Ntsáo Áłah Aleeh
Jesus Christ Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ídláhígíí T’éiyá Bee Yisdáná’iildééh
T’ą́ą́chil 2025 Ntsaago Áłah Aleeh


14:16

Jesus Christ Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ídláhígíí T’éiyá Bee Yisdáná’iildééh

Jesus Christ bikéé’ nisiidzį́įgo, éí nahasdzáán bikáá’góó Yisda’iiníiłii nilį́, iiná bee nihich’į’ nahwii’nánígíí bits’ą́ąjįʼ Yisdánánhii’nííł Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ídláhígíí binahjįʼ.

Jesus Christ Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ídláhígíí bee nihich’į’ nahwii’nánígíí nihá nahjį’ kwííł’į́. President Russell M. Nelson éí kóhoot’éédą́ą́’ akéé’di hoolzhishgo ádeeshłiłígíí sheidini’ą́ Casper Wyomingdi Diyin God Bighan Ntsaahígíí bik’ih sodideeszįįł Diyin God baa didoot’ááł binyé. Háni’ hasin dóó ii’sizíinii k’ehgo yéego bik’idiitą́’. Doo chǫhǫǫ’į́į́’góó shini’, dóó, ii’sizį́ k’ehgo ade’ashiilaa. Nizhónígo ahoot’į́ hazlį́į́’ hoghan danitsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįł Diyin God bee ałchíní yisdánehee’nííł Yisdánihiinííłii Nihá Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí binahjį’.

Níbaal bá anídaalkałígíí Casper Wyoming Temple bił ha’oodzoígíí biyi’di’ atiin káyah bikáági Akéédi Dayoołkáałgo Yá Naazíní ’azází halgai hóteeldi tsé’naa nináyę́ę́ t’ááłáí dimííl yázhí dóó bi’aan dízdiin tsosts’id áádóó t’ááłáí dimííl yázhí dóó bi’aan hastáadiin tseebíí bita’ nááhaigo. Hoghan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįł diyingo bik’ih sodizin bá hashch’e adishnééhgo, tsin naabąąsí bee nabitiin ałk’idą́ą́’ baa hane’é Tó Nilinígíí Platte booshk’iizh t’áá’áhánidi éí Casper áádóó niwojį’go Ashįįh Bii’ Tóódi éí dah yinéłígíí náaná baa yííłta’. Díí atiin bikáá na’asdee’ hashį́į́ neelą́ą́ neeznádiin dimííl yázhí diné ooneełígíí e’e’ááhjįʼgo ííná. Hastáadiin dimííl yázhí Akéédi Dayoołkáałgo Yá Naazíní azází halgai hóteeldi tsé’naa nináyę́ę́ tsin naabąąsí bee nabitiin yikáá’ niná éí baah hwiint’í.

Ła’ k’asdą́ą́’ t’áá at’é éí tsin naabąąsí yee yiikai, ndi táá’ dimííl yázhí diné éí tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí neeznáá yilt’éé’go tsé’naa niná. Tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí tseebíí yilt’éégo nízaadgo hadiikai dóó t’áá ałch’į́į́dígo daneezná. Willie dóó Martin tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí t’ááłáí dimííl yázhí dóó bi’aan tseebíí neeznádiin dóó bi’aan ashdlą’diin hastááh nááhaigo dah diináyę́ę́dą́ą́’ t’éí ts’ídí lą’ígo baahane’.

Willie dóó Martin tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí náaná baa yííłta’. Bich’įʼ anídahazt’igíí baahwiniizį́į́’ Tó Łikání Niliní, Martin K’aabizhíí Nastł’ah, Tsé Náhoodzo, dóó Tsé Niliní Bii’ Hoolts’aa’ tsé’naa nináágo.

Tsin naalbąąsígíí bijoolyił ’azází halgai hóteeldi tsé’naa nináyę́ę́ yaas biyi’ deinééh.

Ayóó átʼéego Deeyolígíí Bita’gi, by Albin Veselka

Casper Hoghan Ntsaa Bii’ Sodizin Dóó Bee’ó’ool’įįł t’ahdoo diyingo bik’ih sohodiidzin da yę́ę́dą́ą́’ t’ahdoo bii’ yiishááh da. Yaah jiikáhádi yah ííyáágo, tsin naalbąąsígíí bijoolyił ałtséédą́ą́’ na’ashch’ąą’go dééghal oolyehígíí éí Ayóó átʼéego Deeyolígíí Bita’gi.3 Bich’į’ dahwiiznááígíí na’ashch’ąą’go éí doo baa ntséhékeesí da. Nish’į́į́’go, baa tsídéékééz, “Na’ashch’ąą’ígíí éí t’áá’akót’é; k’asdą́ą́’ t’áá at’é tsin naalbąąsígíí bijoolyił ’azází halgai hóteeldi tsé’naa nináyę́ę́ t’áádoo bich’į’ dahwiiznáá’ da.” Díí iiná k’adígíí éí be’elyaa shíni’ ashiilaa. Łahda nihí ałdó t’óó báádahadzidgo danííyol bita’gi ndeikai áádóó łahda k’os diilkǫ’go dóó adinidíín bitagi ndeikai łeh.

Tó Łikání Niliní

Heaven’s Portal [Yá’ąąshdi Yaa ahóót’i’], Jim Wilcox neizch’ąą’

Ła’ náaná kin biyi’dę́ę́’ sikaadígíí bikáági ałtséédą́ą́’ na’ashch’ąą’go bich’į’ nséébaalgo yiizį’, Yá’ąąshdi Yaa ahóót’i’, nizhónígo shį́į’go na’ashch’ąą’ baahwiniizį́į́’ “Ch’į́įdii bidá’anidíítiihí” hoolyéego, Tó Łikání Niliní hodéezyéélgo dóó niłtóólígo biká nilį́, éí Bóhólníihii ayiilaaígíí baa hózhǫ́ní, bahoo’įįhgo haigo ’azází káyah hoolgai tsé’naa nináyę́ę́ bich’į’ dahwiiznáá’ígíí éí doo éí t’éí ha’níí da.

Áádóó náás náádéé’į́į́’, Diyin bighan bik’e’hgo yaah iildeehí bikáá’gi na’anishí bine’dę́ę́’, Yisdánihiinííłii baa hózhǫ́ǫ́go yiiłtsá. T’áh hodíína’í baa ahééhwiidzin shíni’ shik’edeesdlį́į́’. Nahasdzáan bikáági ayóó baa hózhǫ́nígoo, nitsaago ach’į’nahwii’ná dah hólǫ́. Jesus Christ bich’į’ deikaigo, nahasdzáan BiYisdánihiinííłii nilį́, iiná t’óó báádahadzidgo danííyol yiisdánáhii’nííł Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí binahjį’ Nihizhé’é binahat’á bił yiltą’.

Shí shá át’éégo, yaah jiikáhádi hoghan nitsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįł Diyin k’ehjí ó’ool’į’ éí bá hasht’eda’dii’nééh nihá ahóót’i’go aláádi yisdáná’iildééh nihaa doolyééł, hodílzingo Diyin bił aha’dadidiit’ááł, dóó Yisdánihiinííłii Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí bee nihik’idazdidoodlįįł nihaa’dadidoolyééł dóó nihił ayóó adaat’éé doo. Nihizhé’é ił hózhǫ́ binahat’á éí Yisdánihiinííłii nihá bąąhági’ át’éii yik’é niná’ílyáhígíí binahjį’ yisdáná’iildééh.

’Azází káyah hoolgai tsé’naa nináyę́ę́ yi’tádookaiígíí ada’ooł’į́į́ł ałk’idą́ą́’yę́ę dóó bidziilgo bił ahíí’nil ii’sizíinii k’ehgo bee bééhaniih éí Akéédi Dayoołkáałgo Yá Naazíní baa daasya’. Ła’ éí, oonéełígíí bá hasht’eda’diilnééhgo dikwííshį́į́ nááhai Missouri dóó Nauvoodę́ę́’ ch’ídabineezkaadgo. Ła’ náaná éí Alą́ąjįʼ Sizínígíí Brigham Young tsin naalbąąsígíí bijoolyił binahat’á yaahoolne’ bikéédóó adahoodzaa, dah oonéełígíí bááhodooleełígíí t’áá bííghah doo baa ntsíhodeezkééz. Tsin naalbąąsígíí bijoolyiłígíí doo da’ íílį́į́ da ákóndi tsin naabąąsí dóó béégashii éí łahgó at’é.

Englandi Diyin yá na’nitiní, Millen Atwood, aníí lá tsin naalbąąsígíí bijoolyił binahat’á baahóóne’go, “ kǫ tł’o yiigan shijool bii’ dook’ááł nahalingo hane’yaaltáál, áádóó Christ yá ndaazínígíí baadahajoobáá’í dabijéí hózhǫ́ dóó ił hózhǫ́ǫ yił ndáhádiitah.” Dikwííshį́į́ “sodadoolzin dóó Diyin k’ehgo doo da’adání ałkéé’ jį́ neilkááh, dóó ałkéé’ tł’éé’ neilkááh, bik’isóó dóó bilah danilíní yił ahíídookah daats’í báá ahóót’i’ doo.”

Ła’ k’asdą́ą́’ t’áá at’é tsin naalbąąsígíí bijoolyił Christ yá ndaazínígíí bich’į’ dahwiiznáá’ ndi yéego ntsaago na’iiłchxǫ’go ádahóót’įįdígíí t’áádoo yi’naaskai da. Ákóndi tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí naakii yilt’éégo, Willie dah yinéłígíí dóó Martin dah yinéłígíí, dichin yi’naaskai, hak’az bee niłchi yi’tádookai dóó t’óó ahoyóí dahneezná.

Ła’ k’asdą́ą́’ t’áá at’é ch’aa’nakaiígíí tónteel wónaanídi Liverpool, Englandę́ę́’, T’ą́ą́tsoh t’ááłáí dimííl yázhí dóó bi’aan tseebíí neeznádiin dóó bi’aan ashdlą’diin hastááh nááhaiyę́ę́dą́ą́’ tsin naa’eeł naakiigo yii’ bił dahdii’éél. Ła’ tsin naalbąąsígíí bijoolyił ahii’hii’nííłgi bił haz’áádi Iowa Citydi Ya’iishjááshchili dóó Ya’iishjááshtsoh yiiziłgo yiikai. Bida’iyiilníihgo ndi, t’áá’ałah dah yinéłígíí Ashįįh Bii’ Tóódi Honíts’aa’gigóó akéédi shį́į’go hoolzhishgo dah náádiiná.

Alą́ąjįʼ Sizínígíí Brigham Young dah yinéłígíí ałtséedi t’óó báhádzidgo ádahoot’éhéígíí yaa’áhonizį́į́’ Ghąąjį’ díí’, t’ááłáí dimííl yázhí dóó bi’aan tseebíí neeznádiin dóó bi’aan ashdlą’diin hastááh yoołkáał yę́ę́dą́ą́’. Jíígo hanáányííłká Ashįįh Bii’ Tóódi Christ yá ndaazínígíí yich’į’ yiizį’ dóó yich’į’ haadzį́į́’ “Dikwííshį́į́ nihik’isóó dóó nihilah danilíní tsin naalbąąsígíí bijoolyił halgai hóteeldi yił deinééh, … dóó kodi doogééł, bee akáá’doolwoł bich’į’ dool’aał … t’ahdoo haigo bich’į’ hoolzhishdą́ą́’.”

Bishops na’idééłkid ałch’e’doolnííłgo, łį́į́’ nda’ałbąąsii hastą́diin, tsin naabąąsí naakii ts’áádah éí dooda t’áá bilááhi, dóó ak’áán naakii ts’áádah naadiin dį́į́’ dimííl yázhí dahidéédlo’go áádóó adíiiid, “Ahǫ́ǫ́ doohkááh dóó halgai hóteeldę́ę́’ k’ad doohééł.”

Willie dóó Martin tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí da’ataígíí ’azází halgai hóteeldi tsé’naa nináyę́ę́ anéelt’e’ígíí ahííkaigo éí t’ááłáí dimííl yázhí dóó bi’aan t’ááłáí neeznádiin. Ła’ naaki neeznádiin Christ yá ndaazínígíí da’ílínii tsin naabąąsí bee nabitiingi dahneezná. T’áádoo tsxį́į́łgo yisdánáákaigóó, ła’ t’óó ahayóí dahneeznáá do nt’éé.

Naakii dimóó dóó bikéédóó haigo t’óó báádahadzidgo dadeezyol Ashįįh Bii’ Tóódidę́ę́’ ałtsé alą́ą́jį’ yisdánideidoo’nííłígíí dah diikai. Willie dóó Martin tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí atah dahnilígíí hane’ ádayiilaa bich’į’ náhóót’i’ na’iiłchxǫǫhgoo bikéédóó dadeezyolgo. Díí baadahane’ígíí ałdó’ baahózhǫ́ǫgoo baaniséhékees yisdánideidoo’nííłígíí yííkaigo.

Yííkaigo baahajoolne’ Mary Hurren aní, “Hastóí dóó ałchíní binééshto’ biniitsį’ ndaazna’ bił dahózhǫ́ǫgoo da’oolzhiizh. T’áá hodíina’í diné dadiiłheelgo, t’áá’ jíłtso yaas biyi’ ntsidadeezgo’ dóó Diyin God yich’į’ ahééh daniizį́į́’.”

Naakii yiiską́, Willie dah yinéłígíí ts’ídí ndahonitł’a atiinígíí éídí t’éíyá bikáá’ dah diiná, Tsé Náhoodzo yikáágóó ííná, hastingo bił danííyol biyi’ gone’é. Akéédi danidlíníígíí éí ashdlą’ adeeskid abíní ahanááyííłką́ dah yinéłígíí jííkai. Táá’ ts’áádah dahneezná dóó łeiyi’ yóó’ ádaalyaa.

Niłch’its’ósí tsosts’id yoołkááłgo, Willie tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí éí Ashįįh Bii’ Tóódi Honíts’aa’gi t’áá’ahání yich’į’ deiznáh, ndi éí abínígo táá’go náaná daneezná. Naakii yiiską́, Willie dah yinéłígíí éí Ashįįh Bii’ Tóódi joobá’ígo ííná, áádi Christ yá ndaazínígíí yił k’e da’hidoo’niid dóó dabighanígóó báá’dahóó’a.

T’áá’ahóne’é yoołkááłgo, Martin dah yinéłígíí t’ahdi táá’ neeznádiin dóó bi’aan naadiin ashdlą’ sis sitą́ą́go nat’ą́ą́’di atiin bikáá’ deinééh, hakaz dóó ch’iiyáán t’áá’agéédgo t’ahdi bich’į’ ndahwiiná. Dikwííshį́į́, yiskádą́ą́’, Tó Łikání Niliníígíí tsénaa íínágo Martin K’aabizhíí Nastł’ahdi ííná, áádi nahasdzáán biyi’ dahalǫ́nígíí bits’ąą bine’ ndahidohdzíih laanaa daniizį́į́’. Ła’ halgai hóteeldi tsé’naa nináígíí aní, “Tó niliníígíí alááhdi t’óó bahoo’iihgo tsé’naa niiná.” Ła’ yisdánideidoo’nííłígíí, shichóh, David Patten Kimball, tsosts’id tsáádah binááhaigo, bik’is aníid ndaakaigo bił, “George W. Grant, Allen Huntington, Stephen, Taylor, dóó Ira Nebeker, t’áyi’ sik’asgo yii’naakai dwííshį́į́ ahéénálkid,” baadajóódlį́į́’go dah yinéłígíí yiká’ííjéé’go Tó Łikánídi tsé’naa eekai.

Díí ádahóót’iidígíí t’áá ałtsogóó dahóóne’ ndi, yisdánideidoo’nííłígíí la’ígo baa hódisééts’ą́ą́’go, t’áá’at’é Diyin yá yáłti’i yik’éé’ deikááh dóó Christ yá naazínígíí daniiltł’ah honeeztł’ahgo yisdánideidoo’nił bik’ih dahodii’nii’go baa hwiniizį́į́’. T’áá’at’é yisdánideidoo’nííłígíí baadajóódlį́ii nt’ę́ę́’, diné ooneełígíí at’éé’go ałdó’.

Baahane’ baa yiníshta’go, nizhǫ́nígo k’e daholǫ́ dóó diné ooneełígíí hool’áágóó bił ííshją́ą́ e’el’į́ígíí baa ahééh niizį́į́’. John dóó Maria Linford dóó táá’go biye’ éí Willie dah yinéłígíí da’atah nt’ę́ę́’. John éí daaztsą́ dwííshį́į́ ahéénálkid dóó t’áá bich’į’ ałtsé alą́ą́jį’ yisdánideidoo’nííłígíí t’ahdoo yikááhę́ę́dą́ą́’. John éí dahdiinánígíí yaa bił hózhood Maria yiłhoolne’. “Ashįįh Bii’ Tóódigóó yii’nééłígíí doo hinishnáá da doo,” aníí lá, “ndi ni dóó ashiiké hiinǫǫhnáá do, dóó doo baa shííne’ da t’áá ałtso biyi’ nisiikaiígíí nihi’ashiiké dahnineez daazlį́į́’go dóó bee da’asdzáá dóó baa da’ałchíní Ziondi deiniséé do.

Alą́ąjįʼ Sizínígíí James E. Faust saad díí ayiilaa: “Tsin naalbąąsíígíí bijoolyił halgai hóteeldi tsé’naa nináyę́ę́ baadajóódlį́ii áda’iilaa, t’áá’aníí’go baa ádahwiiniizį́į́’. T’áá anííłtso bikǫ’ bee béésh dilyį́įhii biyi’ ch’ídiika nohoot’ą́, dóó t’áadoo biniiyéhéígíí nihe’iiná bił neidáhígíí béésh bąąh hahidiłhį́hígíí nahjį’ ndadoolyįh nahalingo áádóó nihe’oodlą’ deezdíín, deiníítą’ dóó bitsxe’ do. Hadeezbingo bí’néél’ąądgo áháchįʼ, yinííł, dóó t’áá anííłtso nihijéí yidiiłtááh, t’áá’ako ííl’į́ní dóó da’oodlání bił óltą’. Akondi, díí éí łahgóó hąąh iildééhgo Diyin God bééhoniilzįįh.”

Biyi’di bee hool’áágóó-ałch’e’hodinééhgoo Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí dóó Náá’iiná Náádidoojah, Yisdánihiinííłii “anoonééł bee latsíín bąąh nehee’nííłii, anoonééł yik’edeesdlį́į́’ bee honeezná” t’áá ałtso yá k’ííyiiztį’. Háíshį́į́ bąąhági’ ádaat’éii ádaaníjooskąngo, Bi éí “doo yá’ádaat’éehii dóó bąąhági ádaatʼéii náyiizláá’, yisdánéíyoo’nil, dóó bąąhági átʼéii bikʼé nináʼílyáhígíí yik’é neinílá.

Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí t’áágéédgo, bąąhági’ dóó anoonééł t’áá nihí bits’ą́ą́jį’go yiisdánídii’ka doo bíniil’ą́ą́’ da. Ákondi bąąhági átʼéii bee nihich’į’ náhoot’į’, iiná bi’anaa’í bił ahíídzohgo éí ni’iilzhííh, doo yá’ádaat’éehii neidáh, ła diné doo yá’áshóonii yaanaagháhígíí, áádóó dikwííshį́į́ t’áá bini’dii tł’óó’di baana’aldeeh.

Shinahat’á Bee Yisdá’iildéehii Nda’noohtin éí yee na’nitin: “Jesus Christ dóó Nihá Ninánídláhígíí bada’ííníidlíigo, nihich’į’ ndahwii’nánígíí, nihitahdahoneezgaa’ígíí, dóó ti’dahoohníhígíí éí bii’ deinííkááhgo yee nihíká’adoolwoł. Áko ił hózhǫ́, áhodeezyéél, dóó hajooba’ nihii’ hada’deezbin doo. Jesus Christ Niháninánídláhígíí binahjį’ t’áá ałtsóní iiná bii’ doo ákódaat’éhígíí yá’át’éehgo ándadoolnííł.”

Díí k’ad Jesus Daaztsą́ą́dę́ę́ʼ Náádiidzáhígíí Bééhániih hodeeshzhiizhgo, Yisdánihiinííłii dóó Nihá bąąhági’ át’éii yik’é niná’ílyáhígíí nááhániihii nihilą́ą́jį’ íiniilzin. Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí bee laanaa niidzinii dóó adinídíín nihaa daasya’ dííshjį́į́di t’óó ahayóí bił chadahaheeł dóó bił doo dahats’ííd da deiníł’į́. Alą́ąjįʼ Sizínígíí Gordon B. Hinckley adííniid, “Ałk’idą́ą́’ ádahóót’įįdígíí hazhó’ó nil’į́į́’go, … díí bee ajoobaʼ yee’ áyíílaa doo ła’ ayóó’ ánóolnin da, yee ayóó átʼéii, ayóó da ’at’éé léi’.

Táá’go nił hodeeshnih dííshjį́į́di íinisingo iiyisí bik’ehgo neidáá do.

Ałtseígíí, iiyisí ádoolnííłígíí doo ni’di kódiilííł da éí ats’íís dóó ii’sizí k’ehjí bich’į’ ndahaazt’iígíí t’áá bidaniil’ą́ą́go yiisdá’dii’nił.

Naakiigone’é, Yisdánihiinííłii Nihá Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí baa ahééhniidzingo nídidíílééł. Ił hózhǫ́ dóó ił hózhóonii ts’ídá yéego binahjįʼ neidáá do iizhą́ anídahazt’i’ígíí bich’įʼ nisiidzį́į́ ndi. Atiin bikáá adinídíínígii bóhoneedlį́į́’go hinii’náá éídígíí ííníílzin do. She’asdzáá nizhǫ́nígo nish’į́į́’go, Mary, díí yik’eh naghá bidizhchį́į́dą́ą́ dóó woshdę́ę́ʼ. Bits’ádinilíídgo, dégo ayóósingo iináágo baa ahééh nizį́į́’go, azhą́ nihich’įʼ anáhoot’i’ígíí bich’įʼ nisiidzį’ ndi díkwííshį́į́ nááhai.

Táá gone’é, Yisdánihiinííłii Nihá Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí háágóóne’éshį́į́ aná’álki’go nihee’oodlą’ binahjįʼ baanisííkees dooleeł. Díí la’ígo bee ádoolnííłgo at’é báá ałch’e’diníízin t’áá nisiidzį́į́gi nihee’oodlą’ bee neidá. Ákondi, bááh dóó tó bik’ih sohodizinígíí baa áłah ná’ádleeh dóó bááh dóó tó bik’ih sohodizinígíí njídį́į́hgo éí t’áá íiyisíí bee ééhózin.

T’áá aheełt’éego íiyisíí il’į́į́’go hoghan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįłgóó ałnáájídááhgo ha’át’éegi ná bíighahdą́ą́. Hoghan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįłdi éí Yisdánihiinííłii Nihá Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí t’áá bééháníih łeh dóó ha’átíishį́į́ yik’e didoodleeł. Áádóó, ts’ídí iiyisí il’į́į́’go, hoghan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįłgóó ałnáájídááhgo ayóó’ó’deiníí’ní daneeznáníígíí dóó nihi’ázazí nízaadi ndaakaiígíí ii’sizíinii k’ehjí yiisdá’dii’niłgo baa dadiilyééł niháá’ahóót’i’.

Alą́ąjįʼ Sizínígíí Russell M. Nelson, akéedi ałah da’azlį́į́’yę́ę́dą́ą́’, díí na’initiní yéego na’neeztą́ą́ dóó yił yíílta’, “Hoghan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįł bee ak’ehodjídlį́ii … diné ałch’e’dadidoolnííł Bóhóníihii Nínáádoodááł Bijį́į́di nahasdzáan bikáá’adadoolwoł ałch’e’doo’nííł.

Alą́ą́jį’ ałkéé’nda’iizhchį́ígíí niná’ádeet’ą́ągo dóó bikʼehgo dahiinii’náá dooleełígíí nihinááł áda’iiłaa doo beedadii’nah da, ndi baa dahwii’niihígíí, dóó bich’į’ sodiilzinígíí éí nahasdzáan Biyisdánihiinííłii nihá bąąhági’ át’éii yik’é niná’ílyáhígíí niná’ádeet’ą́ągo ałníí’gi ííníízin. T’áá’aaníí adíshníígo ił hózhǫ́ binahat’á bee ’aanídítįhí binahjį’ éí Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ílyáhígíí Yisdánihiinííłii, Jesus Christ ííyiilaa. Jesus Christ t’áá aaníí hiná dóó Bísodizin bá Hooghan yiláajį’ sizíigo behék’ehgóó í’ool’įįł. Jesus Christ Bąąhági’ Át’éii Yik’é Niná’ídláhígíí bee nihich’į’ nahwii’nánígíí nihá nahjį’ kwííł’į́. Jesus Christ bízhi’ binahjį’, amen.

Nda’asdzoh

  1. Casper Wyoming Temple Niłch’its’ósí Naadiin Bí’aan Díí’, Naakii Dimííl Yázhí Naadiin Díí’ yoołkááł yę́ę́dą́ą́’ bik’i sohodoozin.

  2. Willie dóó Martin tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí dóó bich’įʼ anídahazt’igíí yi’daaskaigo nists’íísígoo baahwiniizį́į́’. Shichóh David Patten Kimball éí Ashįįh Bii’ Tóódi Honíts’aa’dę́ę́’ nda’ałbąąsii ła’ ’atah nilį́į́ nt’ę́ę́’ Alą́ąjįʼ Sizínígíí Brigham Young ayííł’aadgo Christ yá ndaazínígíí yisdánída’doo’nił. (See Christ yá ndaazínígíí: Jesus Christ Binahagha’ Akéedi Dayoołkáałgo baahane’, vol. 2, Hala’ Doo Diyiní, 1846=1893 [2020], 237.)

  3. Albin Vesekla, Ayóó átʼéego Deeyolígíí Bita’gi, ałtséédą́ą́’ na’ashch’ąą’go Casper Wyoming Temple biyi’ gone’é (dinííł’įįł “Casper Wyoming Temple ’ąą’alneeh ha’oolzhiizh,” Newsroom, Aug. 26, 2024, newsroom.ChurchofJesusChrist.org).

  4. “K’os diilkǫ’go dóó adinidíín biyi’ gone’é, Bóhólníihii, shił honilǫ́!” “(Abide with Me! [Shił honilǫ́]),” Hymns, no. 166).

  5. Jim Wilcox, Yá’ąąshdi Yaa ahóót’i’, ałtséédą́ą́’ na’ashch’ąą’go Casper Wyoming Temple biyi’ gone’é (dinííł’įįł “Casper Wyoming Temple ’ąą’alneeh ha’oolzhiizh,” newsroom.ChurchofJesusChrist.org).

  6. Joseph Brickey, Risen Hope [Bee Laanaa Niidzinii Yee Náádiidzá], ałtséédą́ą́’ na’ashch’ąą’go giclée ilyaagoo (dinííł’įįł “Casper Wyoming Temple ’ąą’alneeh ha’oolzhiizh,”newsroom.ChurchofJesusChrist.org).

  7. Dinííł’įįł Wiliam G. Hartley, Gáamali Tsin Naalbąąsígíí Bijoolyił Dah Yinéłígíí America Bikéyah Dahsi’ánígíí Bikáági E’e’ááhjįʼgo Da’ooneełígíí Bá Hazą́ The Annals of Iowa, vol. 65, nos. 2, 3 (’Aak’eedgo/Shį́į́’go 2006), 107–9.

  8. Millen Atwood, “Account of His Mission [Diyin yá na’neeztą́ą́’ Baahane’],” Deseret News, Nov. 26, 1856, 300; cited in Andrew D. Olsen and Jolene S. Allphin, Zion Shikéé’ Doohkááh: Willie Tsin Naalbąąsígíí Bijoolyił ’Azází Halgai Hóteeldi Tsé’naa Nináyę́ę́ Baa Dahane’ (2013), xi.

  9. Hodgetts dóó Hunt tsin naabąąsí dah yinéłígíí éí Martin tsin naalbąąsígíí bijoolyił dah yinéłígíí t’áá ahánídóó deinééł nt’ę́ę́’ áádóó ałdó’ yisdánídoo’niłgo niidzį́į́’.

  10. Ła’ k’asdą́ą́’ t’áá at’é Willie dah yinéłígíí éí Liverpool, Englandę́ę́’ tsin naa’eeł yii’ dahiiná Thornton T’ą́ą́’chil Dį́į́’, T’ááłáí Dimííl Yázhí Dóó Bi’aan Tseebíí Neeznádiin Dóó Bi’aan Ashdlą’diin Hastááh Nááhaiyę́ę́dą́ą́’ . Ła’ k’asdą́ą́’ t’áá at’é Martin dah yinéłígíí éí Liverpool, Englandę́ę́’ tsin naa’eeł yii’ dahiiná Horizon T’ą́ą́’chil Naadiin Dóó Bi’aan Ashdlą’, T’ááłáí Dimííl Yázhí Dóó Bi’aan Tseebíí Neeznádiin Dóó Bi’aan Ashdlą’diin Hastááh Nááhaiyę́ę́dą́ą́’.

  11. Dinííł’įįł Tsin Naalbąąsígíí Bijoolyił Dah Yinéłígíí Iowadi Bik’i Sohodoozin Ałk’idą́ą́’go Kéyah Bá Ha’oodzo Church News, Bini’anit’ą́ą́ts’ósí, Náhást’éí, T’ááłáí Dimííl Yázhí Dóó Bi’aan Náhást’éí Neeznádiin Dóó Bi’aan Tseebíídiin Nááhaiyę́ę́dą́ą́’, 3, 5.

  12. Brigham Young, “Remarks [Adííniidígíí],” Deseret News, Ghąąjį’ Ashdlą’ Ts’áádah, T’ááłáí Dimííl Yázhí Dóó Bi’aan Tseebíí Neeznádiin Dóó Bi’aan Ashdlą’diin Hastááh Nááhaiyę́ę́dą́ą́’, 252; k’adígíí punctuation alyaa,

  13. Brigham Young, “Remarks [Adííniidígíí],” 252.

  14. Dinííł’įįł Olsen dóó Allphin, Follow Me to Zion [Zion Shikéé’ Doohkááh], 217.

  15. Mary Hurren, Olsen dóó Allphin biyi’, Follow Me to Zion [Zion Shikéé’ Doohkááh], 131

  16. Ya’iishjááshtsoh naadiin dóó bi’aan tą́ą́’, t’ááłáí dimííl yázhí dóó bi’aan náhást’éí neeznádiin dóó bi’aan náhást’éídiin dį́į́’ nááhaiyę́ę́dą́ą́’, Alą́ąjįʼ Sizínígíí Gordon B. Hinckley éí Tsé Niliní Bii’ Hoolts’aa’ Hootł’in Bee Bééhanįįh Doo bik’i sohodoozin dóó Christ yá ndaazínígíí da’oodlání Tsé Náhoodzo yikáágóó deinééhgo daneeznánígíí bééhanįįhgo ya yááłti’ (dinííł’įįł Julie Dockstader Heaps, “ Tsin Naalbąąsígíí Bijoolyił ’Azází Halgai Hóteeldi Tsé’naa Nináyę́ę́ Hodiyin Niná’ádeet’ą́ągo Báá’ahóótiin,” Church News, Ya’iishjááshtsoh Tádiin, T’ááłáí Dimííl Yázhí Dóó Bi’aan Náhást’éí Neeznádiin Dóó Bi’aan Náhást’éídiin Dį́į́’ Nááhaiyę́ę́dą́ą́’, 8–9, 11). Alą́ąjįʼ Sizínígíí Robert Scott Lorimer éí Alą́ąjįʼ Sizínígíí Hinckley bik’i sohodoozinídi yił yí’áázh. Riverton Wyoming Stake bił anídaalkałí alą́ąjįʼ sizíígoo, ałk’idą́ą́’ dóó ii’sizį́ k’ehgo ádaat’įįdígíí bich’įʼ ntídaadzaa yita’gi naagháágoo ha’asííd nt’ę́ę́’.

  17. Dinííł’įįł James G. Willie diné ooneełígíí dah yinéłígíí binaaltsoos, Niłch’itsósí Tsosts’id, T’ááłáí Dimííl Yázhí Dóó Bi’aan Tseebíí Neeznádiin Dóó Bi’aan Ashdlą’diin Hastááh Nááhaiyę́ę́dą́ą́’, Church History Library, Salt Lake City.

  18. John Jaques, “Some Reminiscences,” Salt Lake Daily Herald, Niłch’itso Ashdlą’ Ts’áádah, T’ááłáí Dimííl Yázhí Dóó Bi’aan Tseebíí Neeznádiin Dóó Bi’aan Ashdlą’diin Hastááh Nááhaiyę́ę́dą́ą́’,1.

  19. Saints, 2:237. Shichei Crozier, David Patten biye’, na’nitiní nashineestą́ą́’. David Diyin yá yáłti’í yikéé’ naagháá nt’ę́ę́’, dóó t’áá anííltso yá yáłti’í nihiłnígíí bikéé’ ndaikai doo.

  20. John Linford, Golden C. Linford biyi’, Linford Family Heritage (1995), 214; ałdó’ dinííł’įįł Val Parrish, “Alą́ąjįʼ Sizínígíí Na’neezt ą́ą́’,” Azází Halgai Hóteeldi Tsé’naa Nináyę́ę́, vol. 71, no. 3 (Fall 2024), 1.

  21. James E. Faust, biyi’ “Faith in Every Footstep: The Epic Pioneer Journey [Nahidiiltáál T’ááłá’í Ntínígoo Bee Oodlą’: Azází Halgai Hóteeldi Tsé’naa Nináyę́ę́ Ntsaagoo Baahane’ Íínáágoo]” (video presentation in general conference, T’ą́ą́chil Hastááh,1997), Ensign, T’ą́ą́tsoh 1997, 63.

  22. Mosiah 18:8

  23. Mosiah 27:9see also verse 13

  24. See Alma 5:14, 19

  25. Shinahat’á Bee Yisdá’iildéehii Nda’noohtin: Jesus Christ Binahat’á Bee Yisdá’iildéehii Diné Bił Dahwiilne’ Binaaltsoos (2023), 56.

  26. Gordon B. Hinckley, “Keshmesh Baa Hózhǫ́ǫgoo dóó T’áá aníínígoo Baahane’,” Liahona, Dec. 2000, 4.

  27. Alą́ąjįʼ Sizínígíí Thomas S. Monson t’áá áłah yee na’neeztą́ą́’ dóó yiisdánáhii’nííłii bee na’nitiní yee hiináá nt’ę́ę́’ (dinííł’įįł Sodizin Bá Hoghan Yalą́ąjįʼ Naazínígíí Binda’nitiní [2020], 67–76).

  28. Russell--M. Nelson, “Bóhóníihii Jesus Christ Anáádoodááł,” Liahona, Nov. 2024, 121.