“Kam na Anganaki te Mwaaka Mai Ieta,” Riaona, Maati 2025.
Te Taratara Ngkoa iaon ana Auti te Uea
Entaau ma te Mwaaka Mai Ieta
N aroia reirei inanon te Nu Tetemanti, a beritanaki Aika Itiaki bwa a na anganaki te mwaaka mairoun te Uea.
N tain te tiburing n 1836, Charles Rich bon te mitinare are e tataekina te euangkerio are e a tia ni kaokaki i maiakin Ohio. E bon nankokawaki ngke e roko i Kirtland, Ohio, n Eberi12—tao uoua te wiiki imwiin katabuan te Kirtland Tembora.
E toka n te kaibuke ao e rinanon te Karaanga ae Ohio ao n rianna e kuri ni koro 100 te maaire (60 te kiromiita) te raroa. E noora ana auti te Uea n aonon te aba ae e rietaata n teina ae bangaki ma oona ae buruu ao taubukina ae uraura. Ma e a bon oimwii. E aki ooa te katabu, te bootaki n taromauri ae tabu, ao, e iango, te entaumente are e beritanaki ibukin te mwaaka mai ieta.
N Tebetembwa, 1830, tabeua te namwakaina imwiin katean te Ekaretia are e a tia ni kaokaki, e karekea te kaotioti Iotebwa Timiti mairoun Iesu Kristo ni weteia kaain te Ekaretia n ikoikotiia. (taraa Reirei ao Berita aika Tabu 29:7–8). Tabeua te namwakaina imwiina e a kaota bukina te Uea. Aomata aika Itiaki a na “nako Ohio,” te tabo ike e taetae iai Iesu, N na anganingkami au tua; ao ikekei kam na anganaki te mwaaka mai eta; Ao mai ikanne, ane I kantaningaia bwa e na nako buakoia botanaomata ni kabane” (Reirei ao Berita aika Tabu 38:32–33; e kairaki katuruturuana). Kaain te Ekaretia ake a ongo te kaotioti aei a bae n ataa te taetae aei bwa e roko man te O Tetemanti.
Reirei n te Nu Tetemanti Anganaki te Mwaaka mai Ieta
Ruka 24 e waaki karaoana inanon te tai n nanorawawata. Imwiin taurakin Iesu, kurubu n aine aika ana reirei a oki nakon ruanmatena. A kunea bwa e a karabinoaki te atiibu are te mataroa, ao a “aki kunea rabatan te Uea are Iesu” (te kibu 3). N te tai ae waekoa a anganaki te kaantaninga irouia anera aika taan uarongorongo: “E aki mena ikai, ma e a uti” (te kibu 6).
Imwiina, e kaoti te Uea are e a uti nakoia Ana reirei ao ni buokiia. E anganiia te bwai are a kinaa Kiritian ni kabuta te aonaaba ae “te Mwakuri ae Moan te Korakora n ” taetaekina ana euangkerio Iesu Kristo. E kabwarabwara Iesu bwa e na “tataekinaki rairan te nano ma kabarani bure n arana I buakoia botanaomata ni kabaneia” (te kibu 47).
E ngae n anne, E anga ana kaetieti nakoia Ana reirei bwa a na waekoa n nako: “Kam na tataninga n te kawa ae Ierutarem, ni karokoa anganakimi te mwaaka mai ieta” (te kibu 49). Anga (ke “anganaki” n te taetae n Imatang n taai aikai) bon te rairari n Ebera nanon te taeka aei “n kunnikaiaki.” Ana reirei Iesu ake ngkoa a tataninga i Ierutarem ni karokoa are a kunnikaiaki ma te mwaaka mai ieta. Ngkanne a na katea uean te Atua ni kabuta te aonaaba.
Imwaain ae e rierake nako karawa, te Uea e tuangiia Ana reirei “Kam na maeka n te kawa ae Ierutarem, ni karokoa anganakimi te mwaaka mai ieta” (Ruka 24:49).
Aomata aika Itiaki ni Boong aika Kaitira Anganaki te Mwaaka
Aomata aika Itiaki a ikoikotaki i Ohio n 1830 tabun ma te nano ae tii teuana. A kakantaningaa “anganakiia te mwaaka mai ieta” (Reirei ao Berita aika Tabu 38:32) ao ni uota ana rongorongo Iesu ni kabuta te aonaaba ae bwanin. N te kabane, e kabwarabwara te Uea bwa Aika Itiaki, “a na karekea aia entaumente mai eta n au auti” (Reirei ao Berita aika Tabu 105:33, e kairaki katuruturuana; tarai naba kiibu 11–12). N aron ae teimatoa, angiina Aika Itiaki n taai ake ngkoa aki ataia raoi bwa tera ae a kaantaningaia.
N te tai ae aki maan imwiin weteaia ao katabuaia kaain te Kooram n Abotoro ake Tengaun ma Uoman n 1835, e kaitibo Iotebwa Timiti mangaiia ibukin ana auti te Uea. E ataia Iotebwa bwa naake te Tengaun ma Uoman “a ingainga nanoia ao aki ataia bwa tera ae nang roko. E kabwarabwara bwa a kainnanoa te entaumente bwa aonga n “tauraoi ao ni kona n tokanikai iaon bwaai ni kabane” ao taetaekina te euangkerio ma te mwaaka. “Ngkana ko a anganaki te mwaaka,” e kabwarabwara, Abotoro a na “taetaekina te euangkeirio nakoia aba, reeti, ao neewe.”
N te tai ae aki maan imwiina, Iotebwa Timiti e kaota aron katein te bukamaru imwiin katabuan ana tembora Iteraera irouia ana ibonga n taai ake ngkoa. N tain te katauraoi ibukin te entaumente, aobitia ni kabane n te nakoanibonga a tebokaki ni kaitiakaki ao ni kabiraki “n aekakin te bwaa are e karaoaki naba nakon Mote ao Aaron ao naake a tei imatan te Uea inanon boong ake ngkoa.”
N te tai aei, mwaakan te entaumente e uota mwaakan te tamnei n te aro ae moan te korakora n tain te bootaki n taromauri ae onoti aei. N aron Elijah Able—te moan ibwatabwata man te Itingaun n te Ekaretia—aobitia n te nakoanibonga aki mamatam, ao ni kana ana toa te Uea ae ana Katairiki n aron te iriko are e tibwauaaki. A anga aia kakoaua ao n taetae ni burabeti, ao te Atua e kakabwaiaiia ma te mwaaka. Te koraki ake anganaki te mwaaka ngkanne a nako ni katea uean te Atua man taetaekinan te euangkerio are e kaokaki. N aki tabe ma te kakaitara, a bon kamanoaki inanon mwanangaia, a kakorakoraaki n aia tai ni kabwarabwara, ao ni kakabwaiaaki n aia utu.
I Kirtland, bon tii mwaane ae a ira te bootaki n taromauri, ike a anganaki te mwaaka mai ieta. E ngae n anne, inanon tabeua te ririki, e a kateaki te Nauvoo Tembora irouia Aomata aika Itiaki. Ikanne, Iotebwa Timiti e karababai riki taian bukamaru n te tembora are bon aan te kateitei ibukin ara taneiai ake ti karekei n te tembora ni boong aikai. I Nauvoo, aine n aroia naba mwaane anganaki naba te mwaaka.
N taetae nakoia aine n te Bootaki n Aine, E berita Iotebwa Timiti bwa te entaumente n te tembora “kiingin te abanuea” a na bon “anganaki,” n aroia naba “Unimwaane.” E ngae ngke tao tabeua bwii n ririki imwaain are a weteaki aine n riki bwa mitinare aika a tauraoi, aine ma aia beku a bon rangi ni kakawaki ibukin katean uean te Atua iaon te aba.
E ngae ngke e aki ooa katabuan te Kirtland Tembora Charles Rich, e reiakinna bwa ngaia ma tabeman riki mitinare ake a rimwi n roko nako Kirtland a na bon rinanon naba te entaumente. N katotongan bannaia ibonga mai Iteraera ake ngkoa (taraa Te Otinako 29; 40), e tebokaki ni kaitiakaki ao ni kabiraki. E ikotaki ma ake tabeman, n aki mamatam, n tataro, ao n amwarake n ana Katairiki te Uea.
“Ti taetae ni burabeti ni kabanea te tairiki anne,” e koreia Charles. “E taetae ni burabetiaki bwa te kamaiuaki e koreaki iaon bwain nako rabwatana ma toman riin” rabwatana. “I kaonaki n tamnein te taetae ni burabeti, ao I anganaki te mwaaka mai ieta.”
E kabanea nikiran maiuna ae—47 te ririki—ni mwakuri bwa ana reirei Iesu Kristo, ni katea uean te Atua.
Man te tai anne, Aika Itiaki ni katobibia te aonaaba a tia ni mwananga nakon ana auti te Uea n anganaki te mwaaka mai ieta. Ao n aroia Aika itiaki ake ngkoa, te entaumente e katauraoira ibukin katean uean te Atua n riki bwa ana reirei Iesu Kristo ao n te bong teuana ti na karekea te karietataaki rinanon Ana nanoanga ao ana akoi.