“Kakabwaia man Kaokan te Ekaretia,” Riaona, Tianuare 2025.
Nakomai, Iriirai
Reirei ao Berita aika Tabu 1; Iotebwa Timiti—Rongorongo 1:1–26
Kakabwaia man Kaokan te Ekaretia
E kakabwaiaai ma au utu Ana euangkerio Iesu Kristo ae kaokaki, ao e na teimatoa n waakinako n kakabwaiaa te aonaaba.
Tamnein te ruu ni kabaebae i nanon te Tembora i Suva Fiji
I nanon te tiburing n 1820, te ataeinimwaane ae 14 ana ririki ae kainnanoi kaeka e nakon te buakonikai. E tangiria n ataia bwa enga te ekaretia man aika a mwaiti ae riai ni kaainna. I mwiin reiakinana man koroboki aika a tabu ae “ngkana akea ana rabakau temanna ibuakomi, ao e na butia te Atua” (Iakobo 1:5), e nakon te buakonikai te ataeinimwaane ao e kauka nanona nakon te Atua. Ngke e tataro, e uki karawa.
A kaoti te Atua te Tama ao Natina, Iesu Kristo, nakon Iotebwa Timiti ao ni kaeka ana tataro (taraa Iotebwa Timiti—Rongorongo 1:16–20). Te bwai ae riki ae tabu aei e moanaki iai Kaokan bwaninin Ana Euangkerio Iesu Kristo ae akea tokina. E kakabwaiaa maiu ni korakora te atatai aei, ma e anaa tabeua te tai ni karekea au koaua i bon irou.
E Kaoka Ana Ekaretia Iesu Kristo
Tabeua te ririki n nako, I rinanon are e namakinna Iotebwa ngke e uarereke. I mangaongao man “te buaka aio n taian taeka ao te aki rau ibukin kakaokoron iango” (Iotebwa Timiti—Rongorongo 1:10) ake a roko man ekaretia aika a kakaokoro i aon Biti. Ngke I moan kaitiboo ma mitinare, A rangi ni bati au titiraki. Tabeman a tia ni bwainingare bwa I waeremwe n karekea te reirei ibukina I a tia n kabanea waniua te ririki n ukoukora taekan te Ekaretia. E moanaki rairakiu rinanon te mataata n aran te Ekaretia.
I nanon tain ana mwakuri iaon te aba, E katea Ana Ekaretia Iesu Kristo. I nanon te tai, a bua reirei ao kariaia n te nakoanibonga n Ana Ekaretia. I nanon ara bong, e kaoka te ekaretia Iesu Kristo are titebo ma are E bon kateia ngke E maeka i aon te aba (taraa Taekan te Onimaki 1:6). E bon kairaki naba rinanon kaotioti, “Bwa anne aran au ekaretia ni boong aika kaitira, ae Ana Ekaretia Iesu Kristo ibukiia aika Itiaki ni Boong aika Kaitira” (Reirei ao Berita aika Tabu 115:4).
Te Ekaretia e uota aran Iesu Kristo ibukina bwa bon Ana Ekaretia! I mwiin waniua te ririki, e onrake au iango ao nanou n te koaua aei. I bwabetitoaki ngke 27 au ririki ao n waekoa n weteaki bwa te kauntira n te beretitentii n te uoote irouia Ataeinimwaane ao te tia reirei n te tieminarii n te moaningabong. I nanon te waaki, e reitinako n rikirake au koaua.
E Reitinako Kaokan Bwaai
E bitaki maiu ngke I reireia te tieminarii, kakaei bootaki n toa, ao ni kakauongo nakon maungatabu ni kabuta. I namakina naba te rau n nano, te rau, ao mwamwakurin te Tamnei ae kaunga nano ngke I wareka ana Boki Moomon—te kakoaua ae nooraki ao kaotan koauan bwaai n Kaokan te Ekaretia ao wetean Iotebwa Timiti bwa te burabeti.
Ngke e wetea Iotebwa te Uea “ao n taetae nakoina mai karawa, ao n anganna tua” (Reirei ao Berita aika Tabu 1:17), E kaotia bwa E “bon kairiia aomata ao ni weteia nakon ana mwakuri ae tabu n te tai ma te roro aei, ni ikotaki ma rooro ake ngkoa” ao bwa “bon ngaia naba te Atua are ngkoananoa, ngkai, ao n aki toki” (Reirei ao Berita aika Tabu 20:11–12).
Kaokan Bwaai are e moanaki iroun Iotebwa e reitinako ni boong aikai. Ngkai ngaira Aomata aika Itiaki ni Boong aika Kaitira, ti weteaki bwa ti na taetae n aran te tia Kamaiu bwa “e aonga te onimaki anne … n rikirake n te aonaaba,” Ana “berita ae tabu,” ao “bwaninin [Ana] euangkerio ni katanoataaki irouia naake a mamaara ao aki reirei nakon tabon aonaba” (Reirei ao Berita aika Tabu 1:21–23). Ti kakabwaiaaki ngkai ti kona ni buoka katean ana Ekaretia ao ni katauraoa te aonaaba ibukin te bong are e na oki iai Iesu Kristo.
Unimwaane ao Titita Wakolo (mai tabona n te angatai) a entaau ao ni kabaeaki n te Tembora i Nuku’alofa Tonga n Aokati 1995, teuana te ririki i mwiin kaainakin te Ekaretia iroun Unimwaane Wakolo. A oti ikai ma te beretitentii n te tembora.
Kakaaitau ibukin te Burabeti Iotebwa
Teuana te ririki i mwiin bwabetitoau, kainnabau, ae Anita, ao ngai ti mwananga nakon te Tembora i Nuku’alofa Tonga bwa ti na kabaeaki ibukin te tai aei ao ae akea tokina. Au koaua n Kaokan Bwaai e karika kaean te tembora bwa te bwai ae kakaawaki. Ana euangkerio Iesu Kristo ae kaokaki ni koauana bon bwaai ni kabane! E kaonaki nanou n te kakaaitau ibukin kakabwaia ake a tia n reke irou ma au utu.
Kakabwaia aika kakaawaki aikai a roko nakon te aonaaba iroun “Iotebwa Timiti, ana Burabeti ao ana Tia Mamata te Uea, [are] e a tia ni karaoa ae mwaiti riki, ibukin kamaiuaia aomata n te aonaaba aei, nakoia aomata nako ake a tia ni maeka iai, ma ti Iesu” (Reirei ao Berita aika Tabu 135:3). Ti riai ni teimatoa ni kakaaitau ibukin—ao n aki mwanuokin—baike ti a tia n anganaki iroun te burabeti n tain te kabanea n tararua ni boong aikai.
Rinanon Iotebwa, ti mataata n ara reitaki n ara berita aika a tabu ma Tamara are i Karawa ao Iesu Kristo. Iai iroura te nakoanibonga ae kaokaki ao otenanti ma berita aika a tabu. N te bwai are e rinanona Iotebwa n te Buakonikai ae Tabu, ti reiakinna bwa i mwain ae kabwarabwara Natina te Tama ae Iesu Kristo, E wetea Iotebwa n arana (taraa Iotebwa Timiti—Rongorongo 1:17). E kinaira man arara. Ao ngke E kauka karawa ao ni kaekaa te tataro ae nako man te nano, ae bebeete, nakon te ataeinimwaane ae 14 ana ririki, E kaekai naba ara tataro n bon Oin nanona, kawai, ao ana tai, n aki taraia bwa iraua ara ririki. Koaua aikai a kaota koauana ae nano i nanou. I kakoauaa bwa a koaua.
Au kaantaninga bwa ngai temanna ae I kakaraoa ae raoiroi n te aonaaba. Ngkana ngai, ngkanne e a tia ni karaoa ae bati Iotebwa Timiti nako iai. E na aki nakoraoi maiu n aron ae ngkai, N na aki riki bwa te buu te mwaane ao te karo n aron ae I riki iai ngkai, ao N naaki kukurei n arou ngkai n akean te euangkerio ae kaokaki are e anga maiuna iai te Burabeti Iotebwa nakon te aonaaba. E anganai te kaantaninga ae otamwaaka te euangkerio. Ibukin aei, N na teimatoa ni kakaaitau n akea tokina ibukin te Burabeti Iotebwa.
N taai nako, N taabo nako
I uouota katooton Ana Boki Moomon n taabo nako ake I nako iai, kantaningaia bwa I kona n angan temanna ao ni kabwarabwara nakoia ana euangkerio Iesu Kristo ae e a tia ni kaokaki. I a tia n anga ae raka iaon tebubua katooto ni kabuta te aonaaba. I tatangira n tibwaa rongorongon Kaokan Bwaai—n taai nako, n taabo nako.
E bon rangi ni koaua aio ngkana I reireia ao I kakoaua nakoia natiu ao Anita i nanon mwengara. E mwakuri ni Mitinare ngkai natira te aine i New York City, USA. Ti a tia n tuanga, “Nako ao kakoaua iroun te tia Kamaiu n am tabo n iteran te aonaaba anne. A na karaoa ae aron anne Tinam ao Tamam n iteran ara aonaaba.” Ti tangiria ni kakaongora i marenara aron ara beku. Ao ngkai, e a reke tibura te aine ae aua ana ririki. Au kaantaninga ao nanou bwa e na teimatoa n ongo ao n uringnga n taainako Tibuna te unimwaane n kakoaua iroun te tia Kamaiu ao Ana euangkerio.
Ti kona n kakoaua n taian kakabwaia n kaokan te euangkerio—n taai nako, n taabo nako—ngkai ti maiuakina te katooto ni maiun ana reirei Iesu Kristo. Ti konaa n tibwaa ana Boki Moomon: Kakoauan Taekan Iesu Kristo. Ao ti kona n kakoaua bwa e a tia Iesu Kristo ni kaoka bwaninin Ana euangkerio ao ni kaira te Ekaretia ni boong aikai. E reireia Beretitenti Russell M. Nelson bwa “e reitinako te kaotioti n raanga mairoun te Uea i nanon tain [te] waaki n kaokan bwaai ae reitinako.” I kakoaua bwa e reitinako aei rinanon te rain ae aki uruaki n kiingin te nakoanibonga ae tauaki irouia burabeti, taan mamata, ao taan karekei kaotioti ake a kaunga te nano, kairi, ao ni buokiira n kabaeira nakon te Tia Kamaiu Iesu.
Aio bon au kakoaua ao au koaua. N na tibwaia ma te kukurei n taainako ao n aki kona n nanououa iai.