Ko e Fakapulipuli ke ʻOua Naʻa Toe Tōnounoú
ʻOku faingofua ange ia ʻi hoʻo fakakaukaú.
ʻŪ tā fakatātā ʻa Eric Chow
“ʻOku ou saiʻia ʻaupito ʻi he toó!”
Mahalo ʻoku ʻikai ko ha meʻa ia kuó ke fanongo ʻoku lea ʻaki ʻe ha kakai tokolahi. Ko e tokolahi ʻo kitautolu ʻoku ʻikai ke tau fiefia ʻi he tōnounoú. ʻE lava ke fakatupu loto-mamahi ia, uesia ʻetau ngaahi palaní, pea fakamā he taimi ʻe niʻihi.
Kae fēfē kapau naʻe ʻi ai ha fakapulipuli ki he ʻikai teitei toe tōnounoú?
Mahalo te ke fakakaukau, “ʻOleva. ʻOku ʻikai ha taha ia ‘e haohaoa. ʻOku tau fakahoko kotoa ha ngaahi fehalaaki. ʻE lava fēfē ha taha ʻo ʻikai teitei tōnounoú?”
Naʻe ʻiloʻi ʻe Tōmasi ʻEtisoni ʻa e fakapulipulí ʻi heʻene feinga tuʻo lahi ke faʻu ʻa e foʻi ʻuhilá. Naʻá ne pehē, “Naʻe ʻikai ke u tō tuʻo 1,000. Ko e foʻi ʻuhilá ko ha ʻilo foʻou ia ʻi he sitepu ʻe 1,000.”
Naʻe toutou tō ʻa ʻEtisoni, ka naʻe ʻikai ke ne fili ke fakakaukau pehē. Pea ko e fakapulipulí ia! Liliu hoʻo fakakaukaú! ʻI he taimi ʻoku liliu ai hoʻo fakakaukaú, ʻe lava hoʻo “ngaahi tōnounoú” ʻo hoko ko ha meʻa foʻou mo lelei.
Ko ha founga ʻeni ʻe fā ke liliu ai hoʻo fakakaukaú fekauʻaki mo e tōnounoú:
-
Fakakaukauʻi ʻa e meʻa te ke lava mo ʻikai lava ʻo mapuleʻí. Ko e taimi ʻe niʻihi ko e lahi taha e ngaahi meʻa ʻoku tau hohaʻa ki aí ʻoku ʻikai ke tau mapuleʻi. Hangē ko ʻení, ko e tohi kole ki ha ngāué. Te ke lava ʻo puleʻi e ngāue ʻokú ke fai ki he tohi kolé, ka he ʻikai lava ke ke puleʻi ʻa e olá. Feinga ke ke ngāue ki he meʻa ʻokú ke mapuleʻí mo falala ki he ʻEikí, kae ʻoua ʻe fakamoleki ho iví he hohaʻa te ke “toó.” Kuó Ne talaʻofa mai “ʻoku fengāueʻaki fakataha ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē ke lelei ai ʻa kinautolu ʻoku ʻofa ki he ʻOtuá” (Loma 8:28). Pea kapau he ʻikai te ke maʻu e ngāue ko iá? ʻOku ʻikai ke ke tōnounou! Neongo kapau ʻoku ʻikai ke ke maʻu ʻa e ola naʻá ke ʻamanaki ki aí, naʻá ke fai ho lelei tahá, pea ko e lavameʻá ia!
-
Piki ki he leleí pea hokohoko atu pē. ʻI he taimi ʻokú ke ongoʻi ai ʻokú ke tōnounoú, feinga ke toe loloto ange hoʻo vakai ki hoʻo aʻusiá. ʻIkai ke ke kau ʻi he timi sipotí? Maʻu ha maaka fakamamahi ʻi ha sivi? ʻI he vakai ki he feituʻu naʻá ke faingataʻaʻia aí te ke maʻu ai ha ʻilo lahi ki he meʻa ʻoku fiemaʻu ke ke fai ʻi he kahaʻú. Kapau ʻoku ʻai ʻe ha aʻusia ke ke ongoʻi taʻefiemālie, fakahaaʻi hoʻo ngaahi ongó pea fili leva ke hoko atu ʻa e leleí. ʻE lava ke tokoni ʻa e taʻemalavá ke ke laka ki muʻa ʻi he ngaahi hala foʻou mo lelei ange.
-
Manatuʻi ʻoku ʻikai ko e ngataʻangá ʻeni. ʻOku ʻi ai ha lea angamaheni: “ʻE lelei pē ʻa e meʻa kotoa ʻi he ikuʻangá. Kapau ʻoku ʻikai lelei ia, ʻoku ʻikai ko e ngataʻangá ia.” ʻOku akoʻi ʻe Molonai ha meʻa tatau. Naʻá ne pehē, “Kuo hokosia koā ʻa e ngataʻangá? Vakai ʻoku ou pehē kiate kimoutolu, ʻIkai; pea kuo teʻeki ai ke tuku ʻe he ʻOtuá ʻa ʻene hoko ko e ʻOtua ʻo e ngaahi maná” (Molomona 9:15). ʻI heʻetau falala ki he ʻOtuá, vilitaki atu ki muʻa ʻi he tuí, pea manatuʻi ʻoku ʻikai ngata ʻetau moʻuí ʻi he taimi ʻoku fehalaaki ai ha meʻá, ʻe lava ke hoko ha ngaahi mana pea lava ke hoko ha faʻahinga “taʻemalava” pē ʻoku tau fehangahangai mo ia ko ha ngaahi lavameʻa fakaofo.
-
Tuʻu fakataha mo Kalaisi. Koeʻuhí ko e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí, ʻoku ʻikai ke tuʻuloa ha tōnounou. ʻOku tau maʻu maʻu pē ʻa e fili ke fakatomala, fakatafoki hotau lotó ki he ʻOtuá, pea kolea ʻEne tokoní. Kuo akoʻi ʻe Palesiteni Sefilī R. Hōlani, ko e Palesiteni Leʻoleʻo ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻo pehē: “Neongo pe ko e hā … e lahi e ngaahi fehalaaki kuó ke faí … , ʻoku ou fakamoʻoni atu kuo teʻeki ai ke ke aʻu koe ki ha tuʻunga he ʻikai taʻe lava ke aʻu atu ki ai e ʻofa ʻa e ʻOtuá. He ʻikai malava ke taʻe aʻu atu kiate koe ʻa e maama taʻengata ʻo e Fakalelei ʻa Kalaisí.” Ko ia, ʻi ha founga, ʻi hoʻo tuʻu mo Kalaisí, he ʻikai te ke tō!
ʻI hoʻo vakai ki hoʻo ngaahi tōnounoú ko ha sitepu ki he lavameʻá, ʻokú ke fakaava ai ʻa e fakapulipuli ke ʻoua naʻá ke toe tōnounoú.
Ko ia ʻahiʻahi fakahoko ia! Pea kapau te ke tō? Manatuʻi pē—ʻoku ʻikai ke ke tō moʻoni. ‘Okú ke fakalakalaka ‘i he sitepu ki he sitepu.