2025
Mau uiraʼa ʼe mau pāhonoraʼa nō niʼa i te ea i te pae ferurira’a
Tetepa 2025


« Mau uiraʼa ʼe mau pāhonoraʼa nō niʼa i te ea i te pae ferurira’a », Liahona, Tetepa 2025.

Mai roto mai i te YA hepetoma

Mau uiraʼa ʼe mau pāhonoraʼa nō niʼa i te ea i te pae ferurira’a

Te mau mea tano ’ore ato’a nō ni’a i te orara’a, e fa’a’āfarohia ïa maoti Iesu Mesia.

mau hu’ahu’a paraparau

I te tahi mau taime, ’e’ita e nehenehe e ’ite i te ’oa’oa i roto i te ’evanelia a Iesu Mesia ma te fa’a’afaro i te mau fifi o te ea i te pae ferurira’a. E nehenehe te mau mana fifi roa ’ia arai e tāpe’a ia tātou ’ia ore ’ia ’ite i te mana o te Vārua Mo’a, ma te uiui paha nō te aha tātou e tāmata noa ai.

Noa atu ā ’aita te Fatu i heheu mai i te mau pāhonora’a ato’a i tā tātou mau tāparura’a o te ’ā’au, ’ua hōro’a mai ’oia i te arata’ira’a, te a’o, te tāmāhanahanara’a, ’e te tīa’ira’a nā roto mai i tāna mau peropheta ’e mau ’āpōsetolo ’e te tahi atu feiā fa’atere o te ’Ēkālesia.

Teie te tahi o tā rātou mau parau fa’auruhia ’o tē nehenehe e tauturu i te pāhono i te mau uira’a mātarohia tei uihia e te feiā ’āpī pa’ari. Mai te mea ē, te teiaha ra te tahi o teie mau uira’a i roto i tō ’outou ferurira’a, a ’ite ē, nā te ’evanelia a Iesu Mesia e hōro’a mai ia ’outou te hau e te ti’aturira’a mai te mea ē, aita e mea ’ē atu.

Te ’itera’a i te Vārua

Uira’a: Te hō’ē hara anei te tumu o tō’u mau fifi nō te ea i te pae ferurira’a ?

Pāhonora’a: « E mea faufaa ’ia ’ite ē, e ’ere te [ma’i i te pae ferurira’a] i te tumu nō te hō’ē paruparu, e ’ere ato’a nō te hara […] Nō te fa’a’ore i te hopoi’a o te ha’amā e nō te fa’atupu i te mau semeio nō te fa’aorara’a, e nehenehe tā tātou e rave ’āmui nō te vāvāhi i te mau ata nō te fa’ata’a-’ē-ra’a ’e te fa’a’ino ».

Tuahine Reyna I. Aburto, tauturu piti tahito i roto i te peresidenira’a rahi o te Sōtaiete Tauturu, « I roto i te ata ’e te mahanaI roto i te ata ’e te mahana, e pārahi te Fatu i pīha’i iho iā’u! », Liahona, Novema 2019, 58.

Uira’a: Nō te aha aita vau e maita’i a’e ’ia rave ana’e au i te mea ti’a ?

pāhonora’a: Eiaha e mana’o ē, e roa’a ia ’outou i te tāta’i i te mau mea ato’a, ’a tāta’i rā i tā ’outou e nehenehe e tāta’i. Mai te peu ē, e mau manuiara’a na’ina’i noa, ’a poupou i te reira ’e ’a fa’a’oroma’i. E rave rahi taime i roto i te mau pāpa’ira’a mo’a, te faaue ra te Fatu i te hō’ē ta’ata ’ia ’fa’aea noa’ e ’aore rā ’ia ’fa’aea noa ma te hau’—’e ’a tia’i. Te fa’a’oroma’i-maīte-ra’a i te tahi mau mea, e tuha’a te reira nō tō tātou ha’api’ira’a i te tahuti nei.

Peresideni Jeffrey R. Holland, peresideni nō te pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’āpōsetolo, « Mai te ’āu’a i parari ra », Liahona, Novema 2013, 40, 41

Uira’a: Nahea e ti’a ai iā’u ’ia ’ite ē, tē fari’i nei au i te mau pāhonora’a i te mau pure ’ia riro ana’e tō’u ma’i ferurira’a ’ei mea fifi ’ia ’ite i te reira ?

Pāhonora’a: « I roto i te mau mea pāpū ’ore ’e te mau tītaura’a e rave rahi tā tātou e fārerei nei i roto i tō tātou orara’a, tē tītau nei te Atua ia tātou ’ia rave ’ia au i tō tātou pūai hope, ’ia rave i tei au i tō tātou iho hina’aro e ’eiaha ra tātou ’ia fa’ahepohia (’a hi’o 2 Nephi 2:26), ’e ’ia ti’aturi Iāna […] E mea pinepine paha tātou i te haere i mua ma te ti’aturi (e ma te pure—’aita rā e ti’aturi hope roa—’ia rave tātou mai te au i te hina’aro ’o te Atua. Terā rā, mai te mea ē, e fa’atura tātou i tā tātou mau fafaura’a ’e e ha’apa’o i te mau fa’auera’a, mai te mea ē, e tauto’o tātou ma te tāmau maīte i te rave i te maita’i ’e ’ia riro mai ’ei ta’ata maita’i a’e, e nehenehe ïa tatou e haere ma te ti’aturi pāpū ē, e arata’i te Atua i tō tātou mau ta’ahira’a.

Elder David A. Bednar nō te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo, « Te vārua o te heheura’a », Liahona, Mē 2011, 90.

Uira’a: Nāhea e tiaa ai iā’u ’ia ’ite i te ’oa’oa i roto i te ’evanelia ’ia riro ana’e te hepohepo rahi ’ei mea fifi roa ’ia ’ite i te ’oa’oa ?

Pāhonora’a: « ’Ia ’imi ana’e ’outou i te parau a te Atua ’ia rahi atu tō ’outou hāro’aro’a i te fa’anahora’a mure ’ore a te Atua […] ’e ’a tauto’o ai ’ia haere nā ni’a i tōna ’ē’a, e ’ite ïa ’outou i ’te hau a te Atua, o tei hau ’ē atu i te ’ite ta’ata nei’,[Philipi 4:7], i roto roa ato’a i te oto. E ’ite ’outou i te hō’ē faito rahi a’e o te here faito ’ore ’o te Atua ’ia tupu i roto i tō ’outou ’ā’au. ’Ei reira ’outou e ha’amata ai i te tāmata i te mau hanahana ’e te mau mea maere o te bāsileia ’ite ’ore hia, te maita’i hope o te ra’i ra. E ’ite ’outou i tō ’outou vārua ’ia fa’aātea ’ē atu i te ’ino o teie ao ».

Elder Dieter F. Uchtdorf nō te pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’āpōsetolo, « E ’oa’oa teitei a’e », Liahona, Mē 2024, 69.

Te fāri’ira’a i te mana o Iesu Mesia

Uira’a: Nāhea vau i te ha’api’i mai ’ia ti’aturi ’e ’ia tūru’i i ni’a i te Mesia ’ia mana’o ana’e au ē, e’ita tā’u e nehenehe e ti’aturi iā’u iho nō tō’u mau fifi i te pae ferurira’a ?

Pāhonora’a: « Rahi noa atu tō ’outou ha’api’ira’a mai nō ni’a i te Fa’aora, ’ōhie noa ato’a atu te ti’aturira’a i ni’a i tōna aroha, tōna here hope ’ore, ’e tōna mana ha’apūai, ’e te fa’aora […]

« […] Mai te mea e hi’a te mau mea ato’a ’e te mau ta’ata ato’a i te ao nei tā ’outou i ti’aturi, e ’ore roa Iesu Mesia ’e tāna ’Ēkālesia e fa’aru’e ia ’outou ».

Peresideni Russell M. Nelson, « ’Ua ti’afa’ahou te Mesia ; e fa’anu’u te fa’aro’o iāna ra i te mau mou’a », Liahona, Mē 2021, 103, 104.

Uira’a: ’Ua ’ite mau ānei te Mesia i tō’u mana’o ?

Pāhonora’a : « ’Aita paha e melo ’utuāfare, e hoa, ’aore rā, e fa’atere autahu’ara’a,—noa atu tō rātou ’ite ’e te mana’o maita’i—’o tē ’ite pāpū i tō ’outou mana’o ’aore rā, e parau pāpū tā rātou nō te tauturu ia ’outou ’ia ora. ’Ia ’ite mai rā ’outou i teie : Tē vai ra hō’ē ta’ata tei ’ite pāpū roa i te mea tā ’outou e fa’aruru nei, ’ua hau tōna mana i tō te ao ato’a nei’ [1 Nephi 4:1], ’e te hau ’ē roa atu tāna ’ia rave, i te mau mea ato’a tā tātou e ani nei ’e tā tātou e mana’o nei’.Ephesia 3:20] ».

Elder Matthew S. Holland nō te Hitu Ahuru, « Te Hōro’a Maita’i roa a te Tamaiti », Liahona, Novema 2020, 46.

Te ’itera’a i te here o te Atua

Uira’a: e here noa anei te Atua iā’u noa atu ē, e mau tāmatara’a no te ea i te pae ferurira’a tō’u ?

Pāhonora’a: « Penei a’e tē fa’ateimaha nei te hō’ē pupu reo o te tarapapera’a ’e te pōuri i ni’a i tō ’outou ferurira’a, te mau poro’i e parau nei ia ’outou ē, ’ua pēpē ’ino roa ’outou ’e te ’āhuehue, ’ua paruparu roa ’e ’ua ha’afaufa’a-’ore-hia, mea ta’a ’ē roa ’aore rā ’aita e ’avei’a nō te fāri’i i te here o te ra’i noa atu te huru. ’Ia fa’aro’o āna’e ’outou i teie mau mana’o, nō reira tē tāparu nei au ’a fa’aro’o mai i teie : E mea hape ana’e teie mau reo. E nehenehe tatou e fa’aru’e i te parari ma te ti’aturi i te mau rāve’a ato’a o tē fa’a’ere ia tātou i te here nō te ra’i mai ».

Elder Karl D. Hirst nō te Hitu ’Ahuru, « Te mea au a’e a te Atua », Liahona, Novema 2024, 11.

Uira’a: Nō te aha ’aita te Atua e ’āfa’i ’ē atu i teie tītaura’a ?

Pāhonora’a:« I roto i te tauto’ora’a ’ia roa’a te hau ’e te māramarama i roto i teie mau parau fifi, e mea faufa’a ’ia ha’amana’o ē, te ora nei tātou—e nā tātou iho i maʻiti—i roto i te hō’ē ao hi’a i reira ho’i tā tātou ’imira’a ha’apa’o maita’i ’ia fāri’i i te huru Atua e tāmatahia ai fa’ahou ’e fa’ahou ā. Te ha’apāpūra’a rahi roa a’e i roto i teie fa’anahora’a a te Atua, oia ho’i, ’ua parau-fafau-hia mai te hō’ē Fa’aora, hō’ē Tāra’ehara, ’e nā roto i tō tātou fa’aro’o Iāna, Nāna e amo ia tātou ma te umere i ni’a a’e i taua mau tāmatara’a ra, noa atu ē , e ho’o faito ’ore tō te reira nō te Metua, tei tono mai Iāna ’e te Tamaiti tei haere mai. ’Ia ta’a maita’i ana’e ia tātou teie here hanahana, nā te reira ïa e fa’ariro i tō tātou mamae iti ’ei mamae e ti’a ia fa’a’oroma’ihia, ’e i muri iho, ’ei mamae māramaramahia, ’e i te pae hope’a ra, ’ei mamae nō te fa’aora.

Peresideni Jeffrey R. Holland, peresideni nō te pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’āpōsetolo, « Mai te ’āu’a i parari ra », Liahona, Novema 2013, 40.

Mā’itira’a ’ia ti’aturi

Uira’a: Mai te mea ē, ’ua ’ite au ē, e mea maita’i a’e te orara’a i muri mai, nō te aha vau e tamau noa ai i te ora i teie orara’a ?

Pāhonora’a: « Noa atu te huru o tō ’outou mau māna’ona’ora’a ’aore rā mau fifi, e ’ere te pohe nā roto i te ’ōnohi i te pāhonora’a. ’E’ita te reira e tāmarū i te mauiui tā ’outou e ’ite ra ’aore ra tā ’outou e mana’o nei ē, te fa’atupu ra ’outou. I roto i te hō’ē ao tei hina’aro roa ’ino i te māramarama ato’a e noa’a iāna, ’eiaha na e fa’aiti i te māramarama mure ’ore tā te Atua i tu’u i roto i tō ’outou vairua hou teie nei ao. ’A paraparau i te hō’ē ta’ata. ’A ani i te tauturu. ’Eiaha e vāvāhi i te hō’ē ora tā te Mesia i hōro’a i tōna ora nō te fa’aherehere. E nehenehe ’outou e fa’a’oroma’i i te mau ’arora’a o teie orara’a tāhuti nō te mea e tauturu mātou ia ’outou ’ia amo i te reira ».

Peresideni Jeffrey R. Holland, peresideni nō te pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’āpōsetolo, « ’Eiaha e mata’u: E ti’aturi noa! », Liahona, Mē 2022, 36.

« Noa atu ā tō ’outou mau fifi, tō’u mau taea’e ’e mau tuahine—te ferurira’a ānei ’aore rā te manava ’aore rā te tino ’aore rā te tahi atu huru—’eiaha e mā’iti i te pāto’i te faufa’a rahi o te orara’a ma te fa’ahope i te reira ! ’A ti’aturi i te Atua. ’A tāpe’a tāmau i tōna here. ’Ia ’ite mai ’outou ē tē vai ra te mahana e hiti mai te po’ipo’i ’ana’ana ’e e horo ’ē atu te mau ata rumaruma o te tāhuti nei.

Peresideni Jeffrey R. Holland, peresideni nō te pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’āpōsetolo, « Mai te ’āu’a i parari ra », Liahona, Novema 2013, 42.

Te pāturura’a i tei herehia

Uira’a: nāhea vau i te pāturu i tei herehia e au ’o tē fa’aruru nei i te mau tāmatara’a nō te ea i te pae ferurira’a ?

Pāhonora’a: « Te ha’api’ira’a ia tātou iho nō ni’a i te ma’i o te ferurira’a, e fa’aineine te reira ia tātou i te tauturu ia tātou iho ’e ia vetahi ’ē. Te tāu’ara’a parau matara ’e te ha’avare ’ore i te tahi ’e te tahi, e tauturu te reira i teie tumu parau faufa’a rahi nō te fāri’i i te arara’a e tītauhia. ’Inaha, e nā mua a’e te ha’amāramaramara’a i te fa’aurura’a ’e te heheura’a. Pinepine roa teie mau fifi ’ite-’ore-hia i te tupu i ni’a e rau huru ta’ata, ’e ’ia fārerei ana’e tātou i te reira, e riro te reira i te teimaha roa.

« Te ’ohipa mātāmua roa e ti’a ia tātou ’ia ha’api’i mai maori rā e mea pāpū maita’i, ’aita tātou i vai ’ōtahi noa. Tē ani manihini nei au ia ’outou ’ia tuatāpapa i te tumu parau nō te ea i te pae ferurira’a i roto i te tuha’a Tauturu Orara’a o te fa’anahora’a Vaira’a Buka ’Evanelia. E arata’i te ha’api’ira’a mai i te hāro’aro’ara’a rahi a’e, te fāri’ira’a rahi a’e, te aroha ’e te here rahi a’e. E nehenehe te reira e fa’aiti mai i te ’ati, ma te tauturura’a ia tātou ’ia fa’ananea ’e ’ia fa’atere i te mau tītaura’a maita’i ’e te mau aura’a maita’i ».

Elder Erich W. Kopischke nō te Hitu ’ahuru, « Te pāhonora’a i te ea i te pae ferurira’a », Liahona, Novema 2021, 38.

Uira’a: ’Ua pohe te hō’ē o tei herehia e au nā roto i te ’ōnohi nō te mau tāmatara’a nō te ea i te pae ferurira’a. E aha ïa te tupu i ni’a ia rātou ?

Pāhonora’a: « Tē vai ra te hō’ē parau tahito ē, te ’ōnohi o te hō’ē ïa hara ’e te ta’ata [tei pohe na roto i te] ’ōnohi, e ti’avaruhia ïa i hade e a muri noa atu. E mea hape roa te reira. Tē ti’aturi nei au ē, e ’ite te rahira a o te mau ta’ata ē, ’ua ora teie mau ta’ata i te orara’a aito ’e e ’ere te ’ōnohi i te hō’ē huru ta’a ’ē nō tō rātou orara’a mure ’ore ».

Elder Dale G. Renlund no te Pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’Āpōsetolo, « Renlund: Understanding Suicide » (video), Vaira’a buka ’evanelia.

feiā ’āpī tamāroa i te hitira’a mahana

Te haerera’a i mua ’e te hi’ora’a i ni’a

Te tahi mau pāhonora’a tā te Atua e hōro’a mai ia tātou, e mea ta’a ’ē ïa i te mea tā tātou e ti’aturi nei, ’e e’ita te tahi mau pāhonora’a e tae mai i roto i teie orara’a. Noa atu ’aita tātou i ’ite i te mau mea ato’a i teienei nō ni’a i te tumu e rave rahi o tātou e ’aro nei i te mau tāmatara’a nō te ea i te pae ferurira’a, e nehenehe tā tātou e fāri’i i te fafaura’a ē, i te hō’ē mahana, e ’ite tātou i te mau mea ato’a. Tā tātou mau tauto’ora’a—noa atu te maita’i ’ore tā te reira e fāri’i i te tahi taime—e faufa’ahia te mau mea ato’a (hi’o Galatia 6:9; Te Parau Ha’api’ira’a ’e te mau Parau Fafau 58:3).

’Ua ha’api’i Elder Dieter F. Uchtdorf nō te pupu nō te Tino ’Ahuru Ma Piti ’āpōsetolo : « E mea nehenehe te fa’aro’o nō te mea e tāmau noa te reira i te tupu noa atu ā ’aita te mau ha’amaita’ira’a e tae mai mai tei ti’aturihia. E’ita tā tātou e nehenehe e hi’o i te tau nō a muri a’e, ’aita tātou i ’ite i te mau pāhonora’a ato’a, e nehenehe rā tā tātou e ti’aturi ia Iesu Mesia ’a haere tāmau noa ai tātou i mua ’e i ni’a nō te mea ’o ’oia tō tātou Fa’aora ».

’A tere ai ’outou ’e te feiā tā ’outou i here nā roto i te mau fifi o te ea i te pae ferurira’a, ’a ha’amana’o ē, e fa’a’āfarohia te mau mea tano ’ore ato’a nō ni’a i te orara’a maoti Iesu Mesia. ’A tāmau noa i te haere i mua ’e i ni’a—i pīha’i iho iāna i tō ’outou pae, e nehenehe ’outou e tāmau noa i te tīa’i.