” morag supak sa bersikulo 11, nga nag-ingon nga “ang Ginoo magpakita kang Moises sa iyang pagpakigsulti kaniya sama sa usa ka tawo nga makigsulti sa iyang higala.”

Giklaro sa Hubad ni Joseph Smith ang bersikulo 20. Gipasabot sa Ginoo nga tungod sa mga sala sa Israel, dili nila pwedeng makita ang nawong sa Ginoo niadtong panahona. Miingon usab siya, “Ug walay tawo nga makasasala sukad, ni adunay bisan usa ka tawo nga makasasala sa bisan unsa nga higayon, nga makakita sa akong nawong ug mabuhi.”

• “Exodus 19:5–6,” New Era, Hulyo 2011, 5

• L. Tom Perry, “Kalingkawasan ang Pagsunod sa Balaod,” Liahona, Mayo 2013, 86–88

• Russell M. Nelson “Ang Igpapahulay usa ka Kahimut-an,” Liahona, Mayo 2015, 129–32

• Dallin H. Oaks, “Dili Magbaton og Laing mga Dios,” Liahona, Nob. 2013, 72–75

• “Sundon ang Kasugoan,” Mga Himno, num. 191