Toeni Luhlahp
Ahkfuhlwactye Ma Muhtahl
Toeni luhlahp ke Eprel 2025


14:49

Ahkfuhlwactye Ma Muhtahl

Ahkfuhlwactye ma muhtahl fahkwack srui na pwacye, ahkyohkye engan pwacye, kol nuhnak lasr nuh ke fwackyuck, ac use engan luhlahp nuh in moul lasr.

Ke puk lal Exodus, kuht fahsr weluhl Moses nuhke acn tohktohk ke Finohl Horeb ke el kuhflah liki ma kunacl—sie ma kuht nuhkewa kena oruh—in liye sahk soko fihrihr tuhsruhk tiacna fihrihrlac. Ke el apkuhranyang, “God el pahnglol liki infulwen innimac sac, ac fahk, Moses, Moses. Ac el fahk, Nga pa inge. Ac [God] el fahk, … sahruhklah fahluhk lom an, mweyen kom tu fin fohk muhtahl.” Ke ahkfuhlwact luhlahp, mongfihsracsr, ac nuhnak, Moses el sahruhklah fahluhk lal ah ac ahkwoellah sifacna in lohng kahs luhn Leum ac in puhla muhtahl ke oasr Lal.

Ma se sikyak ke finohl muhtahl soko ah, sie ma sikyak sesseslahke ahkfuhlwact wolacna moklweyuck ke nguhn, isaclawacng Moses nuhke wolacna lal ac, pwacyelah, sie ma yohk srihpac nuhke eklac lal in mwet shepherd puhsisacl se nuhke mwet pahluh fokoko se, kohlohl in fahsr ke inkacnek sasuc soko ke moul. Oacpacna, kais sie sesr kuh in ekuhllah discipleship lasr nuhke sie pactuhn fuhlwact ke ip luhn nguhn in oraclah nwacsnwacs luhn ahkfuhlwactye sie ip muhtahl ke ma kawihl yohrohsr.

Kahs se reverence kuh in kolyucklac nuhke kahs Latin revereri, kalmac pa in “ahkfuhlwactye ke engan wi sahngweng.” Ke puhla luhn wosasuc, kalmac se inge akuhlamihsi ke sie puhla kuh ohiyac luhn akfuhlwact yohk, luhngse ac kaksak. Kain in puhsra muhtahl inge ma nuh selos ma oasr yohroh inse toasr ac kihsackuhnlah yohk la nuh sin God ac Jisus Kraist ac ahkyohkye engan in moul lalos.

Ahkfuhlwactye ma muhtahl pa ma se sikyak yohk emet ke ma kawihl wolacna, el kuhpwahsr lasr nuhke ma muhtahl ac fahkwack luhngse lasr nuh sin Pahpah Lucng ac Mwet Lahngo lasr, Jisus Kraist. El oacyacpa sie sin ma ahkyohkyelah puhla luhn nguhnin sie mwet. Kain ma wo inge oraclah nuhnak, insiac, ac moul fototo nuh yurin Deity. Pwacyeiyac uh, ahkfuhlwactye el tiac ohiyac luhn nguhn muhkwena, el pa ip yohk sac—pwelucng se suc ma luhn nguhn muhsahlah fac, akiyac, kuhpwahsr luhn sie mwet nuh ke wolacna, suc lutiyuck sin tuhlihk nahtuhsr ke elos on: “When I am rev’rent, I know in my heart / Heav’nly Father and Jesus are near.”

Ekihn mwet tuhma lutlut luhn Jisus Kraist, kuht suliyuck in suk mwe sang luhn ahkfuhlwactye in moul lasr in muh fihlikuhtlac nuhke sie kisac yurin God ac Wen Nahtuhl Jisus Kraist, ke pacl sac pacna ahkkweye orekma luhn nguhn in kuht. Ac fin yohk kain in puhla inge insiacsr, ma na pwacye ac fah oasr engan luhlahp in moul lasr uh, ac fah srihklac acn luhn ahsor ac suhpwacr. Kuht enenuh in esam lah ahkkahlwemye ahkfuhlwactye luhn ma muhtahl sang kalmac nuhke ma puhs kuht oruh lwen nuhkwewa ac ahfokokoye puhla lasr ke kaksak—ahkfuhlact wi sahngweng, ahkfuhlwactye, ac luhngse ke ma fuhlwact ac ma muhtahl.

Koluk ohiac, kuht muhta ke sie facl ma ahkkahlwemye ahkfuhlwactye ma muhtahl el eklac srihkeni akihlenyac. Liye kahlwem, lah facluh kwacna ahkfuhlwactye ma tiac yohk srihpac, kain nuh ke mwe rit pengpeng ke mackuhsin, teluhfesin prokracm, kuh internet ma lwelah. Srihkeni ahkfuhlwact ke ma muhtahl oraclah ahksrihkyactwen ke ohiac ac suhnuhnkuh ke elah, suc kuh in lihksrweni furohklah sie fihl nuhke siena inkacnek ac tuhfahlah fihl se fahsruh uh nuhke ahsor.

Srihkeni ahkfuhlwact kuh pac in eiskuhtlac liki kuhpwahsr yurin God oraclah ac kuhnahoslah puhla lasr in tu ye muhtuhn God. Ke srihpac se inge, kuht oruh mwe sensen ke kuht oruh ma ac wo nuh sesr muhkwena; eis ma ikwoacsr luhngse kang; ac yohkna som nuhke acn tiac muhtahl ma tiac suhnakihn ma muhtahl, finne God, ac tiac suhnakihn lah kuht tuhlihk sacok nuhtin Pahpah Inkuhsrao. Srihkeni ahkfuhlwact nuh ke ma muhtahl ahkyohkye ma koluk in ahkfohsyeack inkacnek in fwackyuck lasr suc pa yohk srihpac in molelah moul kawihl lasr uh misenge.

Kalmac ac ma yohk srihpac ke ahkfuhlwactye luhn ma muhtahl sruhmuhnyuck arulacna kahlwem lun ma suhmuhslah. Sie ma sikyak in Doctrine and Covenants sahp kuh in ahkuhtweyac lah ahkfuhlwactyacl Pahpah Lucng ac Wen Nahtuhl Jisus Kraist pa ma wo se enenweyuck emet nuh selos ma sun tohkohsrahi luhn celestial.

Ekihn sie alu kuht srihke kuhiyacsr in sruokyac Pahpah ac Wen ke ma muhtahl liki nuhkwewa ac ahkfuhlwactye ke inkacnek nuhkwewa, weacng ke kuht ahkuhtweyac fuhkah Luhmahltahl. Kolyuck luhn Nguhn Muhtahl el ip yohk srihpac se in otwelah srwoal inge lah fahkwack fuhkah ke ma oreklac muhtahl, ohiyac, ac ma wolacna luhn Pahpah ac luhn Wen. Kuht arulacna lohacng in kosrwaclah luhmah ma kuh in pwacnlah u luhn tuhlihk srihsrihk lasr uh liki ma elos etuh ke Pahpah Lucng ac Wen Nahtuhl Jisus Kraist ac luti Lalos, weacng lah kuht orekmakihn fuhkah kuhfa sasuc oreklac ke technology, oacna ke orekmakihn artificial intelligence (AI) in oraclah kano ac petsac.

Ip yohk se pacna inge el orekmakihnyuck nuhke oacna sie mwe fahkwack ahkolah in sruhmuhnyuck ke jacnuhl in sramsram luhn Alu uh. Lesin nuhkwewa, puk, kahs in kol, ac pweng el oreklac ke oaru ac ahkkeyeyucklac ye kolyuck luhn Nguhn in liye na pwacye lah kuht karihngihn ma wo muhtahl, molin ma, ac masap luhn wosasuc luhn Jisus Kraist. Ke sie pweng sasuc nuh sin mwet mahtuh wo matwac luhn Alu uh, Elder David A. Bednar el tuh luti: “In kihfaslah inkacnek fohs se ke ip luhn nguhn ac technology, Mwet Luhlahlfongi ke lwen-Sahflah enenuh in puhsisacl ac pruhe (1) akihlen akwuck luhn wosasucsuc kuh in kol orekmakihnyen lahlmwetmwet suhkawihl lalos ac (2) srihke kuhiyac na pwacye nuhke tuhkweni lac luhn Nguhn Muhtahl ac mwe sang luhn nguhn ke fwackyuck.”

Tamuhlwel ac tahmtahel sacohk wiyuck, oacna ma sikyak ke technology sasuc misenge, el tiacna kuh in kiacpwelah nuhnak, askuhlacna, ac usrnguck konweyuckyak ke kain ahkfuhlwactye se osweyucklac ke kolyuck luhn Nguhn Muhtahl. Ekihn mwet ukwe Kraist, kuht enenuh in sensenkihn in tiac muhnahslah kuhpwahsr lasr nuh sin God ac Wen Nahtuhl ke orekmakihnyen AI-generated content ac petsac ma tiac fal. Kuht enenuh in esam lah luhlahlfongi ke modern technological “poun mahno” el suhfal ac ohiac koluk se ayaollac ke moklweyuck, lutiyuck, ac mwe ahkpacye ma kuh in eis ke kuh luhn Nguhn Muhtahl muhkwena. Oacna Nephi el fahkwack: “O Leum, nga luhlahlfongi in kom, ac nga ac fah luhlahlfongi kom ne tok ma pahtpaht. Nga ac fah tiac fihliyac luhlahlfongi luhk nuh in poun mahno.”

Ke sie pac fwackyuck, Mwet Pahluh Joseph Smith el lutiyuck lah tempuhl ma tulokihnyuckyak nuh sin Leum enenuh in acn in ahkfuhlwactye se nuh Sel. Ke lusen kuhlwacnsap lal, mwet pahluh sacohk lasr, Prestuhn Russell M. Nelson, el tuh ahkuhtweyac arlac kahlwem ke alu in ahkfuhlwactye lasr lun tempuhl muhtahl. In lohm sin Leum, lutiyuck kuht ke kuht utyak nuhke acn muhtahl luhn Pahpah ac ke Wen. Nga kwacna konwacack tuh el mwe luti se ac finne moklweyuck lah sie sin ma se emet kuht oruh ke kuht utyak nuhke tempuhl ac ahkwoekuhtlac in wi oruh akwuck muhtahl we pa in sahruhklah fahluhk lasr uh ac ayaolac nuhke nuknuk fasrfasr lasr. Oacna Moses, kuht fin oruh ke srihpac, kuht kuh in akihlen lah sahruhklah fahluhk luhn facluh lasr uh pa muhtwacwackiyen step se nuhke acn muhtahl ac in eklac nuhke inkacnek fuhlact ac muhtahl.

Tamuhlwel ac tahmtahel, kuht tiac enenuh in fwanyak ne lucng ke soko finohl, oacna ke Moses el tuh oruh, in konwacack ahkfuhlwactye nuhke ma muhtahl ac ekuhlah discipleship lasr uh nuhke sie lacfuhl lwoal luhn nguhn ac kisac. Kuht kuh in konwacack, fin pa nge, ke kuht srihke kuhiyacsr in karihngihn lohm sesr liki mwe sensen luhn facluh. Ma inge kuh in ahksahfyeyucklac ke pruhe ke insiac pwacye ac luhlahlfongi kuh ye muhtuhn Pahpah Tuhmasr Inkuhsrao ke inen Jisus Kraist ac suk in etuh yohk ke Mwet Lahngo lasr uh ke insacnweacng in lutlut ke kahs luhn God ma konweyuckyak lun ma suhmuhslah ac ke luti luhn mwet pahluh lasr. In tahfwelah, kain eklac ke ma kawihl inge kuh in tuhkuh ke kuht srihke kuhiyacsr in ahkfuhlwactye wuhlweacng ma kuht oraclah yurin Leum ke kuht moulkihn ahkostwen nuhke masap Lal. Insacnweacng inge kuh in use mislac se ac monglac na pwacye nuh insiacsr. Lohacng nuhke kain mukuikui inge pwacyena kuh in ekuhlah lohm sesr nuhke acn mislac ke nien wucklac kawihl—nien monglac luhn mwet luhlahlfongi ma Nguhn muhta we, yohk oacna ma Moses el puhla finohl ah.

Kuht kuh pac in puhla kain eklac se ke ma kawihl ke kuht oaru in wi kuhlwacnsap ke Alu uh, weacng in furohklah insiacsr nuh sin Leum ke kuht sang insiacsr in onkihn on muhtahl. Forlah nuh sahyac—oacna Moses—liki ma lusrongten luhn facluh, yohkiacna sacl fon nahtuhsr kuh kuhtwena ma tiac harmony nuhke pacl muhtahl se inge, oruh kuht in kuh in sang nohfohn insiacsr in wi epeis ke kuhfa luhn Leum, ke nuhnkacsr ac insiacsr in forwacng nuh sin Mwet Lahngo ac iwaclah kihsackuhnlah Lal wi wuhlweacng lasr sifacna. Siiac na srihpac sacn kahsruh ahksasucye pacl wowo se lasr in kuhpahsr nuh sin Mwet Lahngo ac oraclah Sahpuht in lwen engan ac ekullah moul lasr uh.

Yohk liki nuhkwewa, kuht kuh in puhlakihn eklac ke ma kawihl ke discipleship lasr uh ke kuht alu pacl nuhkwewa in finohl ke lohm sin Leum—tempuhl muhtahl lasr—ac srihke kuhiyacsr in moulkihn luhlahlfongi ke wuhlweacng, yohkna ke kuht sun ma upac ke moul in mahno.

Nga ac muhtwacn kiuck puhlakihn sesr sifacna kuhtuh pacl muhtal finohl uh in nuhnkuh yohk kac ke kuht srihke kuhiyacsr in orekmakihn ma yohk in moul lasr, suc oraclah sie eklac na yohk srihpac ke discipleship lasr uh. Nga esam oacna in ma ekweah ke nga fahsr sahslah ke inkuclyuck sac met liki nga pihkihnyac tuhlihk ahkluo se nahtuhsr, suc isuslac ke tiac pacl la ac tiacna moullac, ke muhtwacn kiuck ah srackna oasr hospital. Nga esam nga pruhe nuh sin God ke yohk enenuh ac ahkfuhlwact, siyuck ke kahsruh in kuhtanglah ma upac sac. In kihtin pacl ah, nga eis luhlahlfongi na kahlwem ac fokoko se insiuck: ma nuhkwewa ac fah wona in moul lasr fin nga ac muhtwacn kiuck uh kuhtanglah, sruokyac na engan se ma tuhkuh ke moulkihn wosasuc luhn Jisus Kraist. Ma se oacna in ahluhkwelah uh, ma upac ke ahsor ke pacl sac eklac nuhke sie ma muhtahl, sikyak kahlwem ke luhngse, sie yot in fihl ma kahsruh ahkfokokoye luhlahlfongi lasr ac use luhlahalfongi ke wuhlweacng kuht oraclah yurin Leum ac ke olwelah Lal nuh sihk ac sucu luhk.

Tamuhlwel ac tahmtahel wiyuck, ahkfuhlwactye ma muhtahl fahkwack srui na pacye, ahkyohkye engan pwacye, kol nuhnak lasr nuhke fwackyuck, ac use engan luhlahp nuh in moul lasr. El akiac niacsr ke infohk muhtahl ac sruhkwack insiacsr nuh sin Deity.

Nga fwahkwack nuh suwos lah ke kuht srihke kuhiyacsr in oracni nuh sie kain ma wo inge nuh in moul lasr lwen nuhkwewa, kuht ac kuh in ahkyohkye mongfihsrwacsr lasr, ahkyohkye etuh lasr ke kena luhn God nuh sesr, ac akfokokoye luhlahlfongi lasr ke olwelah luhn wuhlweacng kuht oraclah yurin Leum. Nga mwet loh lah ke kuht sruokyac kuh mwe sang se ke ahkfuhlwactye ma muhtahl—finne finohl ke lohm sin Leum, ke lohm in toeni, kuh in lohm sum sifacna—kuht ac fah sesseslah ke ma usrnguck puhs ac engan wi sahngeng ke kuht kuhpwahsryang nuhke luhngse wolacna luhn Pahpah tuhmwacsr Inkuhsrao ac Jisus Kraist. Nga loh oaru ke ma pwacye inge ke ine muhtahl luhn Mwet Lahngo lasr ac Mwet in Molwelah lasr, Jisus Kraist, amen.

Mwe Kahsruh

  1. Exodus 3:4–5.

  2. Liye latin-dictionary.net, “revereri.”

  3. “Reverence Is Love,” Children’s Songbook, 31.

  4. Liye Teachings of Presidents of the Church: David O. McKay (2003), 31.

  5. Liye Doctrine and Covenants 63:64.

  6. Liye Boyd K. Packer, “Reverence Invites Revelation,” Ensign, Nohfempuh 1991, 22; Russell M. Nelson, “Engan ac Molwelah in Nguhn,” Liahona, Nohfempuh. 2016, 81–84.

  7. Liye Doctrine and Covenants 76:92–95.

  8. David A. Bednar, “Things as They Really Are 2.0worldwide devotional for young adults, Nohfempuh. 3, 2024), Gospel Library; liye pac Gerrit W. Gong ac John C. Pingree Jr., “Principles for Church Use of Artificial Intelligence” (Leadership Enrichment Series, Mahs. 13, 2024); Gerrit W. Gong, “Artificial Intelligence—Opportunities, Cautions, Church Guiding Principles” (general conference leadership meeting, Eprel. 5, 2024).

  9. 2 Nephi 4:34.

  10. Liye Doctrine and Covenants 109:13, 16–21.

  11. Liye Russell M. Nelson, “Mwet Luhlahlfongi ke Lwen-Sahflah in Srikasraki Wo,” Liahona, Nohfempuh. 2018, 114; “Tempuhl ac Pwelucng luhn Nguhnum,” Liahona, Nohfempuh. 2021, 96.

  12. Liye Russell M. Nelson, “Fahsr nuh Met ke Luhlahlfongi,” Liahona, Nohfempuh. 2020, 74–75.

  13. Liye Doctrine and Covenants 136:28.