Mga Tabang sa Kasulatan
Josue 1–8; 23–24


Mga Tabang sa Kasulatan

Josue 1–8; 23–24

Human nahimaya ang panagway ni Moises, ang Ginoo misugo ni Josue sa pagpangulo sa Israel ngadto sa gisaad nga yuta. Gipasaligan sa Ginoo si Josue nga ubanan Niya siya ug gisugo si Josue nga magmalig-on ug magmaisogon. Mipadala si Josue og duha ka espiya ngadto sa Jerico. Didto, si Rahab miluwas sa mga espiya gikan sa pagkasikop, ug agig balos sila misaad sa pagtagana kang Rahab ug sa iyang pamilya gikan sa umaabot nga kalaglagan. Gipahunong sa Ginoo ang katubigan sa Suba sa Jordan aron makatabok sa uga nga yuta ang mga Israelihanon ug makasulod sa gisaad nga yuta. Molampos lang ang mga Israelihanon sa pag-angkon sa gisaad nga yuta kon motuman sila sa Ginoo. Sa hinapos sa iyang kinabuhi, gitigom ni Josue ang mga Israelihanon ug gipasidan-an sila batok sa pagsimba og ubang mga dios. Misaad ang katawhan nga moserbisyo ug motuman sa Ginoo.

Mga Kapanguhaan

Pahinumdom: Ang pagkutlo sa usa ka tinubdan nga wala gimantala sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw wala magpasabot nga kini o ang tagsulat niini gi-endorso sa Simbahan o nagrepresentar sa opisyal nga posisyon sa Simbahan.

Background ug Konteksto

Unsa ang basahon sa Josue?

Ang basahon ni Josue nag-istorya sa pagsulod sa mga Israelihanon ngadto sa gisaad nga yuta ubos sa pagpangulo ni propeta Josue. Gipakita niini nga basahon ang pagkamatinud-anon sa Ginoo sa pagtuman sa Iyang pakigsaad kang Abraham aron ihatag sa mga Israelihanon ang gisaad nga yuta. Naghulagway usab kini sa responsibilidad sa Israel nga hinumdoman ang Ginoo ug tumanon ang Iyang mga sugo. Ang basahon pwedeng bahinon base sa mosunod:

  • Josue 1–12: Pagsulod ug pag-angkon sa mga Israelihanon sa gisaad nga yuta.

  • Josue 13–22: Pagpuyo sa gisaad nga yuta.

  • Josue 23–24: Kataposang pamulong ni Josue ug ang pagbag-o sa pakigsaad.

Josue 1:1–2

Unsay atong nahibaloan mahitungod sa kamatayon ni Moises?

Tan-awa ang “Deuteronomio 34:5–6. Unsay nahitabo kang Moises sa hinapos sa iyang kinabuhi?

Josue 1:8

Unsa ang “basahon sa Balaod”?

Sa hugpong sa mga pulong nga “basahon sa balaod,” ang pulong “balaod” gihubad gikan sa Hebreohanong pulong nga torah. Ang torah sagad nagtumong sa unang lima ka basahon sa Daang Tugon, nga naglakip sa balaod nga gihatag sa Dios kang Moises sa Bukid sa Sinai. Sa konteksto sa Josue 1:8, ang “basahon sa balaod” posibleng nagtumong lamang sa pagsubli ni Moises sa balaod diha sa Deuteronomio.

Gisugo sa Ginoo si Josue nga pamalandongan ang basahon sa balaod “adlaw ug gabii.” Ang Hebreohanong pulong sa pagpamalandong niini nga konteksto nagpasabot og hilom nga pagsulti o paghunahuna pag-ayo sa mga kasulatan.

Gihulagway ni Elder D. Todd Christofferson kon unsaon pagpamalandong sa mga kasulatan: “Makita ko kamo usahay nga nagbasa og pipila ka mga bersikulo, mohunong sa pagpamalandong niini, mainampingon nga nagbasa sa mga bersikulo pag-usab, ug samtang kamo naghunahuna mahitungod sa unsay gipasabot niini, nag-ampo alang sa pagsabot, nagpangutana sa inyong hunahuna, naghulat sa espirituhanong mga impresyon, ug nagsulat sa mga impresyon ug mga panabot nga miabot aron ikaw makahinumdom ug makakat-on pa. Sa pagtuon niining paagiha, … makahatag kamo og luna sa inyong kasingkasing alang sa pulong sa Dios, ug Siya makigsulti kaninyo.”

Josue 2

Unsa ang kahulogan sa mga gihimo ni Rahab?

Si Rahab dili katuohan nga nahimong manluluwas sa Israel, ilabina kay nagbaligya siya sa iyang dungog didto sa Jerico. Giila siya sa mga magsusulat sa Bag-ong Tugon ingon nga panig-ingnan sa pagtuo ug maayong mga buhat. Human tabangi ni Rahab ang Israelihanon nga mga espiya nga makaikyas, iyang gipahayag ang iyang pagtuo nga ang Ginoo mao ang Dios ug nga Iyang gihatag sa mga Israelihanon ang yuta.

Ang kasinatian ni Rahab adunay pagkasusama sa kagawasan sa mga anak ni Israel gikan sa Ehipto. Sama sa mga Israelihanon, nga wala patya sa milaglag nga anghel human nila butangi og dugo sa nati nga karnero ang haligi sa ilang mga pultahan, naluwas si Rahab ug ang iyang pamilya sa kalaglagan sa Jerico pinaagi sa pagbutang og pula nga pisi sa ilang bintana.

Si Rahab ug ang iyang pamilya nahimong bahin sa Israelihanong nasod sa gisaad nga yuta. Bisag wala na hisgoti si Rahab diha sa Daang Tugon, gihisgotan siya diha sa Mateo ingon nga katigulangan ni Jesukristo.

Si Rahab nagtan-aw gawas sa bintana

Waiting for the Promise [Naghulat sa Saad], ni Elspeth Young

Josue 3–4

Unsa ang kahulogan sa pagkatunga sa Suba sa Jordan?

Wala madugay human nahimong lider sa mga anak ni Israel si Josue, ang Ginoo misaad kaniya, “Mag-uban ako kanimo ingon sa pag-uban ko kang Moises.” Usa ka paagi nga gituman sa Ginoo kini nga saad mao ang pagtabang sa mga Israelihanon sa pagtabok sa Suba sa Jordan diha sa uga nga yuta, parehas sa ilang pagtabok sa Pula nga Dagat. Human sa milagro, ang teksto nag-ingon nga “gipasidunggan sa katawhan sa Israel si Josue ingon nga bayani tungod sa gibuhat sa Ginoo niadtong adlawa. Gipasidunggan nila siya sa tibuok niyang kinabuhi sama sa pagpasidungog nila kang Moises.”

Ang milagro sa Suba sa Jordan nagpunting usab kang Jesukristo. Sa Hebreohanon, ang Josue nagkahulogang “Si Jehova mao ang kaluwasan, ug sa kataposan ang ngalan nausab pinaagi sa Greyego ug Latin ug ngadto sa English ingon nga Jesus. Ang pagpanguna ni Josue sa Israel paingon sa gisaad nga yuta magpahinumdom nato sa pagpanguna ni Jesukristo sa tanang matinud-anon ngadto sa kataposang gisaad nga yuta, ang celestial nga gingharian. Ginatos ka katuigan human ang milagro sa mga Israelihanon sa Jordan, gibunyagan si Jesukristo sa maong suba ug gisugdan ang Iyang mortal nga pagpangalagad.

Josue 3:14–17

Unsay atong makat-onan gikan sa mga pari nga mitunob sa Suba sa Jordan?

Si Elder David A. Bednar mitudlog: “Makapaikag kaayo nga, ang katubigan wala mabahin sa dihang ang mga anak ni Israel nagbarog sa daplin sa suba nga naghulat nga adunay mahitabo; kondili, nabasâ una ang tikod sa ilang mga tiil sa wala pa mabahin ang tubig. Ang hugot nga pagtuo sa mga Israelihanon nakita sa pagkatinuod nga sila naglakaw na sa tubig sa wala pa kini mabahin.”

upat ka lalaki nagpas-an sa arka sa pakigsaad patabok sa Suba sa Jordan

First Steps of Faith into the Jordan [Unang mga Lakang sa Hugot nga Pagtuo ngadto sa Jordan], ni Trent Gudmundsen

Josue 5:13–15

Kinsa ang “pangulo sa kasundalohan sa Ginoo”?

Sa nagpaingon na si Josue ug ang mga anak ni Israel sa siyudad sa Jerico, natagboan nila ang usa ka tawo nga nagpaila ingon nga “pangulo sa kasundalohan sa Ginoo.” Mihapa si Josue ingon nga pagsimba ug gihangyo ang kapitan nga ipahibalo ang kabubut-on sa Ginoo. Kini nga tubag nagpakita nga tingali langitnon ang kapitan, nga posibleng si Jehova Msmo. Kini nga panag-istorya uban sa kapitan sa kasundalohan sa Ginoo lagmit nagpahinumdom kang Josue ug sa mga Israelihanon nga ang Ginoo makig-away para sa Israel samtang gitinguha nilang mapanag-iya ang gisaad nga yuta.

Josue 6:1–5

Unsa kahay nakat-onan sa Israel gikan sa talagsaong mga instruksiyon sa Ginoo sa pagpildi sa Jerico?

Ang mga instruksiyon sa Ginoo sa pagpildi sa Jerico mas nagpunting sa simbolikanhong mga ritwal ug hugot nga pagtuo sa mga Israelihanon kay sa mga diskarte sa panggubatan. Ang pagdala sa arka sa pakigsaad palibot sa siyudad nagpaila nga ang gahom sa Ginoo mag-uban sa Israel. Ang numero nga syete, nga kadaghang gihisgotan diha sa mga instruksiyon sa Ginoo, sagad gigamit sa mga kasulatan ingon nga simbolo sa pagkabug-os, pagkakompleto, o kahingpitan. Ang paggamit niini nga numero diha sa mga instruksiyon sa Ginoo nakatabang tingali sa mga Israelihanon nga masabtan nga ang ilang pagpildi sa Jerico maoy bahin sa mas dakong espirituwal nga pagsulay ug sinugdanan sa usa ka bag-ong yugto sa panahon.

Madawat lamang sa mga Israelihanon ang gahom sa Dios kon motuman sila sa Iyang mga instruksiyon. Si Presidente Howard W. Hunter mitudlo, “Ang pasalig [ni Josue] mao ang hingpit nga pagkamasulundon. Ang iyang kabalaka mao ang pagbuhat sa eksakto ingon nga siya gisugo, nga ang saad sa Ginoo matuman. Ang mga sugo sa walay pagduhaduha ingon og katingad-an, apan ang iyang hugot nga pagtuo diha sa resulta miaghat kaniya sa pagpadayon.”

Josue 6:17–21

Unsay ipasabot sa pagkahimong “laglagonon”?

Ang pulong laglagonon sa Maayong Balita Biblia gihubad gikan sa Hebreohanong pulong nga nagkahulogan usab og gidili o gilain para sa kalaglagan. Tanang butang, hayop, ug tawo diha sa Jerico—gawas kang Rahab ug sa iyang pamilya—isipon nga laglagonon. Walay bisan unsa nga kuhaon ang mga Israelihanon gikan sa siyudad, ila hinuon nga ihatag kang Josue ang tanang kabtangan sa siyudad aron ipahinungod alang sa Ginoo.

Tan-awa usab ang “Deuteronomio 7:1–6, 16–24. Nganong gisugo sa Ginoo ang Israel nga laglagon ang mga Canaanhon?

Josue 7

Nganong bug-at man kaayo ang sala ni Acan?

Gibalewala ni Acan ang sugo sa Ginoo nga dili magkuha og inilog gikan sa Jerico. Gipasidan-an sa Ginoo ang mga Israelihanon nga mahimo silang mga laglagonon kon kuhaon nila ang “bisan unsa nga laglagonon.” Kay ang tanang butang gikan sa Jerico ipahinungod man para sa Ginoo, sama og gikawatan ni Acan ang Ginoo. Bisag si Acan lang ang mihimo niadto, ang tibuok Israel ang gipapas-an sa Ginoo sa maong sala. Ingon nga resulta, nawala nila ang proteksiyon sa Ginoo ug napildi sila sa gamayng kasundalohan sa Ai. Giingnan sa Ginoo si Josue nga dili mabalik ang Iyang kusog ug proteksiyon hangtod nga dili matangtang sa ilang taliwala “ang bisan unsa nga laglagonon.” Kay laglagonon na man si Acan, siya, ang iyang panimalay, ug ang iyang mga katigayonan gilaglag, sama sa gihimo sa siyudad ug sa katawhan sa Jerico. Wala kaayo giklaro sa pagpasabot sa kasulatan kon nganong naapil ang pamilya ni Acan sa iyang silot.

Acan nagdalag usa ka bag sa mga butang nga iyang gikawat gikan sa Jerico

Achan Stealing Spoils of War [Acan Nangawat og mga Inilog sa Gubat], ni Paul Mann

Josue 8:30–35; 24

Unsay nahitabo sa Bukid sa Gerisim ug Bukid sa Ebal?

Human mapildi sa mga Israelihanon ang katawhan sa Ai, gitigom sila ni Josue sa Siquem, nga nahimutang sa usa ka walog tali sa Bukid sa Gerisim ug Bukid sa Ebal. Dinhi gituman ni Josue ang mga instruksiyon ni Moises sa hinapos sa iyang mortal nga kinabuhi: nagtukod si Josue og halaran diha sa Bukid sa Ebal, mihalad og mga sakripisyo, ug misulat og kopya sa balaod ni Moises diha sa mga bato. Dayon katunga sa mga tribo sa Israel ang mibarog sa Bukid sa Gerizim ug ang laing katunga mibarog sa Bukid sa Ebal. Ang mga Levihanon, nga nagdala sa arka sa pakigsaad, nagtindog sa walog taliwala sa duha ka bukid. Dayon gilitok ni Josue ang mga buhat nga moresulta og mga panalangin ug kadtong moresulta og mga tunglo sumala sa gitakda sa Dios, ug mitubag ang mga Israelihanon pinaagi sa pag-ingon og, “Amen.”

Kini mao ang seremonya sa pagbag-o sa pakigsaad para sa mga Israelihanon diha sa gisaad nga yuta. Naa kini pagkasusama sa pag-establisar sa pakigsaad diha sa Bukid sa Sinai ug sa pakigsaad sa Ginoo ngadto kang Abraham. Sa makausa pa, miapil na usab ang mga Israelihanon sa susamang seremonya didto sa Siquem sa hinapos sa kinabuhi ni Josue. Kabahin niining ulahing seremonya, si Elder Neal A. Maxwell mitudlo: “Gibase niini nga konteksto sa dakong pagpasundayag … sa pagtudlo nga gihatag ni Josue ang pahayag nga makapainila niya: ‘ Pagpili karong adlawa kon kinsay alagaran ninyo’ (Josue 24:15). Pero una pa ani, ang mga alternatibo gihatag nga klaro, makita ug tin-aw nga madungog ug makita.”

Bukid sa Gerisim

Hulagway sa Bukid sa Gerisim

Josue 24:2–3, 14–15

Unsa nga baha ang gipasabot ni Josue?

Ang pulong nga gihubad og flood diha sa King James Version nagkahulogan og “suba.” Sa piho, kini nagtumong sa Suba sa Eufrates. Niini nga mga bersikulo, gipahinumdoman ni Josue ang mga Israelihanon sa pagsimba og dios-dios nga gihimo sa ilang mga katigulangan nga nagpuyo sa pikas tampi sa Eufrates sa wala pa gihatag sa Dios ang gisaad nga yuta sa Canaan ngadto kang Abraham.

Josue 24:19–20

Unsay katuyoan sa mga pasidaan ni Josue?

Migamit si Josue og bug-at nga mga pulong aron pasidan-an ang mga Israelihanon nga manubag sila sa Ginoo tungod sa pagsupak sa ilang pakigsaad ngadto Kaniya. Gipasabot sa iyang mga pulong ang kaseryoso sa pakigsaad sa Israel ngadto sa Ginoo. Samtang ang pagsupak sa mga pakigsaad kanunayng moresulta sa pagkawala sa mga panalangin, ang pihong mga pasidaan ni Josue sa mga Israelihanon dili magamit sa ubang konteksto.

Sa atong panahon, si Presidente Russell M. Nelson mitudlo:

“Ang tanan niadtong kinsa mihimo og usa ka pakigsaad sa Dios adunay akses sa usa ka espesyal nga matang sa gugma ug kaluoy. Diha sa Hebreo nga pinulongan, kana nga masaaron nga gugma gitawag og hesed (חֶסֶד). …

“Ang hesed mao ang usa ka espesyal nga matang sa gugma ug kaluoy nga gibati sa Dios alang ug gipadangat ngadto niadtong kinsa mohimo og usa ka pakigsaad uban Kaniya. Ug kita mobalos og hesed alang Kaniya.

“Tungod kay ang Dios adunay hesed alang niadtong nagbaton og pakigsaad uban Kaniya, Siya mohigugma kanila. Siya mopadayon sa pakigtambayayong kanila ug motanyag kanila og mga oportunidad sa pag-usab. Siya mopasaylo kanila kon sila maghinulsol. Ug kon mahisalaag man sila, Siya motabang kanila nga makatultol og balik ngadto Kaniya.”

Pagkat-on pa og Dugang

Lig-ona ang imong kaugalingon ug pagmaisog

  • Ann M. Dibb, “Magmaisug,” Liahona, Mayo 2010, 114–16

Pagtabok sa suba sa Jordan

  • David A. Bednar, “Paningkamot sa Pagkat-on pinaagi sa Hugot nga Pagtuo,” Liahona, Sep. 2007, 17–24

Ang sala ni Acan

  • Christopher J. Morgan, “The Sin of Achan,” Ensign, Apr. 2002, 43–45

Pagpili nga moserbisyo sa Ginoo

Media

Bidyo

1:56

Mga Imahe

Josue nagtan-aw sa gisaad nga yuta

Joshua Overlooking the Promised Land [Josue Naglantaw sa Gisaad nga Yuta], ni Michael T. Malm

katawhan mitabok sa Suba sa Jordan

Usa ka hulagway sa mga Israelihanon nga mitabok sa Suba sa Jordan

painting ni Tamar, Rahab, Ruth, Batseba, ug Maria nga naglinya

Women in Christ’s Line [Mga Babaye sa Linya ni Kristo], ni Sallie Clinton Poet

duha ka lalaki nga minaog sa pader sa Jerico gamit ang usa ka pisi

The Flight of the Spies [Ang Biyahe sa mga Espiya], ni James Tissot

mga Israelihanong pari ug mga sundalo nga nagtindog gawas sa siyudad sa Jerico

The Taking of Jericho [Ang Pagbuntog sa Jerico], ni Frank Adams

katawhan naglakaw samtang nalumpag ang pader sa Jerico

Hulagaway sa pagkalumpag sa mga pader sa Jerico, © Providence Collection/lisensiyado gikan sa goodsalt.com

mapa sa pagkabahin sa dose ka tribo sa Israel

Mga Mapa sa Biblia, nu. 3, “The Division of the 12 Tribes [Ang Pagkabahin-bahin sa 12 ka Tribu]”

Mubo nga mga Sulat

  1. Tan-awa ang Josue 21:43–45. Tan-awa usab ang Genesis 15:13–16.

  2. Tan-awa ang Josue 7:11–13; 8:30–35; 23–24.

  3. Tan-awa ang Richard Neitzel Holzapfel ug uban pa, Jehovah and the World of the Old Testament: An Illustrated Reference for Latter-day Saints (2009), 148.

  4. Ang pulong torah pwede usab hubaron nga “pagtudlo” o “instruksiyon” (tan-awa ang Tremper Longman III ug Mark L. Strauss, The Baker Expository Dictionary of Biblical Words [2023], “Law,” 467).

  5. Tan-awa ang Bible Dictionary, “Torah.” Girekord sa basahon sa Deuteronomio nga gisubli ni Moises ngadto sa mga IIsraelihanon ang balaod sa Ginoo nga unang gihatag sa Bukid sa Sinai (tan-awa ang Deuteronomio 1).

  6. Tan-awa ang Michael D. Coogan ug uban pa, eds., The New Oxford Annotated Bible: New Revised Standard Version, 5th ed. (2018), 324, mubong sulat sa Josue 1:2–9; Adele Berlin and Marc Zvi Brettler, eds., The Jewish Study Bible, 2nd ed. (2014), 442, mubong sulat sa Josue 1:7–9.

  7. Josue 1:8.

  8. Tan-awa ang Longman ug Strauss, The Baker Expository Dictionary, “Groan,” 373.

  9. D. Todd Christofferson, “When Thou Art Converted,” Liahona, Mayo 2004, 11.

  10. Tan-awa ang Mga Hebreohanon 11:31; Santiago 2:25.

  11. Tan-awa ang Josue 2:9–11.

  12. Tan-awa ang Exodo 12:12–13; itandi ang Josue 2:12–21; 6:17, 23–25. Tan-awa usab ang Amy H. Fisher, “Rahab ug ang Perpetuation of Deliverance,” Religious Educator, vol. 25, num. 1 (2024), 174–76.

  13. Tan-awa ang Josue 6:25.

  14. Tan-awa ang Mateo 1:5.

  15. Josue 1:5.

  16. Josue 4:14. Gipakita usab niini nga milagro sa mga anak ni Israel nga Siya nag-uban kanila, sama nga Siya nag-uban sa nag-unang henerasyon sa mga Israelihanon (tan-awa ang Josue 4:23–24).

  17. Tan-awa ang Longman ug Strauss, The Baker Expository Dictionary, “Save, savior,” 704–5.

  18. Tan-awa ang Longman ug Strauss, The Baker Expository Dictionary, entry 2424, pahina 1090. Tan-awa usab ang Bible Dictionary, “Jesus.”

  19. Tan-awa ang Kerry Muhlestein, “Israel’s Exodus and Deliverance—Then and Now,” Ensign, Mar. 2018, 47–48; “Ang Biyahe sa mga Espiya,” Alang sa Kalig-on sa mga Kabatan-onan, Ene. 2023, 32.

  20. Tan-awa sa Mateo 3:13–17.

  21. David A. Bednar, “Paningkamot sa Pagkat-on pinaagi sa Hugot nga Pagtuo,” Liahona, Sep. 2007, 19.

  22. Josue 5:15.

  23. Dihang mihapa si Josue sa pagsimba sa mensahero, walay misulay sa pagpugong niya (itandi ang Pagpadayag 22:8–9). Gisugo usab sa mensahero si Josue nga tangtangon ang iyang mga sandalyas kay balaan ang iyang gitindogan; parehas kini sa mga instruksiyon nga gihatag ni Jehova kang Moises sa Bukid sa Sinai (tan-awa ang Exodo 3:5).

  24. Tan-awa ang Deuteronomio 20:1–4. Ang Daang Tugon adunay daghang ehemplo diin gihulagway ang Manluluwas ingon nga balaang manggugubat (tan-awa ang Kerry Muhlestein, “A Savior with a Sword: The Power of a Fuller Scriptural Picture of Christ,” Religious Educator, vol. 20, num. 3 [2019], 121–24).

  25. Tan-awa ang Josue 6:8, 13, 16. Tan-awa usab ang Holzapfel ug uban pa, Jehovah and the World of the Old Testament, 153.

  26. Tan-awa ang “The Menorah,” Ensign, Dec. 2018, 37.

  27. Tan-awa ang Earl D. Radmacher ug uban pa, eds., NKJV Study Bible, 3rd ed. (2018), 316–17, mubong sulat sa Josue 6:4; D. Kelly Ogden ug Andrew C. Skinner, Verse by Verse: The Old Testament, vol. 1(2013), 336.

  28. Tan-awa ang Josue 6:20.

  29. Howard W. Hunter, “Commitment to God,” Ensign, Sep. 2006, 46.

  30. Tan-awa ang Longman ug Strauss, The Baker Expository Dictionary, “Annihilate,” 51–52.

  31. Tan-awa ang Josue 6:18; Josue 6:19.

  32. Josue 6:18. Tan-awa usab ang “Josue 6:17–21. Unsay ipasabot sa pagkahimong ‘laglagonon’?

  33. Tan-awa ang Josue 7:11.

  34. Tan-awa ang Josue 7:1, 11.

  35. Josue 7:13.

  36. Tan-aw ang Holzapfel ug uban pa, Jehovah and the World of the Old Testament, 153–54. Naay pipila nga nag-ingon nga imbes patyon ang mga anak ni Acan, gidala sila aron makita ang silot. Ang uban nag-ingon nga nahibalo ang iyang pamilya sa sala ni Acan ug wala nila kini gireport (tan-awa ang Berlin ug Brettler, The Jewish Study Bible, 455, mubong sulat sa Josue 7:24).

  37. Narekord ang mga instruksiyon ni Moises nga may kalabotan niini nga hitabo diha sa Deuteronomio 11:26–29; 27.

  38. Tan-awa ang Holzapfel ug uban pa, Jehovah and the World of the Old Testament, 155.

  39. Tan-awa ang Exodo 24:1–8.

  40. Tan-awa ang Exodo 24:3–6; Genesis 15; Jared T. Parker, “Cutting Covenants,” diha sa The Gospel of Jesus Christ in the Old Testament (2009), 121–22. Tan-awa usab ang “Genesis 15:1–18. Nganong gitunga ni Abraham ang mga hayop?

  41. Tan-awa ang Josue 24. “Ang katibuk-ang outline sa kapitulo nagsunod sa karaang kasabotan/pakigsaad nga gipamatud-an sa ubang bahin sa Daang Tugon, ug nagkakip sa tanang elemento sa sukaranang mga kinahanglanon para sa biblikanhon nga kasabotan” (Holzapfel ug uban pa, Jehovah and the World of the Old Testament, 159). Kini maglakip sa mga elemento ang: (1) introduksiyon (tan-awa ang Josue 24:1–2); (2) kasaysayan (tan-awa ang Josue 24:2–18); (3) mga kondisyon (tan-awa ang Josue 24:14–19); (4) mga probisyon alangsa pagrekord sa pakigsaad (tan-awa ang Josue 24:26); (5) mga saksi (tan-awa ang Josue 24:26–27); (6) mga panalangin ug mga tunglo (tan-awa ang Josue 24:19–21); ug (7) seremonya sa panumpa sa pakigsaad (tan-awa ang Josue 24:14–27) (tan-awa ang Holzapfel ug uban pa, Jehovah and the World of the Old Testament, 159).

  42. Neal A. Maxwell, “Those Seedling Saints Who Sit Before You” (gihatag ang pakigpulong sa Church Educational System Symposium, Ago. 19, 1983), 4.

  43. Tan-awa ang Longman ug Strauss, The Baker Expository Dictionary, entry 5104, pahina 990.

  44. Tan-awa ang Berlin ug Brettler, The Jewish Study Bible, 490–91, mubong mga sulat sa Josue 24:2 ug 24:14.

  45. Russell M. Nelson, “Ang Walay Kataposan nga Pakigsaad,” Liahona, Okt. 2022, 4, 5.