Fakataha ʻo e Pongipongi Tokonakí
ʻOku ʻOmi ʻe he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí ʻa e Fakahaofi Taupotu Tahá
Ngaahi Konga Fakamatalá
ʻOku ʻomi ʻe he aʻusia ʻa e paioniá ha tukufakaholo fakahisitōlia makehe ki he Kāingalotu ʻo e Siasí pea mo ha mālohi fakalaumālie fakalūkufua ʻoku tuʻuloá. …
Ko e tokolahi taha ʻo e Kāingalotu toho salioté naʻa nau aʻusia ha faingataʻa ka naʻa nau hao mei he ngaahi meʻa fakamamahi lalahí. Ka ko e ongo kulupu toho saliote ʻa Uili mo Mātení, naʻa nau aʻusia ʻa e fiekaiá, fepaki mo e ʻea momokó, pea tokolahi ʻa e maté. …
Naʻe fuofua ʻilo ʻe Palesiteni Pilikihami ʻIongi ki he tūkunga fakamamahi ʻo e ongo kulupú ni ʻi he ʻaho 4 ʻo ʻOkatopa 1856. …
Naʻá ne kole ki he kau pīsopé ke nau ʻomi ha fanga hoosi ʻe 60, mo ha ʻū saliote ʻe 12 pe lahi ange, pea mo ha mahoaʻa toni ʻe 12 (kilo ʻe 10,886) peá ne talaange, “Mou ō ʻo ʻomi ʻa e kakai ko ia ʻoku ʻi he potu tokaleleí.”
… Naʻe mei tokolahi ange ʻa e maté, kapau naʻe ʻikai fakahaofi ʻi he taimi totonu. …
Ka ne taʻeʻoua ʻa e Fakaleleí, he ʻikai ke tau lava ʻo fakahaofi kitautolu mei he angahalá mo e maté. …
Lolotonga ʻa e faʻahitaʻu Toetuʻu ko ʻení, ʻoku nofotaha ʻetau tokangá ʻi he Fakamoʻuí mo ʻEne feilaulau fakaleleí. ʻOku ʻomi ʻe he Fakaleleí ʻa e ʻamanaki lelei mo e maama ʻi ha taimi ʻoku ngali fakapoʻuli mo fakamamahi ai ki he tokolahi. …
Te u vahevahe ha ngaahi fokotuʻu ʻe tolu ʻoku ou pehē ʻoku mātuʻaki mahuʻinga ki hotau kuongá.
ʻUluakí, ʻoua te ke fakasiʻia ʻa e mahuʻinga ʻo hono fakahoko ʻa e meʻa kotoa te tau lavá ke fakahaofi ʻa e niʻihi kehé mei he ngaahi faingataʻa fakatuʻasinó pea tautautefito ki he ngaahi faingataʻa fakalaumālié.
Ko hono uá, tali loto-houngaʻia ʻa e Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí. …
Ko ʻeku faleʻi hono tolú ke fokotuʻu ha taimi pau ke fakalaulauloto fakamātoato ai ki he Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí. ʻOku lahi ha ngaahi founga ke fakahoko ai ʻeni ʻi heʻetau tuʻunga fakalotu fakatāutahá. Ka neongo ia, ʻoku tautautefito ʻa e mahuʻingá ʻi he ʻalu ki he houalotu sākalamēnití mo hono maʻu ʻa e sākalamēnití.
ʻOku mahuʻinga tatau pē mo e ʻalu maʻu pē ki ha temipale ʻi he feituʻu ʻe malava aí. …
… ʻOku ʻomi ʻe he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí ʻa e fakahaofi taupotu taha mei he ngaahi faingataʻa ʻoku tau fepaki mo ia ʻi he moʻui ní.