“Ongoʻi Loto-mamahi,” Ko e Kaumeʻá, Māʻasi 2025, 36–37.
Ongoʻi Loto-mamahi
Ko e hā ʻoku ʻikai ke u lava ai ʻo fiefia ʻo hangē ko e niʻihi kehé?
Ko ha talanoa moʻoni mei he USA.
Naʻe fusi hake ʻe Savana ʻa e sipi kafú ʻi hono ʻulú. Ko ha ʻaho faingataʻa ʻaupito ʻeni.
Lolotonga ʻa e akó ʻi he ʻahó ni, naʻe ʻikai ke lava ʻa Savana ʻo tokanga taha ki ha meʻa. Naʻá ne ongoʻi helaʻia, loto-foʻi, mo loto-mamahi. Naʻe ʻi ai ha ongoʻi faingataʻaʻia ʻi hono keté naʻe ʻikai pē ke sai ia. ʻI he fakaʻosinga ʻo e ʻahó, ko e meʻa pē naʻá ne fie faí ko e totolo ʻi hono lalo tesí ʻo toitoi.
Kimuí ni mai, naʻe ongoʻi loto-mamahi ʻa Savana ʻi he meimei taimi kotoa pē. Naʻe feinga hono ngaahi kaungāmeʻá ke fakafiefiaʻi ia, ka naʻe ʻi ai ʻa e ngaahi taimi ʻe niʻihi naʻe ʻikai fie nofo ʻa Savana ia mo kinautolu. Naʻe hangē naʻa nau fiefia maʻu peé. Naʻá ne fakakaukau ʻi he taimi ʻe niʻihi te nau fiefia ange ʻo ka ʻikai ke ne kau atu.
Ko e hā ʻa e meʻa ʻoku fehālaaki ʻiate aú? Naʻe fifili ʻa Savana. Ko e hā ʻoku ʻikai ke u lava ai ʻo fiefia ʻo hangē ko e niʻihi kehé?
Naʻá ne ongoʻi mokosia mo tuenoa ʻo hangē ko e ngaahi ʻao lanu kulei ʻi tuʻá. Pea ko ʻeni naʻá ne fiemaʻu pē ke ne mohe.
Naʻe fanongo ʻa Savana ki he ava ʻa e matapā ʻo hono loki mohé.
Naʻe pehē ange ʻe Mami ʻi heʻene tangutu hifo ʻi he tapaʻi mohengá “Savana, ko e hā ʻa e meʻa ʻoku hokó?”
Naʻe pehē ange ʻe Savana, “ʻIkai ke ʻi ai ha meʻa ia. ʻOku ou helaʻia pē.”
“Ko hoʻo moʻoni?” Ko e ʻeke ange ia ʻe Mamí. “ʻOku ou hohaʻa fekauʻaki mo koe.”
Naʻe talaange ʻe Savana, “ʻOku ou sai pē.”
“Sai.” Naʻe tuʻu hake ʻa Mami ki ʻolunga. “Manatuʻi pē te ke lava ʻo talanoa mai fekauʻaki mo ha faʻahinga meʻa pē. ʻOku ou ʻofa atu.”
Naʻe mohe ʻa Savana ʻo aʻu ki he maʻu meʻatokoni efiafí. ʻI he pō ko iá, naʻe ʻikai ke ne lava ʻo mohe. Naʻe ʻikai lava ʻe hono ʻatamaí ʻo taʻofi ʻene fakakaukau ki he meʻa kotoa pē.
ʻI he ʻaho hono hokó naʻá ne kei ongoʻi helaʻia pē. Ko ha ʻaho lōloa ia ʻe taha. Naʻe foki mai ʻa Savana ki ʻapi mei he akó ʻo tangutu ʻi he tēpile ʻi peitó. Naʻá ne māpuhoi ʻo sio ki tuʻa ʻi he matapā sioʻatá. Naʻe toe sinou pē.
“Savana?”
Naʻe tafoki ʻa Savana ʻo ʻohovale ʻi he hū mai ʻa Kulenimā ki he lokí.
Naʻe pehē ange ʻe Savana, “Hei Kulenimā. Ko e hā ʻokú ke ʻi heni aí?”
Naʻe tangutu hifo ʻa Kulenimā ki lalo. Naʻá ne pehē ange, “Naʻe fiemaʻu ʻe hoʻo faʻeé ke u haʻu. ʻOkú ne hohaʻa kiate koe.”
Naʻe talaange ʻe Savana, “Kuó u fuʻu ongoʻi helaʻia pē. Ka ʻoku ou sai pē.”
Naʻe malimali pē ʻa Kulenimā. “Naʻá ku talanoa atu nai fekauʻaki mo e faʻahitaʻu māfana naʻá ku hiki ai mo Kulenipaá?”
Naʻe talaange ʻe Savana, “ʻOku ou tui pē ʻikai.”
Naʻe pehē ange ʻe Kulenimā, “Naʻá ku loto-mamahi ʻi he taimi kotoa pē. Naʻá ku fie fiefia, ka naʻe ʻikai pē ke u tokanga au ki ha meʻa. Naʻá ku ongoʻi tuenoa ʻaupito.”
“Ka naʻá ke ʻi ai mo Kulenipā mo ʻeku faʻeé.” Naʻe sio hifo ʻa Savana ki hono suú. “Ko e hā te ke ongoʻi tuenoa aí?”
Naʻe talaange ʻe Kulenimā, “Naʻe ʻikai ke u lava ʻo ʻilo pe ko e hā ʻa e meʻa naʻe hokó. Naʻe teʻeki ai ke u aʻusia ha meʻa pehē kimuʻa. Naʻá ku iku ʻo ʻalu ki he toketaá.”
“Ko e hā ʻa e meʻa naʻe hokó?”
Naʻe fāʻofua atu ʻa Kulenimā kiate ia. “Naʻá ku ʻilo ai ʻoku ou maʻu ʻa e loto-mafasiá.”
Naʻe fehuʻi ange ʻe Savana, “ʻOi, ʻa ia naʻá ke ongoʻi loto-mamahi pē?”
Naʻe fakamatala ʻa Kulenimā ʻo pehē, “ʻIkai, ʻoku mahulu hake ʻa e loto-mafasiá ʻi he ongoʻi loto-mamahí pē. Naʻe hangē naʻe ʻikai mavahe atu ʻeku ongoʻi loto-mamahí. Naʻá ku fāinga ke fai ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē naʻá ku angamaheni ki aí. Pea naʻe faingataʻa ke u fetuʻutaki mo e kakai kehé, ʻo aʻu pē ki hoku fāmilí. Naʻá ku fuʻu fiemaʻu ha tokoni.”
Naʻe hanga hake ʻa Savana. “Ko e tokoni fēfē?”
Naʻe pehē ange ʻe Kulenimā, “Naʻe fakamatalaʻi mai ʻe he toketaá ʻa e meʻa naʻe hokó, pea naʻá ma faʻu fakataha ha palani ke tokoniʻi au ke u ongoʻi fiefia ange. Ka ko e taimi ʻe niʻihi naʻá ku kei ongoʻi loto-mamahi pē. Naʻá ku fakaʻaongaʻi ha taimi lahi ke lotu. ʻI heʻeku ongoʻi tuenoá, naʻá ku fakakaukauloto atu ʻoku tangutu ʻa e Fakamoʻuí ʻi hoku tafaʻakí. Naʻá ku ongoʻi fiefia ange ʻi heʻeku fakakaukau kiate Iá.”
Naʻe sio atu ʻa Savana ki he sinoú ʻi tuʻa peá ne tetetete. “ʻOku ou faʻa ongoʻi loto-mamahi foki mo au. ʻOku ou feinga ke u ongoʻi fiefia, ka ʻi he taimi ʻe niʻihi ʻoku ʻikai pē ke u lava, pea ʻoku ou ʻita pē kiate au ʻi heʻeku ongoʻi peheé.”
“ʻOku ou ʻilo.” Naʻe fāʻofua ʻa Kulenimā kia Savana. “Ko e ongo foki ia ʻoku ou maʻu ʻi he taimi ʻe niʻihi. Ka ʻoku ʻikai ke ke tuenoa. ʻOku ou ʻofa ʻiate koe, ʻoku ʻofa hoʻo ongomātuʻá ʻiate koe, pea ʻoku ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻiate koe. ʻOku mahino kiate Kinaua ho mamahí pea he ʻikai ke Na teitei liʻaki koe.”
Naʻe fakakaukau ʻa Savana, Mahalo pē ʻoku moʻoni ʻa Kulenimā. ʻOku ʻikai ke u tuenoa. Naʻe ʻikai ongoʻi ʻe Savana ʻa e mamahi ʻi hono keté.
Naʻe pehē ange ʻe Savana, “ʻOku ou tui ʻoku totonu ke u talanoa mo Mami. ʻOkú ne fie tokoniʻi foki mo au.”
“Ko ha fakakaukau lelei ia.” Naʻe puke ʻe Kulenimā ʻa e nima ʻo Savaná.
Naʻe malimali ʻa Savana peá ne falala atu ki he uma ʻo Kulenimaá. Naʻe ʻikai ke ne toe ongoʻi mokosia mo tuenoa.
ʻŪ tā fakatātā ʻa Marina Pessarrodona