“Mele Makitaline: ʻOfá mo e Ngaahi Fehuʻí,” Liahona, Fēpueli 2026.
Naʻa Nau ʻIloʻi ʻa e Fakamoʻuí.
Mele Makitaline: ʻOfá mo e Ngaahi Fehuʻí
Naʻe fokotuʻu ʻe Mele ha sīpinga ʻo e ʻofa fakaākongá, ʻi heʻene hoko ko e fuofua fakamoʻoni naʻe lekooti ki he Kalaisi naʻe toetuʻú.
Tā Fakatātā ʻa Laura Serra
Ko e hā ʻa e ngaahi ongo naʻe ʻi he loto ʻo Mele Makitaliné ʻi he taimi naʻe ʻalu ai ki he fonualoto ʻo e Fakamoʻuí, ʻi he hengihengi, ʻo e ʻaho hono tolu hili ʻEne pekiá? Ko e hā naʻá ne ʻiló, pea ko e hā naʻe teʻeki ke mahino kiate iá?
He ʻikai ke tau lava ʻo ʻiloʻi fakapapau. Ka ʻoku ʻi ai ha fanga kiʻi tokoni ʻi he fakamatala faingofua mo pelepelengesi ʻo e meʻa naʻe hoko kiate iá, ʻi he Sione vahe 20. Pea ʻe lava ʻe he meʻa ʻoku tau ʻilo meia Mele—ko e ākonga māteaki ko ʻeni ʻa Kalaisí—ʻo fakahā mo pouaki hotau tuʻunga fakaākongá.
“ʻI he Kei Fakapoʻulí”
Ko e taha ʻo e ngaahi ʻuluaki meʻa ke fakatokangaʻi ʻi he fakamatala ko ʻení naʻe haʻu “hengihengi,” ʻa Mele ki he fonualotó, ʻoku teʻeki hopo ʻa e laʻaá (vakai, Sione 20:1). ʻOku ʻikai fakamatalaʻi ʻe Sione ia ʻa e ʻuhinga naʻe ʻi ai ai ʻa Melé. ʻOku fakahaaʻi ʻe he fakamatala ʻa Maʻake mo Luké naʻe fie tākai ʻe Mele mo ha kau fafine kehe ʻa e sino ʻo Sīsuú, ka naʻe pau ke nau tatali kae ʻoua kuo ʻosi ʻa e Sāpaté (vakai, Maʻake 16:1; Luke 23:55–56; 24:1). Naʻe pehē pē ʻe Mātiu naʻa nau ō “ke vakai ki he fonualotó” (Mātiu 28:1).
Neongo pe ko e hā ʻa e ʻuhingá, ka ʻoku hangē naʻe fie aʻu ʻi he vave tahá ki ai ʻa Mele mo hono kau fonongá. ʻOku pau naʻe fakamamahi ʻene mamata ki he mamahi mo e pekia hono ʻEiki ʻofeiná ʻi he kolosí, ʻi he ngaahi ʻaho siʻi kimuʻá. Mahalo naʻe ngali taʻe-pau, fakamamahi, mo fakamanavahē ʻene tuʻu ki he kahaʻú. Ka naʻe ʻikai nofo ʻa Mele ʻi heʻene mamahí. Naʻá ne ʻiloʻi ʻe hoko ʻa Sīsū ko e maʻuʻanga maama kiate ia—naʻá Ne fakamoʻui ia mei he mamahí kimuʻa (vakai, Luke 8:2)—ko ia naʻe ʻalu vēkeveke ai ki he meʻa fakamāmani pē taha naʻe toe meiate Iá: Ko Hono fonualotó. Pea, ko hono ʻai ʻe tahá, naʻe ʻikai ke tatali ke mahuʻi atu ʻa e fakapoʻulí kae hulungia ʻe he maamá hono halá. Naʻá ne laka atu ʻi he tui ʻi he fakapoʻulí.
“ʻOku ʻIkai Te Mau ʻIlo”
ʻI he kamatá, naʻe ʻikai ʻoange ʻe he haʻu ia ki he fonualotó ha mahino haohaoa kia Mele. Ko hono moʻoní, naʻe fakatupu ʻe he meʻa naʻe mamata ki aí ha ngaahi fehuʻi lahi ange, mo ha puputuʻu lahi ange. Naʻe tekaʻi fēfē ʻa e maká? Ko e hā naʻe ʻikai ke ʻi he fonualotó ai ʻa e sino ʻo Sīsuú? Naʻe ʻi fē Ia?
Ko e ngaahi talí ʻoku mahino ia mo nāunauʻia kiate kitautolu ʻi he taimí ni. Ka naʻe teʻeki ai—pehē ia kia Mele. ʻI heʻene feinga ke mahino ʻa e meʻa naʻe mamata ki aí, naʻe pehē ai ʻe Mele, “Kuo nau ʻave ʻa e ʻEikí mei he fonualotó, pea ʻoku ʻikai te mau ʻilo pe kuo nau tuku ki fē ia” (Sione 20:2). Pea lele leva ia kia Pita mo Sione ke tala ʻa e kaihaʻá.
ʻI he kei ʻi hono ʻatamaí ʻa e fakakaukau fakamamahi ko iá, naʻe foki ai ʻa Mele ki he fonualotó. Naʻe mamata ai ki ha ongo ʻāngelo naʻá na tangutu ʻi he feituʻu naʻe fakatokoto ai ʻa Sīsuú—ko ha fakamoʻoni mahino ʻoku hoko ha meʻa fakalangi. Ka naʻe kei hoko atu pē hono fakahaaʻi ʻe Mele ʻene fakakaukau hala kuo kaihaʻasi ʻa e sino ʻo Sīsuú. (Vakai, Sione 20:11–13.)
“Ka Naʻe Tuʻu ʻa Mele”
Neongo ia, naʻe ʻikai mavahe ʻa Mele mei he fonualotó. Naʻa mo ʻene puputuʻú, pea naʻa mo e kotoa ʻo ʻene ngaahi fehuʻi naʻe ʻikai talí, naʻá ne kei nofo pē—ʻo tangi, kumi, mo kei fai ha ngaahi fehuʻi (vakai, Sione 20:10–11). Naʻe ʻikai nofó, koeʻuhí he naʻe mahino kiate ia ʻa e meʻa kotoa ka koeʻuhí he naʻe ʻofa ʻi hono ʻEikí. Neongo ʻene puputuʻú, ka naʻe kei tuʻu ko e foʻi moʻoni ʻa e ʻofa ʻa Mele ʻi he Fakamoʻuí. Ko e ʻofá, kae ʻikai ko e ʻiló, naʻá ne ʻomi ia ki he fonualotó, mo ʻai ʻe he ʻofá ke kei nofo aí.
Pea koeʻuhí naʻá ne nofo, naʻe ʻi he feituʻu totonu ai ʻi he taimi totonu ke ne maʻu ʻa e ngaahi tali naʻá ne fiemaʻú, ʻi he taimi naʻe fāifai pea nau hoko mai aí.
“Mele”
Naʻe hoko māmālie mai ʻa e mahinó. Naʻe mamata ʻa Mele ki he Fakamoʻui kuo toetuʻú ʻoku tuʻu ʻi he ngoué; naʻá ne lea kiate Ia, pea naʻá Ne folofola ange ki ai. Ka naʻe ʻikai ke ne ʻuluaki fakatokangaʻi Ia. Ko e toki taimi naʻe ui ai ʻe Sīsū ʻa e hingoa ʻo Melé, ko e toki taimi ia naʻá ne ʻiloʻi ai Iá. (Vakai, Sione 20:14–16.) Ko e hā nai hono ʻuhingá? Ko e hā ʻa e meʻa fekauʻaki mo hono ui ʻe he Fakamoʻuí ʻa Mele ʻaki hono hingoá, ʻoku hoko ko ha fakamoʻoni mahuʻinga kiate ia ʻa e meʻa naʻe mamata ki ai hono matá mo ongoʻi ʻe hono telingá? Naʻe ʻiloʻi ʻe Mele ʻa e fōtunga ʻo Sīsuú. Naʻá ne ʻiloʻi ʻa e ongo ʻo Hono leʻó. Ka naʻe loloto ange ʻene fetuʻutaki mo e Fakamoʻuí ai. Naʻá ne ʻosi ʻiloʻi Ia. Kuó ne fokotuʻu ha fetuʻutaki fakataautaha mo Ia ʻi he ngaahi taʻu lahi—ʻi heʻene muimui ʻiate Ia, fanongo kiate Ia, mo fakamoʻui ʻe Hono mālohí. ʻOku hangē ko e ʻuhinga ia naʻe fāifai peá ne ʻiloʻi ai Iá.
Mahalo ʻoku totonu ke tau hangē kotoa ko Melé. ʻOku tau fiemaʻu kotoa pē ʻa e loto-toʻa ke fakahoko ʻa e ngaahi ngāue ʻo e tuí ʻi he taimi ʻoku “kei fakapoʻuli aí.” Ko e taimi ʻoku tau foua ai ʻa e ngaahi meʻa faingataʻá, taimi ʻoku iku ai ʻa e ngaahi fehuʻí ki ha ngaahi fehuʻi toe lahi ange, pe taimi ʻoku ʻai ai ʻe heʻetau ngaahi fakamahamahalo fakamāmaní ke tau kui fakalaumālié, te tau lava ʻo pīkitai ki heʻetau ʻofa kia Sīsū Kalaisí ʻo hangē ko ia naʻe fai ʻe Melé. Te tau lava ʻo fokotuʻu ha fetuʻutaki mo Ia ʻoku mālohi fau ʻo tau falala lahi ange ai kiate Ia ʻo laka ange ʻi heʻetau falala ki heʻetau ngaahi ongo fakaesinó. Mahalo ʻe lava leva ʻe heʻetau ʻofa ki he Fakamoʻuí ʻo ʻai ke tau ofi kiate Ia, ʻo tatau ai pē pe ko e hā—kae ʻoua kuo maʻu ʻa e mahinó pea ʻā hotau matá ʻo hangē ko Melé.