Ntsáo Áłah Aleeh
Iiná Baa Áháyą́
T’ą́ą́chil 2025 Ntsaago Áłah Aleeh


14:10

Iiná Baa Áháyą́

Iiná éí NihiZhe’é binahat’á íiyisí alááhdi bitah ałtsogo hadidzaa, dóó iiná baa áháyą́ą́ dóó doodzih dahiniiʼnáa doo Yee Ha’oodzíí’.

NihiYisdánihiníiłii Jesus éí na’hineeztą́ą́’, “Ayóó’áda’ahíínóh’níigo shídahooł’aahii danohłį́įgo diné t’áá ałtso bił béédahózin doo.”

Ła’ bishop Utahdi asdzáá ániid naagháá léí’ dóó yił dabighanígíí ayóó’ó’ó’ni’ hats’ą́ą́jį’go yadadjiiką́ą́go yee shił hojoolne’. Nizhǫ́nígo ádahoonííł biyi’ gone’é, bimá dóó bizhe’é Yisdá’iiníłii dóó biSodizin Bá Hoghan yich’į’ nídoot’áshgo yee haʼoodzíí’. Sodizin Bá Hoghan doo naa’ąąshgóó yę́ę́dą́ą́’, bitsi’ ach’eekę’ nilíigo hastiin ániid naagháá léí’ yił ahééhoosįįd. Nádzáágo, díí atsi’ baa hózhǫ́ní biTaa’ yá’ąąshdi hólóonii íiyisí ayóó’ayó’ó’níigo ch’ikéí t’áá aníí bee da’oodlą’ yádaati’di ałah danilį́į́go yee haadzíí’. God bibee haz’áanii yik’ee naagháá doo yee hadzoodzíí’. Naaltsoos yikáá’ ayiilaa,“Shibishop bił hwiishne’go ádaaná’ookąąh baa hodeeshzhiizhgo ashlééh.”

T’áá hodíína’go bikéédóó, bitah honiigai. T’áá bizaad yee adííniid, “Shi’dilnél’į́į́’go shich’į’ éénáhoosdzįįd …. awéé’ shee haleeh. Shí … bik’ee háácha… Shizhé’é bigaan yee shinázchid dóó t’áá ałtso yá’át’ééh nídoodleełgo at’é shidííniid… Shee ashkii … awéé’ nahjį’ ádoolnííł yee na’áshidííłkid… Shí dooda niizį́į́’.”

Naalyéhé Bee Ádinii Baa Áhayą́

Áádóó hanááhoolne’: Nihi sodizin bá hoghandi bił yaa aneijah wardę́ę́ la’ígo ayóó’ó’ádashóó’níí dóó shíká’aná’áwo’ nt’ę́ę́’. Yéego shąąh nááhákaʼ. [Shi] bishop dóó Ch’eekę’ yilą́ą́jį’ sizį́ní bikáá’di dóó bilááhdi ajít’éego bee ayóó’áda’ó’ni’ shich’į’ ííshją́ą́ áyíílaa dóó shíkáá’ anoolchą́ą́’. Bóhóníihii bila’ yiiłtsáágo … shí dóó bił dashighanígíí nahinitin. Ła’ ward shí yah anáshdááhígi ahót’éego éí t’áá anííltso chodayiił’į́į́’go nihá yá’át’ééh, ła’ asdzáá aniid naagháágo shíígíí at’áo íiyisí ałdó’.

Bí dóó yił dabighanígíí, dóó Sodizin Bá Hoghangi yił yaa anájahígíí biward, Atsá biyáázh gone’é yiiziłgo bee awéé’ ashkii ayóó’ó’ádayó’níigo bá ahoo’a.

Diyin Bóhólníihii Jesus Christ.

Álą́ąjį’ Sizį́ní Russell M. Nelson adííniid, “Bóhólníihii bit’áá’aníinii dóó biSodizin Bá Hoghan hiináanii bi’idadiiljeehí at’éego t’áá ałahjį’ hadit’éego … Diyin God bee áłchíní t’ááłá’í nitínígo diyin k’ehgo bíká’aná’áwo’go binaanish … t’ááłá’íígíí bich’į’ [ayóó’ó’ó’ni’- á’áhhwiinít’į́ bił diyin k’ehgo áká’aná’áwo’], Bí ádzaa bik’ehgo.”

Tʼáá Ákogi Ááníiłii Bee Bikáá’awo’

Asdzáá t’áá sáhí naagháágo bee awéé’ haleehgo yaa áhoniizįįhgo, hat’íís baaháne’, iiʼsizį́kʼeh ach’į’ anáhóót’i’, tʼóó baa yáhásinígi, habéeso nanideehígíí baaháne’, ólta’ígíí bina’ádíkid, iigehígíí doo bééhoozįįh da, dóó bee laanaa niidzinii dadiitaa’go doo bee hoots’ííd da, hwił honiigááhgo dóó hoł taanákago, asdzáá nisékeesgo nikididooltałgo binahjį’ chohoo’íígóó hwineezgai dóó bee ádihodidootʼi’ bił hodiiłnááh.

Háíshį́į́ shiishts’ą́ą́’ígíí atsą́ ha’íí’éél dadjííłchxǫ’go binahjį’ chohoo’íígóó dahwinííłgai dóó bee ádiłdahodééltʼi’go, t’áhshǫǫdí béénánílniih: Ádahóót’įįdígíí doo łahgóó ádadoonííł da, ndi Diyin God éí ádahóót’įįdígíí aneidoołdzih. Aʼohgo ádaa nitsíkeesii dóó ádaaná’ookąąhgo ajéí bee Bich’į’ nisíníbaalgo álílee k’ehgo Bidił yee nihá nináʼnídlá bee ajooba’ binahjį’ ádił niʼiidzííh yóóʼahidíʼaahgo nihee hodooleeł.

Saad naakigo at’íís k’ehgo diyingo hwidichííh t’áá łahjį’ bíhiidzóh: iiná dóó t’áá hwih nihóhónííh. Iiná éí nihiZhe’é ałtso hadidzaa binahat’a’ ayóó bahast’i’go at’é, dóó Yee haadzíí’ígíí iiná baa áháyą́ą́ dóó doodzih dahiniiʼnáa doo; dóó hwi’dichííh bikéédóó iiná náás hoot’i do éí daniidzin. T’áá hwih nihóhónííh nihaa’ííyáai nihił da’íílį́, bee ádá óhojólhíihii tʼáá ákwii átʼéii— yá’ádaat’ééígíí áát’įįłii yiníłdzil łeh éí yikáá’análwo’ Diyin God yáhooł’a’go hool’áágóó ił hózhǫ́ hodooleeł.

Ákógo asdzáá dóó hastiin baahast’i’ gone’é hoolzhishgo, íijinínígíí íiyisí bíídoot’ihgo wodááhdi hazlį́į́’,nihizaad, nihila’, nihijéí— ii’sizíinii k’ehgo, háni’ k’ehgo dóó béeso nanideehígii— Yisdá’iiníiłii bee ayóó’ó’ó’ni’ yaa ákódadóózįįł yee bik’idadjidoodlįįł dóó, Álą́ąjį’ Sizį́ní Henry B. Eyring yee adííniid, dabináá’ diyin kʼehgo ádaatʼéii ndeigizgo yéego yee da’oo’į́į́ dooleeł kodóó “dayiiłtsą́ígíí daats’í danízin” éí “t’ahdoo dajoo’į́į́ da” dadooleeł.”

Ats’íís Bee Haadíít’éhígíí Iiná Bee Na’nitiní

Álą́ąjį’ Sizį́ní Dallin H. Oaks adííniid: “Atsą́ hadoo’eeł doolchxǫǫł bich’į’ haashą’ ádaniit’éígíí éí ats’íís bee haadíít’éhígíí iiná hadoot’i béédahoozįįdígíí doo ááha’níí da…. Nihił béédahóózingo éí … NihiTaa’ God bídaniilt’éego ba’áłchíní t’áá jíłtso nihookáá’ nihizhdookah baa hózhǫ́ǫgo biniyé, dóó éí t’ááłá’í nitínígo t’ahdoo bidichį́į́hgóó nilį́nígíí bił hahodeeshzhiizh dóó náásdi honilǫ́ǫ do ahóyéelʼáágóó bich’į’ hodoołkááł.

Bóhóníihii éí t’ahdoo dabidichį́į́hígíí yaa haadzíí’, binéé’ éí Táá’go Ałtsé Álą́ąjį’ Naazį́įnii dóó Naakits’áadah Yilt’ao Diyin Yánaazínii yinahjį’ yáłti’go, doo łahgóó ádaat’éégóó dóó diyin yá yádaałti’í dabizaad ałkéé’ hodiitsa’go, Bóhóníihii nanihidééłkidę́ę́ hozhó’ó yee hadaasdzíí’ diyingo nihaadaasya’.

Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí éí diné bee iina’ hodiyingo yoodlą́. Ákógo, Sodizin Bá Hoghan daats’í éí dooda ndaga’ atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł t’áá hwí éí dooda diné bił chodahoo’į́į́ł t’éí baa niséhékéesgo éí yits’ą́ą́jí nilį́, dóó sodizin bá hoghangi atah danilíníígíí t’áádoo bídahwíínółnííhí, doo bee ádoolnííł da, doo bee lą́ adoołeeł da, doo bik’éh ndoołééł da, éí dooda atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł doo bá ałch’e’ádadoołííł da dabidii’ní.

“[Bóhóníihii] t’áá díkwííhígo t’éíyá yá hodooł’aał … ahódahoodzaago:

  • Ił nizhnídéél éí dooda t’áá bił dahoghanígíí bił jineezhtéezhgo bits’ąą awéé’ hodooleełgo, éí dooda

  • Amá bee iina’ éí dooda bitsíís yéego atínéehgo azee’ííłíní bił bééhózinígíí adííniidgo índa, éí dooda

  • Atsą́stíín yéego baa dahodidoo’aałígíí bił yizchį́į́hgo bikéédóó biniinaa awéé’ doo hiináá da do éí azee’ííłíní bił béé hózinígíí adííniidgo índa.”

Táá’go Ałtsé Álą́ąjį’ Naazį́įnii nááda’di’ní: “Atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł éí íiyisí doo yá’át’ééh da. [Ákondi díí doo t’áá áłahjį’ ádahoonéeł ndi] diné yaa sodadoolzingo bich’į’ éénádahooszingo baa tsídazhjidookos” dóó diné ła’ bił ahił ndahoojisne’go t’éíyá.

Táá’di neeznádiin náághaiyę́ę́dą́ą́’, Bóhóníihii bá yá yádaałti’í nihookáá’ dine’é hane’ ílį́įgo bee ha’oodzíí’ hadeidiilyaa. Díí’ saad bił yílta’:

Nihí … diyingo da’adziil binahjį’ ni’iichííhígíí éí hastiin dóó asdzáá, ahastiin dóó ahasdzání ahisgego t’éíyá ahił dootish éí bee hazą́ą́go Diyin God yee haadzíí’.

Ats’íís bee haadíít’éhígíí iiná éí hodílzingo bik’ihodiinii’ biniyé ályaa éí nihí bee ahadahwiidzíí’. Iiná hodiyingo at’é dóó NihiTaa’ God hool’áágóó binahat’á biyi’ ayóó’at’éego bee háádeidzih.”

Iiná t’ahdoo bidichííh da baa hą́ą́hasin dóó bich’ą́ą́h na’adáá do éí doo ła’ aná’á’a’jí bik’ehgo doo bá asdzį́į́ da. Tʼáá ákwii átʼéii bee haz’áánii at’éego Bóhóníihii diyin yá yádaałti’í yinahjį’ yáłti’go yee haadzíí’.

Ła’ Náaná Yáti’

Álą́ąjį’ Sizį́ní J. Reuben Clark Jr. haadzíí’, Ałtsé Álą́ąjį’ Naazį́įnii atah nilį́ nt’ę́ę́’go, k’ad dííshjį́įdi anoosééł baa hózhǫ́nígo ya yááłti’: Sodizin Bá Hoghandi ániid nidaakaiígíí Ii’sizį́ Diyinii bits’ą́ą́dóó ádaat’éígíí yíká danilį́; nahat’á bee yisdá’iildéehii yídahidooł’ááłgo laanaa danízin, dóó t’áá k’éhézdongo deinízin, doo bił niikáágóó. Yéédahodoosįįł deinízin … nihee’da’oodlą’ígíí; t’áá’aníínii bee da’oodlą’ yádaałti’ doo ndéídidoolééłgo deinízin. Bí éí … yá nda’íłkidgo, t’áá’aníínii hadeinitáh. Nihighan gone’é nihi’onoosééł áłchíní oodlą’ dóó aʼááh hasingo bił bich’į’ yádeiti’ do, dóó Relief Society sáani dóó elders hastóí ałah ndá’ádleeh gone’é, Bóhóníihii ííłtólí bibeehazáanii, diné bee iina’ hodiyin, awéé’ t’ahdoo dabidichį́į́hígíí dóó dabimá baa áháyą́ą́ do, bee ahił dahwiłne’.

Ła’ alah baa hózhǫ́ní shich’į’ í’iilaago dikwííshį́į́’ neeznáá ahááh nániiyáágo náághaiyę́ę́dą́ą́’: “Tsostsi’d ts’áádah shinááhaigo … , shee’awéé’ adoochííł baa ákoniizį́į́’go shee’ashkii t’áá áłts’ísígo dóó łahda bee ádingo doo shiká iilyeed da. T’óó baa yániizį́į́’ dóó t’áá sáhí tádíshááh [ndi shí] [atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł] doo t’áá k’ad niizį́į́’ da. Ayóó’áda’óó’níígo bił dashighanígíí dóó shibishop, bił áłah náshłeehgo shichʼįʼ yádaałtiʼ. Diyin God bich’į’. Diyin bizaad nda’asdzoígíí yííłtą’ … áádóó sodoosdzin [dóó] adziil dóó ádaaná’ookąąh shiYisdá’iiníiłii binahjį’ hanéétą́ą́’. … [Bá sodeesdzinígíí] shich’į’ náhóóne’go doo bits’ą́ą́jí selį́į́’ da. … Ajéí ayííłtǫ’, ndi shitsi’ ła’ nááná amá dóó azhe’é baa dooltééłgo shił bééhoozįįd. Chánah íʼdílzin bá sodoosdzin [dóó] Yisdá’iiníiłii bee ayóó’ó’ó’ni’ t’áá ashjání baa ákoniizį́į́’ ádaanáhosékango binahjį’, Diyin God éí shił bééhózingo … sodizin ach’į’ éénáhádzin łeh dóó nihółdzil łeh.”

Ła’ ámá dóó azhé’é ayóó’ó’ó’níigo awéé’ at’ééd nizhǫnígo neidiiłtí dóó nahat’á bee yisdá’iildéehii yinaneeztą́ą́’. K’ad éí azyeh t’áá bí ba’ áłchíní danizhǫ́nígo bee hazlį́į́’.

Łahda, iiná bich’ą́ą́h na’adáágo éí íiyisí nanitł’a dóó neezgaigo doo ééhózin da bił óltą’ łeh.

Aniid ła’ amá dóó azhé’é aniid naa’aashgo awéé’ baa hózhǫ́ní bee haleehgo Kathy dóó shí ayóó’ó’ó’íí’níigo nihich’į’ í’íilaa.

Azhé’é í’íilaa: [ĺídą́ą́’go she’asdzáá] neeznáá dimǫ́ǫ azlį́į́’go k’adę́ę́ bee haleehgo nihee’awéé’ álílee bits’íístahdi bąąh dahoo’a’, Down syndrome holyéego. Nihił ade’ ádzaa … azee’ ál’ínídę́ę́’ awéé’ doolchxǫǫłgo deiniizį́į́’. Díkwííshį́į́ dimǫ́ǫ da’azlį́į́’go nihí baa ákoniizį́į́’ … nihe’awéé’ t’ahdoo yichį́į́h da … áłtsé binááháá gone’é díkwííshį́į́ ahááh nániilyáago bijéí na’bidiigéésh do. T’áá ałtso hoolzhishígíí díí binídiinishgo yá’ąąshdę́ę́’ nihikáá’ ádoolwołgo biká sodiilzin nt’ę́ę́’, … Ii’sizį́ Diyiní nihich’į’ ééhoozįįdgo bee hadaʼaniilnííh. Nihił ííshją́ą́ é’élyaa dóó bik’idiitą́ą́go nihich’é’é dóó nihits’óí NihiZhe’é Yá’ąąshdi Hólóonii bitsi’ ayóó at’éego at’é dóó bił danighanígíí atah honishlǫ́ǫ do dóó nihookáági deeshááł yiniizį́į́’.

Awéé’ bimá í’íilaa: “[Nihí] éí bik’ee deilyiz, nihił taanááskai, dóó hane’ ayooch’ííd bii’ ádingo nanihííłchxǫ’. … Shee’awéé’ adoochííłgo dį́į́’ ts’áádah dimǫ́ǫ azlį́į́’, nihe’awéé’ díkwííshį́į́ ahááh nániilyáágo bijéí bąąh dahaz’ą́ą́ lá, t’ááł’á’ígo bidoołhééł. Díkwííshį́į́ azee’ áda’íł’į́ní dóó azee’ áda’íł’į́ní íiyisí bił béédahozíní deiltsą́ neezná dóó tseebíí ts’áádah dimǫ́ǫ azlį́į́’ígíí biyi’ hodeeshzhiizh atsą́stíín noosééłgo. Azee’ íł’į́į́di neit’ashgo, awéé t’áá adoochííł éí dooda doolchxǫǫłii haidishį́į́ niidzin bee nanihidíkid. … Yisdá’iiníiłii shijéí nayííłdzíí’ dóó nihe’awéé’ at’ééd ba nihił hodéézyeel dóó nihił hóózhǫǫd. [NihiZhe’é Yá’ąąshdi Hólóonii] binahat’a’ ałtsogo hadidzaa nihá hooł’a’ bee shich’į’ éénáhoodzįįh [dóó] shí éí Ba’ííníshłį́.”

Dííshjį́įdi t’ááł’á’í dimǫ́ǫyę́ę́dą́ą́ t’áá’ áłah be’awéé’ at’ééd yáhooł’a. At’éédígíí t’áá bí bee hazlį́į́’ dóó t’áá’ áłah t’áá bí bee hazlį́į́’ doo nohont’i’ da dooleeł.

Oodlą’ doo bik’ee hóyéé’ da dóó baadzódlį́įgo chánah íʼdílzin éí Jesus Christ hoł hódahooł’aahii bi’idadiiljeehí ádaat’é.

Baadzódlį́įgo Oodlą’ Bikʼehgo Dooleełígíí

Díkwííshį́į́ nááhai biyi’ gone’é, hastóí dóó sáanii shá ahóót’i’go bił áłah dahsééłį́į́’ la’ígo díkwííshį́į́ nááhaiyę́ę́dą́ą́’ sodizin bá hoghan da’jítayę́ę́ nahjį’ hadahasdzogo bikéédóó aʼohgo ádaa nitsídaazkéézgo diyin k’ehgo ałha’deet’áanii bee atiin dóó diyin bibe’adziilii dóó diyin bighan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįł bee hik’idahojoosdlį’yę́ę́ yich’į’ náhidookahgo hadeiniitáá’.

T’ááłá’á’íjį́go, Táá’go Ałtsé Álą́ąjį’ Naazį́įnii bá nasháágo ła’ hastin bił ałnahodiishne’go shi’dool’aad diyin bibe’adziilii dóó diyin bighan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįł bee hik’ihojoosdlį’yę́ę́ baa náádidoolyééłgo biniyé.

Diyin bighan ntsaa bii’ sodizin dóó bee’ó’ool’įįł hodiyiní biyi’ azyehgo, áádóó táá’ bee áłchíní hazlį́į́’, hastiin bee asdzáá yaa’díílá dóó diyin k’ehgo yił ałha’deet’ánę́ę́ doo yi’keh naagháá da nt’ę́ę́’. Ła’ asdzáá t’áá sáhdi naagháágo awééʼ bee hodooleełgo jizlį́į́’ dóó bitsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł jiniizį́į́’.

Ayéhé bee asdzání diyin yá sizį́ní asdzááyę́ę́ bee awéé’ hodooleełgo yaa ná’oozkan dóó ashkii yidínóósééł yidííniid, yizchį́į́go, t’áá bí ba’áłchíní yił.

Asdzáá t’áá sáhdi naagháágo yaa nisídeezkéézgo bee awéé’ hodoolee łígíí t’áádoo yinííłtła da.

K’ad neeznáá nááhai. Alah aʼohgo ádaa nitsíkeesii shidááhdóó dahsidáágoo ashkii t’áá bí nahalingo ayóó’ayó’níí nt’ę́ę́ dóó bee hastiin hasht’enéídlééhígíí dóó bí dóó ba’áłchíní ayóó’nihó’níí dóó ya’áhályą́ą́ do yee shił hoolne’. Azhe’é atídineesdlı̨́ı̨́ʼ yaa yáłti’go.

Haashą’ yit’éego díí asdzáá baa dzólı̨́ı̨́go Diyin God bits’ą́ą́go jooghááłgo áłchíní ła’ néídidoołtééł iizhą́ bee hastiin aa’dííláágo bee bééhaniih do hanéílkááh. Hait’ao? Biniinaaígíí Jesus Christ binahjį’ adziil yik’íneeztą́ą́’ dóó iiná hodílzingo yoosdląąd, iiná bidiyiní. Awéé’ t’ahdoo yichíí da éí Diyin bee awéé’ at’éego bił bééhoozin, t’ahdoo bik’i hodiit’ááh da dóó niłtólí.

Awéé’ dabideeskidígíí naaltsoos bikáá’ bídaashjéé’go bee naashch’ąą’go.

Shik’isóó dóó shilah, ayóó’ó’ó’ni’ nihookáá’ áłchíní t’ahdoo da’bidichíígíí biʼoh áániił éí yéego baa danihíne’. NihiTaa’ God éí iiná yaa áhályą́. Binaanish dóó Bee ayóó’at’éí biyi’di éí doo náádadínóoʼnééłgóó dóó iiná doo ninítʼiʼii bee áłchíní yeididoo’ááł. Jesus Christ bits’ą́ą́dóó íhoołʼaahgoo, nihí iiná baa ádahiilyą́. “Ayóó’áda’ahíínóh’níigo shídahooł’aahii danohłį́įgo, diné t’áá ałtso bił béédahózin doo. Nihee’ayóó’ó’ó’ni’ íiyisí ła’ nihídin ndaakaiígíí la’ígo bił ííshjání adeil’ı̨́ı̨́ʼ do. Shee’ayóó’ó’ó’ni’dóó nihookáá’ NihiTaa’ yá’ąąshdi hólóonii bee áłchíní náhásdzáán bikáádóó nehedookahígíí bi’ayóó’ó’ó’ni’ nihił ííshjání ashłééh. Jesus Christ bízhi’ binahjį’, amen.

Nda’asdzoh

  1. John 13:35; dinííł’įįł ałdó’ Matthew 22:36–40.

  2. T’áá bígo naaltsoos bich’į’ ályaa, Atsą́ Biyáázh hastą́ą́h, 2025 Naakii dimííl yázhí dóó bí’aan naadiin ashdlą’ yoołkááłgo; bił t’áá ákoho bee chodoo’įįł.

  3. T’áá bígo naaltsoos bich’į’ ályaa, Atsą́ Biyáázh hastą́ą́h, 2025 Naakii dimííl yázhí dóó bí’aan naadiin ashdlą’ yoołkááłgo; bił t’áá ákoho bee chodoo’įįł.

  4. Russell M. Nelson, “Diyin God Bee Adziil dóó Bee Óhóníihii Bik’ehgo Áká’análwo’í,” Liahona,T’ą́ą́chil 2018, 69.

  5. Francedi ła’ asdzáá diyin k’ehgo naagháágo; Neil L. Andersen, dinííł’įįł Ąą a’ááh Diyingo A’alyei (2019), 154–56.

  6. Neil L. Andersen, dinííł’įįł Ąą a’ááh Diyingo A’alyei, 219; Neil L. Andersen, dinííł’įįł ałdó’, Jesus éí Christ nilı̨́ (2023), 5.

  7. Atsą́ hadoo’eeł doolchxǫǫł yee ha’oodzíí’go hadiilyaa: ”Abortion [Atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł], ”newsroom.ChurchofJesusChrist.org. The General Handbook aníigo, “Ła’ diné éí dooda asdzání ádanáhíídookąąh dóó atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł bits’ąą bąąhágí ádzaago bá yóó adidoo’ááł (General Handbook: Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí Bikáá’ anjílwo’, 38.6.1, Nahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hoghan). Álą́ąjį’ Sizį́ní Ezra Taft Benson adííniid: “Diyin k’ehgo yínííł éí Ii’sizį́ Diyinii bi’aa’ilyéí at’é. ĺit’ínígíí íiyisí baa óhoniidzįįhgo NihiZhé’é dóó NihiTaa’ God bíniʼ jiiłʼaah. Éídigí hááhashchii’go dóó [íiyisí] baa ákoniidzįįh íit’ínígíí Yisdá’iiníiłii bits’ąą, Bí bąąhágí doo í’iilaagóó, ts’ídí t’áá ałtsogóó yilááhdi ayóó’at’éí nilı̨́ı̨́go, ił honiigááh dóó ti’hoonííh yił tádííyá. Nihibąąhágí biniinaa t’áá at’é Bitásiildę́ę́’ dił hadaazna’. Díí éí íiyisí t’áá’aníígo háni’ dóó ii’sizį́ k’ehgo bił hodeeznii’ diyin bizaad nda’adzoígíí bikáá’ ’tʼáá bijéí tłʼááhdę́ę́ʼ ádił niʼiisíiʼgo yąąh bíniʼgo yínííł naagháii’ hwee hólǫ́ǫgo [dinííł’įįł Diyingo Na’nitin Dóó Bee Aha’da’deest’áanii 20:37]. T’áá’aníí nihee’iina’ łahgóó anéílnééhgo bilą́ą́jį t’áá hó ájízį́ní na’adahígíí éí bee íil’ı̨́ı̨́ do” (Teachings of Presidents of the Church: Ezra Taft Benson [Sodizin Bá Hoghan Yilą́ą́jį’ Naazı̨́ní Binda’nitiní: Ezra Taft Benson] [2014], 83; dinííł’įįł ałdó’ 2 Corinthians 7:10; 3 Nephi 9:20; 18:32).

  8. Bóhóníihii Enoch yich’į’ haadzíí’ “Danóół’ı̨́ nihik’is; Díí diné t’áá shilá’ bee ííshłaa, ił ééhózin baa nilá; dóó Eden bidá’ak’ehdi diné t’áá bí bóholnííh doo baa nilá;

    “Áádóó nihik’is ábidiishní, bibeehazaanii baa nilá, ahił ayóó’ó’ádah’áhíínóhníí doo, dóó shí nididoołééł nisin, nihiZhe’é.” (Moses 7:32–33).

  9. Henry B. Eyring, Diyin God Bich’į’ T’áá Áhání Néídááł (1997), 143.

  10. Dallin H. Oaks, “The Great Plan of Happiness [Ił Hózhǫ́ Ayóó’atéí Binahat’á],” Ensign, Nov. 1993, 75. Álą́ąjį’ Sizį́ní Nelson éí haadzíí’: “ haago ’iiná holyéi’ hahidoolzhish éí dooda ii’sizı̨́ ats’íís ’éí daneeznáanii dahináago ánídoo’nííłʼ’ doo ba na’ádíkid da. Hats’íís éé’deetįįh haz’ą́ą́gi, iiná hahoodiit’ééh éí bééhoozin hanááhts’ósí hats’íís tahdi bitł’óól yee hadít’éígíí naakiigo ahíít’ashgo t’ááłá’í yiileeh, t’áá’áłah azhé’é dóó amá bits’ą́ą́dóó dahiniiltł’óól chromosomes hoolyéígíí naadiin bí’aan táá’ yileeh. … Iiná náás hoot’iígíí éí doo ałk’ijį’ bee yáti’ da, ndi éé’deetįįh bee bééhoozįįdii at’é (“Reverence for Life [Iiná Bá Hodílzin],” Ensign, T’ą́ą́chil 1985, 13).

  11. Álą́ąjį’ Sizį́ní John Taylor adííniid 1879 yiihahgo, “We must [object to] feticide, infanticide, and other abominable practices … either in the shape of legislative enactment, judicial decision or any other adjunct of civilization” (“Discourse,” Deseret News, Niłch’itso 31, 1879, 755; spelling modernized).

  12. Atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł Baa Ha’oodzíí’go Naaltsoos Hadiilyaa: “Abortion [Atsą́ hadoo’oł doolchxǫǫł],” newsroom.ChurchofJesusChrist.org.

  13. Hoł Dahoghanígíí: Hane’ ĺílı̨́ı̨́go Nihookáá’ Bich’į’ Ha’oodzí’ígíí, Nahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hoghan.

  14. J. Reuben Clark Jr., The Charted Course of the Church in Education, rev. ed. (1994; address to Church Educational System religious educators, Binit’ą́ą́ts’ósí 8, 1938), 3, Nahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hoghan.

  15. Baa Hwiint’í dóó Ná’ádíkid dinííł’įįł, “Abortion [Atsą́ Hadoo’oł Doolchxǫǫł], ”Nahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hoghan.

  16. T’áá bígo naaltsoos bich’į’ ályaa, Atsą́ Biyáázh 13, 2025; bił t’áá ákogo bee chodoo’įįł.

  17. Another example of the blessing of adoption is the story of Sherilyn Stinson and her daughter, Allison, along with Allison’s birth mother, Jill Morgensen (see Mary Richards, “Navigating the Journey of Adoption Reunification,” Church News, Niłch’its’ósí 18, 2024, thechurchnews.com).

  18. Bóhóníihii níkáá’ análwo’go dóó nihigaan bich’į’ k’ééhwiildongo, t’óó ahayóí yik’ídeizneeztą́ą́’ bee bik’idadjoosdlı̨́ı̨́’. Amanda Becker dinííł’įįł, “Finding Hope as a Single Expectant Mother,” Liahona, Ya’iishjááshtso 2022 (digital only); “Ła’ Áłchíní Aadooltééł Jiniizı̨́ı̨́’,” New Era, Wóóshch’ííd . 2006, 28–33.

  19. T’áá bígo naaltsoos bich’į’ ályaa, Atsą́ Biyáázh 17, 2025; bił t’áá ákoho bee chodoo’įįł.

  20. Personal experience; Neil L. Andersen dinííł’įįł, The Divine Gift of Forgiveness [Ádił Niʼiidzííh Yóóʼahidíʼaah Bi’aa’iilyéí Diyiní], 246-47.

  21. Dinííł’įįł Moses 1:39

  22. John 13:35; dinííł’įįł ałdó’ Matthew 22:36–40.

  23. Other resources that may be helpful: Baa Hwiint’í dóó Ná’ádíkid, “Unwed Pregnancy,”Nahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hoghan; “Single Expectant Parents,” General Handbook, 38.6.19; Counseling Resources, “Single Expectant Parents,”Nahat’á Bee Yisdá’iildéehii Naaltsoos Bá Hoghan.