“Kōjeraam̧m̧an ko an 1836 im Apan̄ ko an 1837,” Liaona, Jān. 2025
Kōjeraam̧m̧an ko an 1836 im Apan̄ ko an1837
Keememej m̧ōņōņō ko ad ilo jetōb ej kakeememej kōj ke juon iien jenaaj eļļā jen jerata ko ad.
loan Kirkland Temple
Pija jān George Edward Anderson, 1907
Ilo M̧aaj in 2024, Kabun̄ eo an Jisōs Kraist im Armej ro Rekwojarjar ilo Raan Ko Āliktata raar bōk jerbal in ekwojarjar n̄an lale Kirkland Temple eo im wiaik jān Community of Christ. Tampeļ in ej juon jikin ejenolo̧k, im kar jab kanooj ļap oktak ko ie jān iien aje eo an ilo 1836 eo. Ilo Jabōt in Ijtō Eprōļ 3, 1836, Jisōs Kraist ekar bōk m̧wiin āinwōt juon M̧ōn (lale Katak im Bujen Ko 110). Ilo tampeļ eo, jemaron̄ en̄jake E ie im ememļo̧kjen lo kolmenļo̧kjen ko ad ijo E ej jutak ie.
Kirkland Temple ewōr ie katak ko n̄an mour ko ad rainin, jet iaaer jemaron̄ ekkatak kaki ilo ad kōļmenļo̧kjen kōn men ko raar waļo̧k ilo 1836 im 1837.
Jeraam̧m̧an ko an Jetōb ilo 1836
Ilo Jānwōde 1836, ke ej epaaktok an dedeļo̧k tampeļ eo, Armij ro rekwojarjar raar jino en̄jake kōjeraam̧m̧an ko an jetōb ilo tampeļ kar ilubwiljier. Kar kallim̧uri er bwe ilo Kirkland Tampeļ eo renaaj bōk menin letok eo ekwojarjar kōn kajoor(lale Katak im Bujen Ko 38:32, 38). Kallim̧ur in ekar kalikkat ta eo Rilo̧mo̧o̧r eo eaar jiron̄ Rijilōk ro An ilo Jerusalem ilo Kallim̧ur eo Ekāāl. Ālkin Jerkakpeje eo An, E ekar jiron̄ er ke rej aikuj jab etal in kwaļo̧k naan m̧ae iien rej bōk kōjeraam̧m̧an in “kajoor jān lan̄” (Luk 24:49). Innem, ilo raan in Pentekost eo, Rijilōk ro An raar bōk kajoor in ke Jetōb eaar wanlaļtak iooer “āinwōt aire. … Im er otemjej rekkar obrak kōn Jetōb Kwojarjar, im jino aer kōnono kōn bar jet lo ko” (Jerbal 2:2, 4).
Ilo Jānwōde 1836 eo, Josep Smith ekar ioon ritōl ro jet an Kabun̄ in n̄an jar, kōjeraam̧m̧an doon, im kōjeikik jerbal ko an Kabun̄ in. Ālkin aer kar kōjeraam̧m̧an Josep Smith, ekar lo juon visōn in aelōn̄ in selestial. Ekar loe Jemedwōj Ilan̄ im Jisōs Kraist, Adam im Ebream̧, ro jinen im jemen (raar mour wōt), im ļaddik eo jein Alvin, eo ekar mej ak ekar jab peptaij. Josep ekar katak bwe “aolep ro rekar mej kōn ejjeļo̧k jeļāļo̧kjeņ kōn gospel in, ro renaaj kar bōk e eļan̄n̄e naaj kar kōtļo̧k er n̄an pād wōt, renaaj rijolōte aelōn̄ in selestial eo an Anij” (Katak im Bujen Ko 137:7).
Ruo allōn̄ tokelik, ilo M̧aaj 27, 1836 Armij ro rekwojarjar raar kobrak tok Kirkland Tampeļ eo n̄an aje eo an. Raar ron̄jake jar in aje eo an Josep, eo im ekar kajjitōk ippān Jemedwōj Ilan̄ n̄an bōk Kirkland Tampeļ eo bwe en juon jikin eo ijo Rilo̧mo̧o̧r eo “en maron̄ … kwaļo̧k E n̄an armej ro doon.” (Katak im Bujen Ko 109:5). Ilo aerKenaak n̄an lowaan jikin jab in ekwojarjar, Armij ro rekwojarjar raar al “Jetōb An Anij.” Raar lam̧ōj ippān doon, “Hosanna! Hosana! Hosanna n̄an Anij im Ļaam̧ eo!”
Raar en̄jake kōjeraam̧m̧an ko an jetōb ilo aje eo im ilo wiik eo tok juon. Raar jitlo̧k, jar, bōk kwojkwoj eo, kwal neen doon, im en̄jake visōn ko. Raar en̄jake maron̄ eo n̄an wōnm̧aanļo̧k im kwaļo̧k gospel eo. Raar endow kōn kajoor jān utiej.
Bōtaap kakūrm̧ool ko an jetōb raar jab jem̧ļo̧k. Ilo Eprōļ 3, 1836, Rilo̧mo̧o̧r eo eaar waļo̧k n̄an ruo iaan rijerbal ro An. “Rōnel eo kar bōk jān ļo̧m̧ņak ko ad, im mejān koļmānļo̧kijeņ ko adrekar peļļo̧k,” Josep Smith im Oliver Cowdery raar ba. “Kōmro ar lo Irooj ej jutak ioon tulōn̄ in jikin kwaļo̧k naan eo, im̧aanimro … , ej ba: N̄aij eo m̧oktata im eo āliktata; N̄aij E eo ej mour, N̄aij E eo kar m̧ane; N̄aij ami rijojomar ippān Jemān” (Katak im Bujen Ko 110:1–4).
Tokelik ālkin lotok eo an Rilo̧mo̧o̧r, Moses, Elias, im Elijah raar waļo̧k n̄an Josep im Oliver im leļo̧k n̄an er kii ko im renaaj kōmālim er n̄an kwaļo̧k gospel eo an Jisōs Kraist im ain tok Israel, kōjeraam̧m̧an laļin kōn bujen eo an Ebream, im liāp e baam̧le ko (lale eoon 11–16).
Apan̄ ko an 1837
Bōtaap bwebwenato eo an Kirkland ejjab jem̧ļo̧k kōn waļoktok kein rekabwilōn̄lōn̄ raar bōk jikier. Juon iiō ālkin aje eo an tampeļ in, jukjuk in pād eo ekar m̧ōjņo̧ļo̧k. Juon jorrāān in menin jeraam̧m̧an ko aolepān laļ in kar tōlļo̧k n̄an juon iien eo ekar ejjeļo̧k jerbal ilo United States. Pāān̄ ko raar jorāānļo̧k ilo aolepen āne eo, ekoba juon pāān̄ jidikdik ritōl ro an Kabun̄ in ilo Kirkland raar kajutak e n̄an kadōkļo̧k jukjuk in pād eo. Josep Smith im ritōl ro jet an Kabun̄ in raar kajjieon̄ kōjparok economy eo an jukjuk in pād eo. Bōtaap jōrrāān eo an economy eo ilo aolepen laļin ekar tar jān jon̄an. Ar jino jako ļo̧k jerbal ko an armij im m̧oko m̧weer. Elōn̄ raar jino alin̄ūrn̄ur ņae Anij im Kabun̄ in. Etke Irooj ekar kōtļo̧k bwe armij ro An ren likjen ilo economy? Jet raar jino unoojdikdik innem kean̄ ke Josep ear juon rikanaan waan.
Ilo juon kweilo̧k ilo jem̧ar in 1837 eo ilo Kirkland Tampeļ, Josep Smith Sr., petriak eo an Kabun̄ in, ekar kōnono ilo an ļeo nejin jako. Ke ekar kōnono, juon rijum̧ae ekar kajjieon̄ kūnōōrtok e jān jikin kōnono eo. Ke William Smith eaar bōbrae jemen, juon Rijilōk eaar kamijak William kōn juon jāje. Em̧m̧aan ro jet kōn bakbōk ko im bu ko raar jepooļ William. Tampeļ eo, eo im ekar juon jikin ekwojarjar im ejetōbtōb juon iiō m̧oktaļo̧k, ekar kiiō juon jikin kakure, jum̧ae, im poktak.
Ke Josep Smith ekar jepļaaktok n̄an Kirkland, eitōn aolep ro uwaan Kabun̄ in raar reejtake āinwōt juon rikanaan, bōtaap kar joļo̧k jilu Rijilōk ro jān Doulul eo an Jon̄oulruo ro. Jōrrāān ko an economy eo raar oktak im erom̧ jōrrāān ko an jetōb. Ālkin jejjo allōn̄ ko, Irooj eaar jiron̄ Josep n̄an em̧m̧akūt jān Kirkland n̄an jokne eo an baam̧le eo an im n̄an mour eo an.
Ro raar loe men kein raar kam̧ool kōn apan̄ ko an iien eo. Vilate Kimball, kōrā eo pāleen Rijilōk Heber C. Kimball, ekar jilkinļo̧k juon leta n̄an ļeo ippān, eo ekar jerbal āinwōt juon iaan mijinede ro jinointata ilo England. “Ejjeļo̧k aō pere ak enaaj kōmetak būruōm̧,” liin ekar jeje n̄an Heber, ilo an jiron̄ e kōn rijum̧ae ro. “Rej ba ke rej tōmak Bok in Mormon im Katak im Bujen Ko ak rej karmejete er ilo jerbal ko aer.”
Vilate ekar jeļā bwe Josep ekar jab weeppān. Ekar kōm̧m̧an bōd ilo jōrrāān in economy eo an Kirkland. Im liin ekar wōnm̧aanļo̧k im iakwe elōn̄ iaan rijum̧aer ro. Bōtaap liin ekar lo juon katak em̧wilaļļo̧k ilo men ko raar waļo̧k ilo 1837: “Irooj eaar ba, e eo ejjab en̄taan ilo kauwe ak ej kaarmejet eō ejāmin bōk kwojarjar.”
Ilo ejja leta eo wōt, Marinda Hyde ekar kobaik juon enaan n̄an ļeo ippān, Orson, bar juon Rijilōk ej jerbal ilo England. Ļeo jein Marinda ej juon iaan Rijilōk ro raar ilo̧k jān Kabun̄ in. “Iien kein ilo Kirkland kojan̄in kar pād ie āinwōt kemij pād ie kiiō, bwe ej āinwōt n̄e aolep lōke ko ad n̄an doon rejako,” liin eaar je.
Katak ko an 1836–37
Etke jej keememej jorrāān ko an 1837 im ejjab anjo̧ ko wōt an 1836 ? Kōnke, aaet, men kein ruo rejamin jepelļo̧k. Āinwōt in ilo mour ko ad make. Anij ej letok n̄an kōj aolep iien jeraam̧m̧an ko ilo jetōb, iien ko E ej kōnono n̄an jetōb ko ad im tōl kōj ilo an jibwe peid ļo̧k ilo iaļ in bujen eo. E ej letok iien kajoor, iien ko im jej m̧weie im jemaron̄ ajeej, iien ko im baam̧le ko ad rej ājmour im m̧ōņōņō, iien ko im ro m̧ōttad repaak e kōj im rej kōnono ippād. Kōj aolep jej mour ilo iien ko im āinwōt 1836.
Bōtaab Anij ekar jab kallim̧ur bwe jenaaj en̄jake wōt ta eo ilo 1836 . N̄an kajjojo iaad, 1837 ej itok. Ej itok ilo m̧ōjņo in economy, n̄e jej inepata kōn ia eo jāān enaaj itok jān e. Ej itok ilo m̧ōjņo an juon make, iien ko baam̧le ko ad rej en̄taan jān nan̄inmej ko rejidimkij, nan̄inmij ko rekautata, en̄taan in kōlmenļo̧kjen, ak ikūm̧kūm̧. Ej itok ilo m̧ōjņo in iiaio ko ad, iien ko ro m̧ōttad rej ettoļo̧k ak kakure kōj.
Eļan̄n̄e jejjab keememej en̄jake in 1836 ko ad make—iien ko ad make im jekar en̄jake pein Irooj ilo mour ko ad—1837 emaron̄ boktok m̧ōjņo ilo jetōb. Emaron̄ kareel kōj bwe jen ba, “Mennin ejja aorōk.” Emaron̄ kareel kōj bwe jen ba, “Anij ejjab iakwe eō.” Emaron̄ kareel kōj bwe jen ba, “Josep Smith ekar jab juon rikanaan” ak “Būreejtōn Nelson ejjab juon rikanaan an Anij.” Emaron̄ kareel kōj bwe jen ba, “Iaļ in bujen eo ejjab n̄an n̄a.”
Bōtaaap eļan̄n̄e jej kōm̧m̧ane jerbal eo ilo jetōb n̄an keememej im atartar ilo jetōbin 1836, men̄e kōj jej en̄jaake mellijon̄ ko an 1837, jemaron̄ in pen ilo tōmak eo ad ilo Jisōs Kraist, jemaron̄ jeļā ke Anij ej iakwe kōj, im jemaron̄ jeļā bwe Jepļaaktok eo an gospel in im Kabun̄ eo an Jisōs Kraist em̧ool im bwe Irooj ej tōl Kabun̄ in An jān rijerbal ro An kar kāālet er.