Rungaakin te Itita: Taian Koaua Iaona
Aikai bwaai tabeua iaon rungaakin te Itita aika ko na bae n tuai n atai taekaia.
Rinnakon Kristo ma te Tokanikai i Ierutarem, iroun Harry Anderson
Tera ae ko ataia n taekan te Itita? Ko bae n ataa te mwakoro are te kabanea ni kakawaki: Bon rungaakin ana anganano n ana mwakuri Iesu Kristo n anga maiuna ibukin kabwaraan buure ao Mangautina.
E bae ni iai tabeua am titiraki n taekan te Itita ao arona n rungaaki irouia angiia aomata, ao n raonaki naba ma atakin bukin ae ti kabotoi ara iango iaona n arora ngkai. Aikai kaeka nakon tabeua aekan titiraki akanne.
Tera Tabatin te Baam ao te Wiiki ae Tabu?
Te Wiiki ae Tabu e rungaa te kabanea ni wiiki n ana mwakuri Iesu Kristo iaon te aba. Tabatin te Baam bon te moan bong n te Wiiki ae Tabu. E rungaa te bong are e rin iai Iesu Kristo ma te tokanikai nako nanon Ierutarem, n toka iaon te aati ae uarereke, ni kakoroa nanon te taetae ni burabeti. Aomata a katangainai banni ao kunikai i aontano Imwaaina, n tatakaruaea, “Ossana.” (Taraa Mataio 21:6–11.) E karaoaki aei teuana raoi te wiiki imwaain Mangautin Iesu Kristo, are e rungaaki n tain te Itita, kabanean bongin te Wiiki ae Tabu. Te wiiki aio e mena naba iai te Kanimabong ae Tamaroa (kauringaakin Taurakin Kristo ao taunakina).
Jesus in Gethsemane (Iesu i Ketetemwane), iroun Dan Burr
N ningai ae a moa n rungaa iai te Itita Kiritian?
Te moan reekoti ni iai iroura n aron rungaakin te Itita bon man nuukan te kauoua n tienture (tabetai i marenan 160 ao 170 A.D.). E ngae n anne, Kiritian a bon bae ni kaman kakauringa Taurakin ao Mangautin Iesu Kristo n arona ae angaraoi mai moan riki te tai. Ibukina ngkai naake a ririmwiin Iesu Kristo a kakoauaa Ana mwakuri n anga maiuna ibukin kabwaraan buure, n taorimwiiaki ma te Mangauti, bon te bwai ae moan te kakawaki n rongorongoia aomata aika tauaki mwiia, e na eti ngkanne ae a bon kaman rungaa aio mai moan riki tein te bootaki ni Kiritian. Ni boong aikai ti konaa n rungaa ana Mwakuri Kristo n Anga Maiuna ao Mangautina ni katoa Tabati ngkai ti ira te botaki n toa.
Tera bukina ngkai e rangi ni bibitaki tain te Itita ni katoa ririki?
E na bae ni kaminomino teutana, ma ae e bati n nooraki n karaoan bongin Tabatin te Itita bon: Te moa n Tabati imwiin te “paschal full moon,” are te moan tanimainiku n namwakaina imwiin te spring equinox n te Northern Hemisphere (March 21). (E bon kaminomino riki teutana nakon anne, ma ai ngaia anne arona.)
Uoua koaua ngkai e karaoaki n arona aio: (1) Tain Taurakin te Tia Kamaiu e karaoaki inanon tain te Toa are te Riao, ao (2) Mangautina e riki ni moan bongin te wiiki (Tabati).
Uaake moan Kiritian a kauntaekaa kakawakin riki ae rungaakin te Itita ni bongin te Toa are te Riao ke n te Tabati. Te Toa are te Riao bon aia baka n amwarake Iutaia ae iai rekerekena ma te karenta n Ebera, ae te lunar karenta are e aki booraoi ma te solar karenta are e kabonganaaki irouia angiia aomata. Iaon te karenta n Ebera, te Toa are te Riao e rungaaki n te ka-14 ni bong, n te kaitiua n namwakaina. Ni ikotaki ma, ni katoa uoua ke teniua te ririki, kakarinan te raka n namwakaina ibukin kakaean tain mwamwangan namwakaina. Ma ngaia are, kakaboraoan te Itita ma te Toa are te Riao e na kainnaoa kamwaingiingan te bong n te aro ae bati ao n aki konaa ni bwaabwaka iaon te Tabati.
Ni kaekaan te titiraki, te kauntira ibukiia Kiritian n 325 A.D. e baireia bwa e na katiteuanaaki te bong are e na rungaaki iai te Itita.
Ma ngaia ae, ni kauarerekean te rongorongo: Ni kaineti ma numeraakin aio irouia angiia Kiritian, Tabatin te Itita e konaa n moa man Maati 22 ke n aki iremwe imwiin Eberi 25.
Bwa Aio Kanuringau, iroun Walter Rane
A kangaara raabiti ao bunimoa n riki bwa kanoan te Itita?
Raabiti n te Itita (ke maan tabeua) aika iai bunimoaia a moa kaotiia i Eurobe inanon te ka-17 n tienture. Bwaai aikai a aki rangi ni bati atakiia ni karokoa te ka-19 n tienture. Iai kakoauaana bwa aomata a katotonga are a kakaraoia aika tiaki-Kiritian bwa kanikinaean tain te spring, te oneaki, ao te maiu ao n kairekerekei ma te Itita ao Mangautin Iesu Kristo.
Jesus Coming Out of the Tomb(E otinako Iesu Kristo man te nne ni mate), iroun Dan Burr
E aera ngkai ti rangi ni katurui ara iango iaon te Itita?
E a tia n tuangiira te Moan Beretitentii bwa ti na karakaa riki arora n rungaa te Itita. “N aki tabe ma aia koaua ke ake a karaoia aomata, ti riai n rungaa Mangautin ara Tia Kamaiu ae maiu man kamatebwaian Ana reirei ao n ibuobuoki n katei ni Itita irouia te botanaomata ae bwanin, riki inanon oin nako ara utu. Ti kaewenakoko ni karaoan aio” (Dallin H. Oaks, “He Is Risen!: A Special Easter Season Message from the First Presidency” [video], Gospel Library).