Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 18–28
Ngaahi Koloa Fufuú
Fekumi loloto ʻi he ngaahi folofolá pea te ke maʻu ʻa e meʻa kehekehe kotoa pē.
ʻOku fakamaʻalaʻala ʻe he fakahā ʻi onopōní ʻa e ngaahi folofolá.
ʻOku fakamatalaʻi ʻe he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 19 ha meʻa ʻe ua fekauʻaki mo e Fakamoʻuí.
ʻOku pehē ʻe Luke ko e tautaʻa ʻa e ʻEikí ʻi he Ngoue ko Ketisemaní “ko e taʻataʻa naʻe tō ʻi he tulutā lalahi” (Luke 22:44). ʻOku fokotuʻu mai ʻe he “naʻe tō” ko ha konga pē ia ʻo e leá.
ʻOku fakamaʻalaʻala ia ʻe Sīsū. ʻOkú Ne pehē naʻe hanga ʻe Heʻene mamahí ʻo ʻai ke “tafe ʻa e totó ʻi he ava kotoa ʻo [hono] kilí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 19:18). ʻIkai ha lea heliaki. Naʻe lahi fau ʻEne mamahí naʻá ne tautaʻa toto moʻoni.
ʻI ha feituʻu kehe ʻi he folofolá ʻoku fakaʻaongaʻi ai ha ngaahi kupuʻi lea hangē ko e “fakamamahi taʻengata” mo e “tautea taʻengatá.” ʻOku pehē ʻe ʻAlamā ko e Siʻí naʻá ne “mamahiʻia ʻi he fakamamahi taʻengata” (ʻAlamā 36:12). Ka naʻe ʻaho pē ʻe tolu ʻene mamahí (vakai, ʻAlamā 36:16). ʻOku founga fēfē ʻene “taʻengatá”?
ʻOku toe fakamahinoʻi mai ʻe Sīsū. Koeʻuhí ʻoku taʻengata mo taʻefakangatangata e Tamai Hēvaní mo Sīsū, ko ha faʻahinga tautea pē ʻokú Na tuku mai, ʻoku fakaʻuhingaʻi ia ko ha tautea “taʻengata” neongo pe ko e hā hono fuoloá (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 19:6–12). Ko e mamahi pē ʻa e ngaahi foha ʻo e malaʻiá ʻe aʻu moʻoni ʻo taʻengatá (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 76:30–38).
ʻOku feʻunga pē ʻa e papitaiso ʻe taha—ka ʻoku fiemaʻu ki ai ʻa e mafaí.
ʻOku faʻa fehuʻi ʻe he niʻihi ʻe ala uluí ki he kau faifekaú: Fēfē kapau kuó u ʻosi papi au ʻi ha siasi ʻe taha? ʻOku fiemaʻu nai ke u toe papitaiso?
ʻOku fakamatalaʻi ʻe he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá ka ʻikai ʻa e lakanga fakataulaʻeikí—ʻa e mafai ke ngāue ʻi he huafa ʻo e ʻOtuá—“neongo ʻe papitaiso ha tangata ʻo tuʻo teau ka ʻoku taʻeʻaonga ia kiate ia” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 22:2).
Ko ia ʻoku mahuʻinga ʻa e talí: “Ko hoʻo papitaiso kimuʻá ko ha ngāue māʻoniʻoni ia ʻoku makatuʻunga ʻi he meʻa naʻá ke ʻilo he taimi ko iá. ʻOku lahi ange hoʻo ʻiló he taimí ni, pea ʻoku finangalo ʻa e ʻEikí ke ke ngāueʻi ʻa e ʻilo ko iá.”
ʻOku ʻikai ha taha ia ʻe lelei ʻi he meʻa kotoa pē. Pea ʻoku sai pē ia.
Naʻe ʻikai lelei ʻa e Palōfita ko Siosefa Sāmitá ʻi he pisinisí pe ʻekonōmiká. ʻI he ngaahi meʻa fakaemāmani, naʻe ʻikai ke ne lavameʻa ai.
Naʻe fakahā ange ʻe he ʻEikí ʻe pehē pē ia: “He ʻikai te ke maʻu ha mālohi ʻi he ngaahi ngāue fakaemāmaní, he ʻoku ʻikai ko e ngāue ia kuo ui koe ki aí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 24:9).
Te ke maʻu ha ngaahi kaungāmeʻa mo ha kaungāako ʻoku ō ki ha ngaahi ʻunivēsiti lelei ange ʻiate koe, maʻu ha ngaahi ngāue ʻiloa ange ʻiate koe, pea lahi ange ʻenau lavameʻa fakaemāmaní ʻiate koe.
He ʻoku hā?
ʻOku ʻikai ko ha feʻauhi ʻa e moʻuí. Ko e moʻoni ʻoku totonu ke ke feinga ho lelei tahá. Kae ʻoua te ke hohaʻa kapau ʻokú ke sio ki ha niʻihi ʻoku nau fakalaka ʻiate koe ʻi he hala ʻo e moʻuí. Mahalo he ʻikai ke nau huʻu ki he feituʻu tatau mo koe! Hokohoko atu hono fakahoko e meʻa ʻoku finangalo e ʻEikí ke ke faí—ho “uiuiʻí”—pea ʻoua ʻe hohaʻa fekauʻaki mo ʻEne ngaahi palani ki ha taha kehe.
Ko e fale ʻo e ʻOtuá ko ha fale ia ʻo e maau.
Naʻe faʻa fakamanatu ʻe he Fakamoʻuí ki he Palōfita ko Siosefa Sāmitá kuo pau ke fakahoko e meʻa kotoa pē “ke maau” (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:68; 28:13; 58:55; 107:84). ʻOku mou fiemaʻu ha ngaahi lao ka ʻikai ʻe ʻi ai ʻa e moveuveu.
Ka ʻoku ʻikai ʻuhinga ia ʻoku ʻikai teitei ʻi ai ha faingamālie ke fakangaloku ai. Hangē ko ʻení, naʻe folofola ʻa e ʻEikí kia Siosefa Sāmita “ʻoku ʻikai mahuʻinga pe ko e hā te mou kaí pe ko e hā te mou inú ʻi hoʻomou maʻu ʻa e sākalamēnití”—kehe pē ʻoku mou fai ia ko e fakamanatu ʻo ʻEne mamahí mo e Fakaleleí (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 27:2).
Ka neongo ia, ʻi heʻene fekauʻaki mo hono tataki ʻo e Siasí, ʻoku ʻikai ha fakangaloku ai. Ko e tokotaha pē he taimi te ne lava ʻo maʻu e fakahā maʻá e Siasí: ʻuluakí ko Siosefa Sāmita (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:2); pea hoko atu leva ʻa e tokotaha ʻe fokotuʻu ʻe he ʻEikí “ke fetongi ia” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:7)—Pilikihami ʻIongi, Sione Teila, pea fai mai ai ʻo aʻu ki he palōfita he ʻaho ní.
ʻE lava ʻe he kau taki kehe ʻo e Siasí kuo ueʻi fakalaumālié ʻo faiako, faleʻi, mo fai ha akonaki (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 28:4–5). Ka ko e Palesiteni pē ʻo e Siasí te ne lava ʻo lea maʻá e ʻOtuá ʻi he ngaahi meʻa ʻoku kaunga ki he Siasí fakakātoa.