Ntsáo Áłah Aleeh
T’aa Ałtso Bik’eh Niná’dadooyééł Bich’įʼ Dahwéélzhíísh
T’ą́ą́chil 2025 Ntsaago Áłah Aleeh


15:21

T’aa Ałtso Bik’eh Niná’dadooyééł Bich’įʼ Dahwéélzhíísh

(Acts 3:21)

Alááhdi bídadéét’i’ dóó yee ayóó átʼéii ’hane’ yá’át’éehii’ éí Bóhólníihii Jesus Christ yee na’neeztą́ą́’ binahat’á bee yisdá’iildéehii dóó Bisodizin Bá Hoghan háádiilyaago akée’di dayoołkaałgo.

Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí éí t’ááłá’í neeznádiin dóó bí’aan náhást’éídiin ashdlą́ nááhai dííshjį́į́di haadilyaa T’ą́ą́chil hastáá, t’ááłá’í dimííl yázhí dóó bí’aan tseebíí neeznádiin dóó bí’aan tádiin nááhaiyę́ę́dą́ą́’.

Da’oodlą́ní dóó ak’is danilínígíí doo jineelą́ą́’ da ahííkai k’ad áhoonííł dóó bił dahózhǫ́ǫgo baana’asdee’. Ii’sizį́ ayóó’ at’éégo dineʼé tʼáá ałtso nahaskaiígíí bááh dóó tó bik’ih sohodóózingo bikʼi hwiidaazlį́į́’go bee bik’idajisdlį́į́’, Ii’sizį́ Diyinii aʼiilyéii baa daasyá, diyin bibe’adziilii hakʼi dah dadeesniiʼgo sodahodóózin, áádóó Jesus Christ binahat’á bee yisdá’iildéehii t’áá aníínii bee nda’neeztą́ą́’.

Bisodizin bá hoghan hanáádiilyaago, Bóhólníihii éí Joseph Smith naadiin dóó bí’aan dį́į́ binááhaigo ił ííshją́ą́ e’él’íinii binahjį’ nahasdzáan bikáági naat’áanii nilį́į́ do ’biyiʼ diyingo ooʼíínii, ataʼ halneʼii, Diyin yá yáłtiʼí, Jesus Christ yá sizíinii, Diyin God Azheʼé nilíinii íínízinígíí biníkááʼ góneʼ sodizinjí elder, dóó niDiyin Bóhólníihii Jesus Christ bibee ajoobaʼ yinílyéego nikʼihodiiniiʼ doo.”

Ii’sizį́ Diyinii íiyisí shíkáá’ adoolwoł bá sodiszingo éí nihí déét’i’ dóó bits’ąą łahgóó ádahóónííłgo nahasdzáan biyi’ binákéé’ baháne’ t’áá sáhdi ádahóót’įįd.

Áłtsé Ííshją́ą́ Ályaa

Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí hadiilyaago éí álílee k’ehgo bił yiiltááhgo ałkéé’ ádahóót’įįd. Neezná nááhaiyę́ę́dą́ą́’ wódahdi New Yorkdi ałtséedi ádahóódzaa.

Daango t’áá ałá’í dimííl yázhí dóó bí’aan naadiin nááhaigo, Joseph Smith ashkii yázhí nilį́į́go bighandę́ę́’ t’áá ahánídóó tsin tahdi níyáágo sodoolzin. Hayi’di yee ajít’éhígíí yisdá’iildééh bá na’ádíkid bee hólǫ́ǫgo, áádóó nohontaahgo ’haidishį́į́ sodizin bá dahoghan éí t’áá aníí nizingo, ákogo yitah doogááłgo bił béé hodoozįįł.” Joseph éí Nihitaa’ God ya’óólníígo bisohodoozinígíí bich’į’ nááhodoolnih dóó boolóós do.

T’áá shǫǫdí naaltsoos ałts’íísí bikáá’ anilééh Joseph t’éí doo t’áá haidishį́į́ t’áá aníí nizingo yá sidoolzin da. Ndi, t’áá haidishį́į́ t’áá aníí nizingo yá sidoolzin ákogo t’áá aníínii íidoolííł. Joseph bee oodlą’ binahjį’ na’ídééłkid dóó bich’į’ nááhóóne’ígíí néídiiláhígíí tʼáá éí tʼéiyá yee íidoolííł.

Sodilzingo na’ídiłkidę́ę, Diyin God aTaa’ dóó BíYe’, Jesus Christ, Joseph yaa ní’áázh áádóó bee hodeesh’zhiizh ‘t’áá ałtsoní hasht’édidoo’nííł’ (Acts 3:21)Diyin God Bizaad bii’ ch’ét’ánígi’ át’áo. Díí yit’į́į bii’, yik’i’diitą́ą́goo eí ałtséédą́ą́’ Hastóí Naakits’áadah Bik’ihodiinii’ígíí t’óó ádin daazlí’í bikéédóó, Christ biSodizin bá Hooghan Ánii Yił Aha’deet’ą́ nahasdzáán bikáá’ bóhoohya’.” Joseph Smith bee bina’anishí nilį́įgo t’ááłáhidi náaná éí Yisdá’iiníiłii ałkidą́ą́’ dayółkaah Binahagha’ bits’ąą bina’nitiní, bee óhólnííhii, áádóó ahił ahadadiʼtʼą́ąní dóó bikʼeh hoogáałii hanáádiilyaa.

Áłtsé Ííshją́ą́ Ályaa

Joseph anáádoo’niid: ’Diné naakiigo yiiłtsą́, bee adinídíín dóó bee ił ídlíinii doo ła’ nááná ahót’éé da, wódahdi, dah sizį́į́. Ła’ shich’į’ haadzíí’, shízhi’ yee shíizhi’ dóó koní, ła’ígíí yich’į’ dadóoníhgo—Díí ShíYe’ Ayóó’óosh’níinii át’į́. Yísíníłts’ą́ą́’!

Díí ííshją́ą́ ályaa dóó bikéédóó yá’ąąshdę́ę́’ ádahóódzaa biyi’dóó, Joseph Smith éí Nihitaa’ God dóó Jesus Christ t’áá sahdi diné nilíinii bééhoosįįd éí ya’áhoniizį́į́’, hool’áágóó yisdá’doogááł yá yiniizį́į́’, dóó naanish íídoolííł baadeet’ą́. Táá’go Alą́ąjį́’ Diyin Danilíinii dadeidísinii, doo binidaʼadloʼgóó, dóó ałtso hadadidzaago binida’nitiní ya yóółhooł’ą́ą́’—jó NihiTaa’ God dóó aYe’ éí tʼáá sahdii ałtsʼą́ąjįʼ naa’aash dóó ałʼąą átʼéego Ndlį́. Jesus Christ éí ts’idi niłch’i k’ehgo dóó ats’íís k’ehgo Diyin God biYe’ nilį́.

Joseph Smith éí NihiTaa’ God dóó Jesus Christ bits’íís hólǫ́ǫgo ndlį́. Adííniid, ’NihiTaa’ éí bits’íís bitsįʼ dóó bitsʼin hólǫ́ t’áá diné at’éígíí; áádóó aYe’ ałdó’; ndi Ii’sizį́ Diyinii éí bits’íís bitsįʼ dóó bitsʼin doo hólǫ́ǫ da, ndi Ii’sizį́ diné k’ehgo nilį́.

T’áá aníí adishníígo NihiTaa’ God dóó BiYe’ Joseph Smith yaa ni’áázh ntsaa ahodoonííłgo baahoolzhiish ’ałkʼidą́ą́ʼ Diyin God yá dahalneʼii dadiyinii yaa dahoolneʼígi átʼéego, tʼáá ałtsoní háádidoolnííł.”

Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí

Naakii gone’é alílee k’ehgo ałkéédóó ádahóódzaago Yisdá’iiníiłii biSodizin binahagha’ hanáádiilyaago hasht’e’ádahoodzaa bich’į’ hodeeshzhiish éí Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí atah nááhodoonih dóó hanáát’ą́.

Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí: Nááná Ła’ T’áá’aníí Christ Yaa Halne’.

Joseph Smith éí aa’ayílyéí dóó Diyin God be’ádziil baa hasyáágo ałk’idą́ą́’ na’íisdzoh éí biligáana bizaad k’ehjí áyiilaa: Náaltsoos Mormon Wolyéhígíí —Ałdó’ Jesus Christ T’áá aaníí Yáá Halne’. Díí baa dáhasti’ eet’ági yísdzohii yáá halne’go éí Jesus Christ Náádiidzá bik’ijį’ t’áabí E’e’áahjí Kéyah yikáá’ dine’é yitahgóó na’neestáá’. [Náaltsoos Mormon Wolyéhígíí] éí iiná biniiyéhii yína’níłtin dóó Christjí bina’nítin bee ééhoziní, jo’éí biníi’ eíí dadéezti’. Saad diyiníi Bible booshk’íizh si’ą́, Náaltsoos Mormon Wolyéhígíí eíí bíla’ashdla’ii Yá’ąąshdi Azhé’é ayóó ó’ó’níi biye’ké dóó bitsi’ké danilį́, áko Bí nihe’íina’ yá nahat’á diyiníi áyiilaa, dóó BíYe’, Jesus Christ, eíí díijį́ yáłti’í gi’át’áo t’áá ałk’idą́ą́’ yáłti’í yę́ę gi’át’áo.”

Yisdá’iiníiłii biSodizin binahagha’ hanáádiilyaago atah dahnilínígíí, “Nihí yee’ Bible Diyin God bízaad át’éego deiníidlá; nihí ałdó’ Mormon biNáaltsoos yee’ Diyin God bízaad át’éego deiníidlá.” Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí éí nááná ła’ t’áá’aníí Christ yaa halne’, éí Diyin God Bizaad t’áá’aníí at’éego ha’ní, dóó t’áá’aníínii Diyin God Bizaad bits’ą́ą́dóó doo béédahoozįįd dayę́ę́ éí doo átʼéhígóó tʼáá bééhózínígo dóó ayóo ílı̨́įgo háádadiilyaa.

Diyin bibe’adziilii Háádiilyaa

Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí na’nitingo éí ałtséédą́ą́’ Nahagha’ Yisdá’iiníiłii áyilaayę́ę́, diyingo bee óhólnííhii, na’nitiní, dóó ahił ahadadiʼtʼą́ąní dóó bikʼeh hoogáałii,bił naazláago, nahasdzáan bits’ą́ą́dóó doo bééhoozįįd da. Akéedi dayoołkááłgo t’áá ałtsoní háádidoolnííł ła’góó bá ha’oodzíí’, ałkidą́ą́’ dayółkaah Diyin yá yádaałti’í dóó hastóí naakits’áadah bik’ihodiinii’ígíí éí diyin bibe’adziilii bee óhólnííhii Joseph Smith bik’ihodiinii’ dóó diyin bibe’adziilii bee’ąąnídítį́hí baa haasyá. Díí éí táá’di álílee k’ehgo ałkéé’ ádahóót’įįd, Yisdá’iiníiłii biSodizin binahagha’ hanáádiilyaago hasht’e’ádahoodzaa bich’į’ hodeeshzhiish.

Diyin bibe’adziilii bee óhólnííhii éí Diyin yá ndaal’a’í ’Yá ndaazı̨́ dóó Bizhį’ binahjį’ ádayoolíiłii.” bá ahóót’i’. ’Diyin bibe’adziilii bee’ąąnídítį́hí éí bee óhólnííhii ádaat’éégo diyin bibe’adziilii chodoo’įįł Diyin bee’ áłchíní bá bee joołááł do.”

Diyin bibe’adziilii éí háádiilyaa.

NihiTaa’ God dóó biYe’ ahóół’aadgo, John Tó Yee Ası̨́įhí náádiidzáágo, t’ááłá’í dimííl yázhí dóó bí’aan tseebíí neeznádiin dóó bí’aan naadiin náhást’éí nááhaiyę́ę́dą́ą́’, tó bee ası̨́įhii bee óhólnííhii bąąhági át’éii nahjį’ ádadoolnííł biniyéego hanéíídiidlaa. T’áá akóne’é nááhaigo, ałtséédą́ą́’ Hastóí Naakits’áadah Bik’ihodiinii’ígíí éí hastóí táágo bits’ą́ą́dę́ę́’ —Peter, James dóó John— naakits’áadah yilt’ao diyin yá naazíníí ła’ náaná diyin bibe’adziilii bee óhólnííhii dóó bee’ąąnídítį́hí handéíídiidlaa.

Sodizin Bá Hoghan haadiilyaago hastą́ą́ nááhaigo bikéédóó, Casper Diyin Bighan Ntsaa Bii’ Sodizin Dóó Bee’ó’ool’įįł biyi’ gone’é, Moses, Elias, dóó Elijah éí Joseph ła’ náaná diyin bee óhólnííhii baa hasyá biniyéego akée’di dayoołkaałgo Diyin binaanish bee ádoolnííł.

Moses éí Israel ahąąh ádoolnííłgo bee’ąąnídítį́hí yaʼahoosdlííʼ.

Elias éí Abraham binahat’á bee yisdá’iildéehii nihoolzhiizhgo yaʼahoosdlííʼ, Abrahamic yił aha’deet’anée háádidoolnííłígíí ałdó’ bił óltą’.

Elijah éí ahéhéstł’ǫ́ǫgo álnééh adziil bee’ąąnídítį́hí yaʼahoosdlííʼ, nahasdzáan bikáági bikʼeh hoogáałii é’da’ilyaa ahool’áago ahéhéstł’ǫ́ bee óhólnííhii baa didoot’ááł báá ahóót’i’ do, yił dabighanígíí ahíí dookahgo hool’áago bii’ k’é hólǫ́ǫ do anoonééł bilááh hodoolzhish.

Jesus Christ Binahagha’ éí hadiilyaa.

Joseph Smith Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí ałk’idą́ą́’ na’íisdzoh éí biligáana bizaad k’ehjí áyiilaa, ił ííshją́ą́ ádayiilaaígíí baa haasyá dabiłnį́įgo Jesus Christ Binahagha’ hanáádidoolnííł. Ndi Bóhóníihii biNahagha’ éí doo tsxı̨́ı̨́łgo hadidoolnííł da Joseph yidííniid. Ahóót’éé ndi, ’diyin bik’ehgo áhodooníłígíí dóó ił ííshją́ą́ áyiilaaígíí diyingo,” Bóhóníihii Joseph Smith bich’į’ ííshją́ą́ áyiilaa ’ts’ídí dííjį́ kóne’é … nahasdzáan bikáági Binahagha’ náaná hanáádidoolnííł k’ad íidoolííł.”

Diyin bibe’adziilii háádiilyaa dóó Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí haníídee’ bikéédóó Sodizin Bá Hoghan éí hazhó’ó ałkéé’ t’éíyá hadiilyaa. Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí naaltsoos ałtséédą́ą́’ hadahineezdee’ Wóósch’į́į́d naadiin dóó bí’aan hastą́ą́h, t’ááłá’í dimííl yázhí dóó bí’aan tseebíí neeznádiin dóó bí’aan tádiin nááhaiyę́ę́dą́ą́’, dóó Bisodizin Bá Hoghan haadilyaa T’ą́ą́chil hastáá gone’é.

Yisdá’iiníiłii Jesus Christ.

“Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí… Christ biSodizin bá Hooghan Ánii Yił Aha’deet’ą́ éí hanáádiilyaa. Christ Binahagha’ éí ni’nál’ołí bił niit’ą́ą́go Jesus Christ, dóó biyi’dóó doo bóhoneeʼą́ą́góó Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí dóó t’áá íiyisíí Náá’iiná Náádidoojah. Jesus éí náaná Hastóí Naakits’áadah Bik’idahodiinii’go dóó diyin bibe’adziilii bee óhólnííhii yaa yizlá. Bich’į’ diikah dóó Binahagha’ atah diikah nihá hoo’a’, Ii’sizį́ Diyinii nihaa dadooyééł, bik’eh hoogááłii bee yisdá’iildééhii, dóó ił hózhǫ́ hool’áágóó nihee dahodooleeł.”

Tʼáá Ałtso Nihoolzhiizhgo Bił Hodeeshzhiizh

Diyin God aTaa’ dóó BíYe’ Joseph yaa ní’áázhgo, Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí ałk’idą́ą́’ na’íisdzoh éí biligáana bizaad k’ehjí ályaa dóó haat’ą́, dóó diyin bibe’adziilii bee óhólnííhii dóó bee’ąąnídítį́hí ałtsé hanáádiilyaa dóó bikéédóó binahjį’ Bóhóníihii biSodizin bá Hoghan hanáádiilyaa dííjį́ t’ááłá’í neeznádiin dóó bí’aan náhát’éídiin ashdlą’ nááhaiyę́ę́dą́ą́’.

Aha’deet’ą́ Áłtséhígíí biyi’di, Diyin yá yáłti’ii Daniel biłee ááhyiłníinii yaa hoolne’ígíí éí dził bąąhdóó tsé doo yílá bee haalneʼii nahasdzáán bikááʼgóó tʼáá átʼéé nítʼééʼ nihinééstʼeʼ. Sodizin bá Hooghan hadiilyaago bikéédóó t’ááłá’í nááhaigo, Bóhóníihii Joseph Smith yidííniidgo éí Diyin God bił has’áádi bibee’ąąnída’nídítį́hí náaná ’nahasdzáán bikáági diné bee baʼahoosdlííʼ” dóó ’Jesus Christ binahat’á bee yisdá’iildéehii nahasdzáán bikááʼgóó náásgóó doolmas, dził bąąhdóó tsé doo yílá bee haalneʼii nahalingo.”

T’áá aníí adishníígo: Bóhóníihii éí yee ha’oodzííʼígíí yee i’iilaa. Yisdá’iiníiłii Binahagha’ hanáádiilyaago éí nahasdzáán bikáági hada’dilnééh dóó bee na’agizí at’éégo Diyin God éí ’yáʼąąshdi áádóó nahasdzáán bikáaʼgi dahólóonii tʼáá ałtso Christ yee ahiih nídooldahgo binahodzizʼą́.”

Bóhóníihii akée’di yoołkáałgo binaanish ’éí bá baa hwiinítʼı̨́ sánáʼoogą́ą́ł bá nihonítʼiʼjįʼ NihiTaa’ God bidine’é yíká ádaat’ı̨́; baa yati’go, diyin yá yádaałti’í, náá’da’iiłniihí, dóó aláahgo naatʼáanii kéédahat’į́į́go bił danilı̨́įgo; náásdi k’ad dííjį́ bii’ kééhwint’ínígíí yíká dadééz’į́į́’go yaa bił dahózhǫ́ tʼáá íiyisí nidayólí yibaʼ ádaatʼé; dóó yá’ąąshdę́ę́’ dóó ił hózhǫ́ tʼáá íiyisí nidayólíigo yibaʼ ádaatʼéego hwił dadiiltłago k’ad dííshjį́įdi nihiyoołkááł bá dahóótáál dóó bá nda’asdzo dóó bá ha’oodzį́į́’.”

Díí biyi’ ayóó’ at’éégo dóó akée’di tʼáá ałtso nahat’á bee yisdá’iildéehii nihoolzhiizhgo, ’hadaałtʼéego dóó tʼáá at’éego dóó tʼáá ákogi ahíí’nilgo, dahwéelzhííshígíí béésh bee ahíídoodlił nahalingo, áádóó bee’ąąnída’nídítį́hí, dóó adziilii, dóó bits’á’da’dinílíidii baa hodoolzhish, dóó Adam biyoołkááłdę́ę́’ dóó k’ad dííshjį́įdi nihiyoołkááłjį’ nihił ííshją́ą́ ídoolnííł. Doo t’áá díí t’éíyá da, ndi éídígíí ádaat’éígíí nahasdzáán niitʼą́ą́dę́ę́ʼ t’áhdoo nihich’į’ ííshją́ą́ ádaalnééh da … nihich’į’ ííshją́ą́ ádadoolnííł … díí biyi’di, tʼáá ałtso nihoolzhiizhgo bił hodeeshzhiizh.”

Álą́ą́jį’ Joseph Smith yaa hoolne’, ’Tʼáá at’éego bee ó’ool’įįł dóó nda’doonish Diyin bibe’adziilii bik’eh áda’dool’įįłée, Aláahgo Ayóóʼábóodziilii ánínée dóó bibeehaz’áanii bik’ehgo tʼáá ałtso nihoolzhiizhgo biyi’góó, … tʼáá at’é Diyingo Diyin Yá Yádaałti’í háádiilyaaígíí yee hadaasdzíí’yée bee áda’doolnííł.”

Aa deet’ą́ dóó T’áá aaníi aní

Nihí déét’i’ dóó ayóó at’eíí ’hane’ yá’át’éehii’ ałts’íísí go baa hodeeshne’ niizį́į́’ diné t’áá háida nahasdzáan bikáági háádę́ę́’shį́į́ naagháágo néídidoolééł—hane’ akéedi dayoołkááłgo Bóhóníihii Jesus Christ Binahat’á bee yisdá’iildéehii dóó Bisodizin Bá Hoghan éí hanáádéídidlaa.

T’áá anóółtso baa da’íídóółta’ dóó baa diníítááh nihá hodeesh’aał. Nihí t’áá aaníi ádadii’níígoo eíí ’hazhó’ó Hanáádiilyaa báhane’ígíí sodadilzingo yee ńdeiłkááh dóó oodlą’ áda’ał’į́į [t’áá bí Ii’sizį́ Diyinii] bił yit’į́ dadoolééł dóó ał’ąą dine’é éí Bohólníihii dóó Yisdá’iiníiłii, Jesus Christ Nínáádoodááł Bijį́į́di biká bee hasht’edoolííł.” Tʼáá íiyisí sodadoołzingo NihiTaa’ God nihich’į’ náhodoolnihígíí nidayiníílníigo bibaʼ ádeitʼį́į́ doo éí nihaa doolyééł dóó bee ádadiilnííł, Joseph Smith aníí naagháhéédą́ą́’ ádzaa at’éégo, diyingo baa chʼíhodeezʼánígíí baa ahwidiníídzįįł dóó bee ádadiilnííł bíniil’ánígíí éí bilááhdi ádoonííł.

Shí eíí Diyin God, Hool’áo Azhé’é nilį́į, nihiZhé’é nilį́ dishní. T’áá aníí adíshní dóó shił bééhózin éí Jesus Christ éí NihiTaa’ Nihizhe’é Biye’ Ayóóʼóʼníinii nílı̨́ dóó ats’íís yee hadiit’éego Tʼáá Éí Tʼéiyá Bá Yizhchíinii nilį́. Bí nihi Yisdá’iiníiłii dóó Nihá Niná’nídláii nilį́.

Áádóó shił hózhǫ́ǫgo Diyin God aTaa’ dóó BíYe’ Joseph Smith yaa ni’áázh, akéedi dayoołkááłgo Jesus Christ binahat’á bee yisdá’iildéehii Hanáádidoolnííł bee nahoot’ą́. Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí éí Nááná Ła’ T’áá’aníí Jesus Christ Yaa Halne’ dóó Diyin God bizaad bii’ holǫ́. Diyin Bibe’adziilii bee óhólnííhii Yisdá’iiníiłii bee jizį́į́ do dóó Bizhi’ binahjį’ naanish ádoolnííłígíí nahasdzáan bikáági nááhódlǫ́. Áádóó Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí éí Christ Aha’deet’ą́ Ániidii Bisodizin bá Hooghan hanáádiilyaa. Díí t’áá at’é nihił ch’íní’ánígíí Bóhólnííhii Jesus Christ diyinii bizhi’ binahjį’ t’áá aníí t’áá béé dahozínígo adishní, tʼáá ákótʼée doo.

Nda’asdzoh

  1. Dínííł’įįł Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 21:1; Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith (2007), 8–9.

  2. Saad bee na’nitiní ashłééhgo,1980 dóó 2020 nihookáá’ dine’é ĺlı̨́ı̨́go bee hada’oodzı̨́ı̨́’ígíí nda’neeztą́ą́’ígíí Alą́ą́jį’ Naat’áanii dóó Hastóí Naakits’áadah Bik’ihodiinii’ígíí bits’ą́ą́dę́ę́ haadilyaago ba’iiséliid “Proclamation [Nihookáá’ Dine’é ĺlı̨́ı̨́go Bee Ha’oodzı̨́ı̨́],” Ensign, May 1980, 52-53;’ “Jesus Christ Bina’nitin T’áá Át’é Ninályáhígíí”: 200 Nááhaigo Nihokáá’ Dine’é Hane’ Ílį́įgo Bee Ha’oodzíí’,” Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hooghan.

  3. Joseph Smith—History 1:18

  4. Dínííł’įįł “Jesus Christ Bina’nitin T’áá Át’é Hanáádiilyaaígíí,” Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hooghan.

  5. Dínííł’įįł Joseph Smith—History 1:11–13; David A. Bednar, “Ask in Faith,” Liahona, May 2008, 94–97.

  6. Jesus Christ Bina’nitin T’áá Át’é Hanáádiilyaaígíí,” Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hooghan.

  7. Joseph Smith—History 1:17.

  8. Dínííł’įįł 1 Nephi 11:18–21; Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 93:11–14, 21

  9. Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 130:22

  10. Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 27:6

  11. Jesus Christ Bina’nitin T’áá Át’é Hanáádiilyaaígíí ,” Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hooghan.

  12. Articles of Faith 1:8

  13. 1 Nephi 13:40 Níníł’į́.

  14. General Handbook: Serving in The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints; 3.4, Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hooghan.

  15. Dínííł’įįł General Handbook, 3.4.1

  16. Dínííł’įįł Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 13:1

  17. Dínííł’įįł Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 18:9; 27:12-13; ninił’į́ ałdó’ Revelation Book 1, 24, josephsmithpapers.org

  18. Dínííł’įįł Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 27:12–13

  19. Dínííł’įįł Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 110:11–16

  20. Dínííł’įįł Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 110:11

  21. Dínííł’įįł Abraham 2:9–11

  22. Ninił’į́ Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 128:9–10

  23. Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 20, section heading.

  24. Jesus Christ Bina’nitin T’áá Át’é Hanáádiilyaaígíí,” Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hooghan.

  25. Ninił’į́ Daniel 2:28, 35, 44; ninił’į́ ałdó’ verses 1–45.

  26. Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 65:2

  27. Ephesians 1:10

  28. Na’nitiní: Joseph Smith49.

  29. Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii 128:18

  30. Na’nitiní: Joseph Smith49.

  31. Bible Dictionary, “Gospels

  32. Jesus Christ Bina’nitin T’áá Át’é Hanáádiilyaaígíí,” Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hooghan.