Doo Łá’ T’áá Sáhí Sidá Da
Jesus Christ binahat’á bee yisdá’iildéehii bee ajił’į́įgo ’ałdó bił t’áá ałtso ba’haazhdooł’ááł Bisodizin bá hooghan ninalyáa’ígíí gone’.
I.
Ashdla’diin nahaigo, bibee o’ool’įįł ba’iiłtá’, t’áá bił nahat’á bee yisdá’iildéehii bibee o’ool’įįł. Bááh łikaní áłt’ą́ą́’ígo daazganígíí biyi’ naaltsoos saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí ’áłtsé’ bee ha’iiłtá’.
Nilei San Francisco Chinatowndi, Gong bighando haajé’ii i’íí’ą́ągo ałtso nida’ádį́į́’ bikéé’go díí bááh łikaní saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí deiyą́ dóó łá’ hóyą́ągo aní “Dimiil tsin sitą́ągo nizhidógaałdo éí ’áłtsé’ t’ááłá’ígo nijídidooltááł.”
Tséłkéé’ nishlį́įgo, bááh łikaní saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí áash’į́įnídę́ę́. Shi laajish łígai dik’ąnígíí hólǫ́, beesh shii kǫ’í biyi’dę́ę́ t’áá sidogo bááh łikaní ałhą́ą́hdaníil’á dóó abíhiłchidgo nimazgo ííshlaa.
Doo ba’ákonisinda nidę́ę́, shi bóhooł’ąą’ díí bááh łikaní saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí éí doo Nááts’ózí łá’ bits’áádóó bibee o’ool’įįł at’éeda la’. Há’át’éegishą́ díí Nááts’ózí, Americandi, dóó Europeandi bááh łikaní saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí bibee o’ool’įįł nisǫ́, lą́’í dakéyahgo díí bááh łikaní hadee’į́į́—tsintahdi kǫ’go díí łá’ lą́’ígo biłnahaz’ą́ą nahólǫ́ táá’góó adeez’á ałná’asdzógo chooda’yoołǫ́’ yiki’danitááh. San Franciscodi, Los Angelesdi, dóó New Yorkdi Nááts’ózí bada’jiyánígi bááh łikaní saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí yidá’oołkąą, ndi Beijingdi, Londondi éí doodai Sydneydi éí dooda. Americandi t’éíya Bááh Łikaní Saad Bá’ahoodoonííłgo Dabikáá’ígíí Bééhániih bá nida’ádleeh. Nááts’ózí binaaltsoos t’éíya “T’áá’aaníigo Americandę́ę́ Bááh Łikaní Saad Bá’ahoodoonííłgo Dabikáá’ígíí” yida’oołkąą.
Bááh łikaní saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí éí bohónéé’dlį́, doo nanitł’áígíí bee ééhózinii át’é. Ndi t’áá áheełtéego nanitin díí łá’go bił nahaz’ą́ągo dine’é ada’ooł’įįłdéé’ ádeil’į́nii ałhááh nii’nilgo éí nihikáá’adoolwół hait’éego nahat’á bee yisdá’iildéehii ada’ooł’įįł behozíndo. Dóó k’ad Diyin Bóhólníihii aniid ádaat’éii ’ąą ayósin nahat’á bee yisdá’iildéehii ada’ooł’įįł bóho’áágo díí Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí ba’hane’ dóó Aha’deet’ą́ Ániidii hane’ beełt’é náasdi ádahodoonííł ’ádaalyáago.
II.
T’áá ’ałtsodę́ę́ dine’ deínéeh. 281 dimííl dine’é nahasdzáan bikaadi tsé’naa nidaheeskaigo United Nationdę́ę́ yada’halne. Díí éí dine’ 128 dimííl biláahgo anéelt’e’ 1990 biyi’ yihahą́ądą́ą́’, dóó 1970 yihahą́ądą́ą́’ táá’digo bilááh ’ałhąąh nániildeelgo áhidzóóhgo. T’áá ’ałtsodę́ę́, t’óó ahayóíi diné aniid diyin dayosdláánígíí Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí yik’idaaskai. T’áá Háá’áyį́į́h Bijį́ na’ádleeh goné’, 195 dabikédaayah dabidiizhch’į́į́ dę́ę́ dóó ła’ bił hadahwiisdzóh dę́ę́ da’atahígíí dóó da’ákisóó 31,916 sodizin bá hooghan biyi’ ’áłah nidadleeh. 125 danihizaadigii yádeil’ti’.
T’áá ’ániidigo, Albaniadi, North Macedoniadi, Kosovodi, Switzerland di, dóó Germanydi, aniid da’oosdláánígíí shinááł olive bitsin Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí biyi’ ba’hane’ ’ałtso ’ádeiyíílaa. Jacob 5 biyi’ ch’il na’atł’o’ii bee Bóhólníihii dóó Bá nidaal’a’í olive bitsin bidzíílgo ’ádeiyíílaa díí dabikéhtł’óól dóó dabigaan łá’ ’áł’yoigo bil ndahaz’ą́ą bits’áádę́ę́ nideiyííláago dóó ’áłíídeidiłjééhgo. Diijį́, Diyin God ba’ ałchíní łá’ danil’į́įgo Jesus Christ biyi ’ałhííneikáá; Diyin Bóhólníihii ayóó anólingo íiyisí ats’áoz’a’ danilíinii ’adáat’éii nihich’į́ yo’oołkaah ákó nihi iiná’ Bi binahat’á bee yisdá’iildéehii ninalyáa’ígíí yéigo naasgo ’ádeile’.
Yá’ąąshii bee bóhólníihgo bił haz’áanii nihi ba’ hasht’é anhileeh, Jesus hane’ bee ak’idi’dootį́įłii díí nitsaago dajíiyą́ą’ígíí dóó iigehdi nda’asdę́ę́’ ya’halne’. Díí hane’ biyi’, dine’ níhódokáá’ígíí łá’ ’áł’yoigo saad ’ádeile niha doo bigháda daníigo. Binanit’a’í bá nidaal’a’í “nilááh tsxííł’ó ch’ídajeeh kintahji da’atiingo dóó ádahołts’óózígo hadaháást’i’go” dóó “nitsaa da’nítiingo dóó dahonághango” ákó baa dahojoobá’ígíí, ’átį́į́dadzá’ígíí, nida’niłhodígíí, dóó doo da’oo’íinii “wóshdę́ę́’ bił nihohkááh.” Ii’sizį́į k’éhgo hadziigo, éí nihi t’áál’á’í nidzį́įgo íínihiłní.
Diyin God Bizaad ani:
“Tʼáá ałtso nihookááʼ dineʼé wóshdę́ę́’ dabidinį́įhgo” nilei “Diyin Bóhólníihii bighandi da’adą́ą’jį’.”
“Diyin Bóhólníihii bá honít’i’ii ba’hasht’é ’ádadoołneeh … éí biłhaz’ą́ągi nihokáá’góó naas baa hóóní, ákó yikáá’ kéédahat’įįnígíí deidoołtsół, dóó náasjį’ deiyoołkááł biba’ ya’hasht’é’ ádadidoolnííł.”
Diijį́, nilei Diyin Bóhólníihii bighandi da’adą́ą’jí łá’ wóshdę́ę́’ dabidoonį́įdígíí éí t’áá ałtso déé ’ádat’įįhgo dóó ada’ooł’įįł. Hadaastihii dóó ániid ndaakaiígíí, da’oht’íinii dóó baa dahojoobá’ígíí, tʼáá nihighajiʼ dóó nahasdzáan bikaají, nihi nihisodizin bá dahooghan ałah nilígíí t’áá kéédahwíítindi ndahálingo ’ádeil’į́.
Hastiin ’alą́ąjį́’ Bik’ihodiinii’ígíí, Peter yá’ąąsh bich’į́ bił ííshją́ą́ ’ályaa díí “ayóó átéego nibaal t’áá dį́į́’ binástł’ági beda’astł’ǫ́ǫgo … biyi’dę́ę́ t’áá ałtso ’ádaat’éii danil’į́ … nidaaldlooshii.” Peter neeneeztą́ą: “Díí t’áá áníinii bee nish’ǫ́ Diyin God éí t’áá ałtsogo diné ’adáat’éii yaa nitsíkees. … Ał’ąą dine’é bitahdę́ę́’ łá’ [Diyin Bóhólníihii] yinaldzidgo, dóó diyin k’ehgo oodááłígíí ííł’į́įgo, éí bił ádeidiit’aah.”
Hane’ beełt’é biyi’ Samériyin jooba’íí ya’halne, Jesus wóshdę́ę́ nihi ’áłhíínidikáá dóó Bi bich’į́ deiníkáá nilei Bá’da’nijá biyi’—Bisodizin bá hooghandi. Yá’át’ééhgo hanaagóó kéédahwiit’íinii yinizin. Samériyin jooba’íí yééʼnihooniʼááʼ na’dzáago dóó dii Bá’da’nijádi biyi’ yá ’ádahólyą́ągo yich’į́ niná’doodlééł. Jesus Christ binahat’á bee yisdá’iildéehii bee ajil’į́įgo éí bil Bisodizin bá hooghan ninalyáa’ígíí gone’ t’áá ałtso ba’haazhdooł’ááł.
Ii’sizį́ kehgo “da’nijádi ba’haazhdooł’ááł” éí t’áá bil “doo łá’ t’áá sáhí sidá da” ólye’. Sodizin bá hooghandi nanidáago, łá háiida t’aa sáhí na’ghą́’ yiniłtsáago, yá’át’ééhish bididinííł dóó bił da’dinííkééłish? Díí dats’į́’ bibee é’él’į’ígíí doo na’ át’éeda. Dine’ aláh nééłt’e’go dats’į’ łágo ánólin éí doodai łágo át’éego yałtí. Dóó, na’áłdó, bááh łikaní saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí dats’į’ ani, “Nahat’á bee yisdá’iildéeh oodááłgo bee ak’is ídlį́įgi dóó ayóó ó’ó’nínii ’áłtsé’ k’é bee ha’haast’í dóó doo łá’ t’áá sáhí sidá da.”
“Doo łá’ t’áá sáhí sidá da” aldó doo łá’ t’áá sáhí sidá da bini’ bee éí doodai Ii’sizį́ kehgo ólye’. Łá’ azhé’é bijéí neezgaígo biye’ bich’į́ bił nishí’aazh. Díkwíí shį́į́ naahaiyę́ę dą́ą́’, deacon aniidi dooleełgo aye’ bił hózhǫ́. Díí baa hoolzhiizhíi yił haajé’ii t’áá áłtséedígíí bi ké aniidígíí ba’ ndééyíísinį́į́h.
Ndi sodizin báhoghandi, deacons bada’dloh. Bikéé aniidi, ndi doo bida’oolkááhígíí áteeda. Ya’ yanizį́į́h dóó atį́į́niidzį́į́hgo, ’ashkii deacon éí doo sodizin báhoghandi ya’ándiishdaał da diniid. Shijéí t’áándi neezgai ba’ dóó yił haajé’ii ba.
Jericho bich’į́ łeezhtáago da’itiinígíí, t’ááł’á’í nitį́įgo nihé’odloh, nihá’ya’hó’sį́į́d dóó atįįdeidzá, ałdó dats’į́’ danihijoosłááh éí doodai atįįnihídiilyá. Dóó, bił áł’ąą lágo ’ádaat’éii t’áá aníí bee ’ádeit’į́įgo, t’ááł’á’í nitį́įnígíí na’ ałdó’ doo banitsííkeesda, doo deit’į́įda éí doodai doo dadiits’áada, ałdó dats’į́’ t’áá aníí ’ádeit’į́įgo naana łá’ atįįdeilyá. Ts’ídá díí t’áá iiyisíí nihi atįįdeidzá’ígíí dóó atįįdeilyá’ígíí biniinaa Jesus Christ Bá’da’nijádi yich’į́ nihoolos. Bisodizin ba’hooghan biyi’ dóó Bibee o’ool’įįł dóó Bibee aha’deet’aah biyi’, nihi ałch’į́ dóó Jesus Christ bich’į́ deinikáá. Nihi ayóó ádeinii’ní dóó ayóó ánhi’dó’ní, ba’nideilnish dóó niha’nda’anish, ba’ yóó ádidiit’ááh dóó nihá yóó adiiditáá. T’áá shǫǫdi beedááłnįįh, “Nahasdzáán bikáá’ yínííł dahólónígíí éí yá’ąąshdéé’ bee ńdoodzihígíí dahólǫ́”; nahasdzáán bikáá’ bich’į́ nahwii’nánígí t’áá zóól’í—nihi Yisdá’iiníiłii bił hózhǫǫni éí t’áá aníínii át’é.
1 Nephi 19 biyi, deinííltá: “T’áá Ízrel biDiyin God ndi [bi] yik’i nidakai; … doo bił da’ilį́įgo ’ádeiyilááh. Éí biniinaa nideiniłtsxíís, dóó tiʼhoozniiʼ; dóó atídeiyiláá, dóó tiʼhooznii. Aóó’, yik’ídá’zhą, dóó tiʼhooznii.”
Shik’is Na’nitiní Terry Warner aní díí ya’nidawiis’aanígíí, nideiniłtsxíísígíí, atídeiyiláá’ígíí, dóó yikídá’zhą’ígíí éí doo kwe’é’ Christ bi iiná biyi’ t’éíya ’ádahoot’ííd da. Hait’ao nihi ałch’í aníít’éego—t’áá ííyisíí dichiin danizinígíí, dibáá’danizinígíí, t’áá sáhí ’ádabidíílyáá’ígíí—éí ákótao Bich’í aníít’é.
Bisodizin bá hooghan ninalyáa’ígíí biyi, doo łá’ t’áá sáhí sidáago t’áá áníiltso yá’ádanii’t’ééh . Ákó ííshjá’ nihi éí doo bá’aníít’éda éí doodai doo bił ádaníít’éeda. Ákó t’áá aníigo nihi wóshdéé diníi, ba’ ákódanidzin, bíká’andeiłwo’, ayóó ádeiyiníi’. Łá’ ak’is, adeezhi, abádí, anaaí, atsilí danilį́ doo náánáłahdę́ę́’ naagháhígíí eí doodai doo báhasiní át’éeda nda łá’ áłchíní hooghan sidá’ígíí átéiido.
Diijį́ lą́’ígo t’áá sáhí nishlí danizin dóó ídahasááh. Bee ahiłdahane’ígíí dóó béésh t’áábii ntsékeesí éí diné bił bighą́ idlį́įnii dóó diné bizhdiidóólchííłígíí biká ’ádeit’į́į́hgo áyósin. Nihizhí’ bee da’áhidadiits’áago daníídzin. T’áá aníí atah ídlį́įgo dóó a’áhwiinit’į́įgo daníídzin.
Dikwíí shį́į́ biniinaa ’ádaatéii nihi doo sodizin bá hooghandi ’átah danidlį́įda daníídzin—éí, beentáajíigo adishni, nihi t’áá sáhí nisíídá. Nihi dats’į́ haitao ya’deelt’į́’ígíí, danihi ’éé’ígíí, dóó nihighan haz’ą́ągi ’áhoot’é’ígíí bada’nihini’. Dats’į́ ałdó nihi doo binííghą́ąda daníídzin, łid dahaníílchin, nihits’íís niłtólíigo biká’ ádeit’ǫ́; łá’ haida bił ałtsádanit’áázhgo dóó bik’éé atídeidzá dóó ba’yadaníídzin, éí díí bada’nihini’go éí doodai nilei sodizin bá hooghan bik’éhgo e’él’į́níigí. Nihi dats’į́ t’áá sáhí nideikai, yoo’adanihi’diistą́go, nihich’ooní andahaskai. Niha’ áłchíní ayóó hadahooł’á; niha’ áłchíní doo hálǫ́ǫda. Nihi naʼnitin bee hak’ihodiinii’ígíí t’áádóó átah nda’síílnishda éí doodai t’áá hodíína’í hooghanjį́ nina’hasííkai. Díí ałkeesinilígíí naas éínił.
Mosiah 18:21 wóshdę́ę́ danihijéí áłtah ayóó íinii’ní bee dayistł’óh ni. Wóshdę́ę́ nihidiishni t’áádóó yéigo ba’danihíni’í, a’ohgo bee nídanóót’íin, doo yéigo łá’ bada’íínól’į’go—dóó, danósǫ́ǫh, táádóó yéigo ádaantsídákeesí. Zion éí t’áádóó łá’ ájįjį́ ’ádeilyaada. Ndi “yá’át’ééh” hánínígíí t’ááłá’í ni’ą́ąnigo, dá nijilníigo, Zion t’áá ayídí yileeh. Nihi Diyin Bóhólníihii yéigo bada’ííníídlíigo dóó bada’nihił hózhǫ́ǫ daniidzingo Diyin bibee haz’áanii bik’eh dahoníł’íigo.
III.
Diyingo Na’nitinígíí, oodlą’ biyi hooghan dóó Saints bił ahił iidlínígíí, Jesus Christ bee aha’deet’aah atah ídlį́įgo biniinaa dóó łá’ t’áá sáhi sidáda.
Diyin yá yáłti’í Joseph Smith neeneezta’: “t’áá kóó niha neenil deit’íigo, átahniidlį́įgo dóó biká’ áneejáa ayiłką́ą́hjį’ bits’ádi’nílííd naas deineelmasgo. ’hahóolzhiizh ałtso bił ayíiłką́ąjį … ,’ t’áá ałtso nihokáá’dę́ę́, dóó k’é deiłníí, dóó dine’ bitsą́ą́dóó Diyin God biSaints ’áłah iilaago.”
Diyin God “nihookáá dine’é bá yá’át’ééhígíí t’éiyá yá ííł’į́; … ákó bi éí t’áá ałtso dine’ [dóó saní] bich’į́ dadookááh. …
“… Wóshdę́ę́ Níigo t’áá ałtso bich’į dookáago dóó bi yá’át’ééhii nideedidooleeł; … dóó Diyin God bich’į t’áá ałtso ahidaałteehdo.”
Jesus Christ bee idiikaigo diné’ ats’íísk’ehgo ntsáhaakeesígíí dóó nihokáá’ ada’ooł’įįłígíí nahjį’ kódeilaago nizin. President Dallin H. Oaks nanihintin, Diyin God bibee haz’áanii yik’idjį nidaalnishgo nihi’é’él’į’ dóó bibee’o’ool’įįł naajį ’ádaałeeh dóó Latter-day Saints daałeeh. Bi ya’halne’, “Jesus Christ Binahagha’ Akée’di Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí [t’áá] ałtso da’atahígíí t’ááł’á’í t’éíya nahat’á bee yisdá’iildéehii ada’ooł’įįłii, ’áłkéé’ ilíní dóó nijól’į́’ígíí dóó bee óho’aahígíí badahólǫ́. Nahat’á bee yisdá’iildéehii ada’ooł’įįłii éí bil ats’íís dílzin, t’áá Damóó na’adleeh sodizin bá hooghandi nijidáago, tó diłhił, nát’oh, dééh dóó kohwééh éí doodago. T’áá bił doo yooch’iidgo dóó wółíbee iiná; nihi bik’idadi’diitį́į́ł sodizin ba’ hooghandi nihinidaanishígíí naasgo deinikáá doo deigo éí doodai yaago da.
T’áá ałtso kédaayahgó dóó o’ool’įįł biyi’ da’oodláago da’atahígíí dóó dashik’is bitsą́ą́dę́ę́ íhooł’ááh Diyin God Bizaad łá’í saad ’ádaatéii dóó bee o’ool’įįł nil’ǫ́ ba’oltáago nahat’á bee yisdá’iildéehii bidzilgo bik’iizhdidootį́į́ł. Christ yee hadit’éhígíí nahalingo lá’í’ ’ádaat’éii bee ’ee’hozingo shé’ Yisdá’iiníiłii ayóó íínishnínii dóó bik’ididiishtį́į́łígíí bidzilgo íl’į́į́h. Nihe’ó’ool’įįł bee ániit’éhígíí nida’níít’áago t’áá ’ániiltso bee nihik’idahojidlíh, President Russell M. Nelson yee na’néeztą́ą́’, Diyin God be’awéé’ danidl’ǫ́, bee aha’deet’aah be’awéé’ danidl’ǫ́, Christ ba’nídaal’aahii danidl’ǫ́.
Jesus Christ bi hozyéél éí t’áá aníígo niha’ át’é. T’áá ’ániidiigo, ashkíí ánii naagháii naashídeiłkid, “Elder Gong, yá’ąąshgo diyáagóóish t’áá ndi bighą́?” T’áá dats’į́ shá yóó’adidoot’ą́ął nizingo ntsíkees. Haalá yíínilyé’ bidiiniid, hózhǫ́’ó yísinists’ą́ągo, wóshdę́ę́ bishop bich’į́ hadíídzį́įh bidiniid, nitsaago binishíchiid. Jesus Christ yee ha’oolníigo dadiiyá.
Naana łá’gi ashkíí ánii naagháii ba’haashne’. Hodíína’go, naaltsoos łá’ doo azhí bikáá’ ályaagi shánaalwódgo díí bikáá’, “Elder Gong, shich’ooní dóó shi náhást’éí nihá’ áłchíní níílzhą́ … dóó naakigo naʼnitin bee hak’ihodiinii’ígíí nisíílnish.” Ndi “Shi éí agháadi haz’ą́ądi doo shá ya’áhoot’į́į́h nis’ǫ́ … jó’ nooséłíi nishlį́ yéédą́ą́ shi bąąhági ádaat’éii t’óó baa’ih ntéé!”
Naaltsoos naasgo bikáá’, “ Elder Gong kwe’é bee shił hwiinilne’ łá’ ashkíí ánii naagháii bá yóó’adiit’ą́́ yich’į́ naasgo ha’oolníigo, ayóó ba’ shił hózhǫ́, nda ba’ákoniiszį́į́h shi dats’į́ ’ałdó [shá bá yóó’adiit’ą́́].” Naaltsoos áłtsojį́ bikáá’, “K’ad ndi yá’át’ééhgo ’ádaanitsiiskees!”
Diyin God bá’da’nijá biyi’di bich’į́ dóó nihi’áłch’į́ deiniikáágo bee aha’deet’aah atah ídlį́nígíí yéígo bidziilgo iiłį́į́h. Diyin Bóhólníihii t’áá ’ánííltso nihik’ihojidlį́ doo łá’ t’áá sáhí sidáago. Dóó háishą bił beehozin? Dine’ łá’ bighą́ nisiidá’ígíí dats’į́ nihi bááh łikaní naaltsoos saad bá’ahoodoonííłgo dabikáá’ígíí bik’is didleeł. Nihi bik’idadiniitááł dóó nihi’ dóó Ba’ ’ałhą́’dahódiilááł Diyin God biDibé Yázhí ba’da’jííyą́ą́’di, shi t’áá anii adishnǫ́ sodizin, Jesus Christ diyinii bizhí bee, amen.