“Ngaahi Folofolá ʻi he lea Faka-Suāhilí,” Ko e Kaumeʻá, Sānuali 2025, 36–37.
Ngaahi Folofolá ʻi he lea faka-Suāhilí
Naʻe fakakaukau ʻa Sēleti, ʻOku ou fakaʻamu ange naʻe ʻi ai ha meʻa te u lava ʻo fai ke tokoni ai.
Ko ha talanoa moʻoni mei ʻAositelēlia.
Naʻe hū atu ʻa Sēleti ki he Lautohi Faka-Sāpaté ʻo tangutu mo e kalasí. Naʻá ne fakatokangaʻi ha kiʻi tamasiʻi naʻe ʻikai ke ne fakatokangaʻi ʻene hū mai ʻo tangutu ʻi ha sea naʻe kiʻi mamaʻo atu.
Naʻe malimali ʻa Brother Tulutikeni, ko e faiako ʻa Sēletí ki he kalasí. Naʻá ne pehē ange, “Ko ʻImānuela ʻeni. Naʻá ne toki hiki mai pē mo hono familí ki ʻAositelēlia. Ko ʻenau fuofua Sāpate ʻeni ʻi hotau uōtí!”
Naʻe pehē ʻe Sēleti pau pē ʻoku faingataʻa ke ʻalu ki ha uooti foʻou. Te ne feinga ke hoko ko e kaungāmeʻa ʻo ʻImānuela.
Naʻe toʻo hake ʻe Brother Tulutikeni ʻene folofolá. Naʻá ne pehē ange, “Tau vakai kotoa ki he 3 Nīfaí.”
Naʻe fakaava ʻe Sēleti ʻene folofolá peá ne vakai atu kia ʻImānuela. Naʻe ʻikai ke ʻi ai haʻane folofola.
Naʻe malimali atu ʻa Sēleti peá ne kiʻi maleʻei atu. Naʻá ne pehē ange, “Mālō e lelei, ko Sēleti au. Te ke fie vahevahe mo au ʻeku folofolá?”
Naʻe malimali atu ʻa ʻImānuela. Naʻá ne pehē ange, “ʻOku ʻikai ke u fuʻu poto ʻi he lea faka-Pilitāniá.” “Kātaki.
Ko e hā ʻa e lea fakafonua ʻokú ke lea aí?”
“lea faka-Suāhilí.”
Naʻe ʻikai ke ʻilo ʻe Sēleti ha foʻi lea faka-Suāhili. Naʻe ʻikai ke na toe fuʻu fetalanoaʻaki mo ʻImānuela ʻi he toenga ʻo e kalasí.
ʻI he efiafi ko iá ʻi he maʻu meʻatokoni efiafí, naʻe fakamatala ai ʻa Sēleti ki hono fāmilí fekauʻaki mo ʻImānuela.
Naʻe pehē ange ʻe Sēleti, “ʻOkú ne ngali angalelei ʻaupito. Ka ʻoku ʻikai ke ma fuʻu femahinoʻaki lelei.”
Naʻe kamokamo pē ʻa Mami. Naʻá ne pehē ange, “ʻOku foua ʻe ʻImānuela mo hono fāmilí ha meʻa lahi ʻi he taimí ni. Naʻe pau ke nau mavahe fakafokifā mei honau fonuá koeʻuhi he naʻe hoko ha ngaahi meʻa kovi ai. Naʻa nau liʻaki ʻa e meʻa kotoa pē.”
Naʻe fakafulofula ʻa Sēleti. ʻE fēfē kapau te tau mavahe mei ʻapi ʻapongipongi ʻo hiki ki ha fonua mātuʻaki foʻou? ʻE fuʻu faingataʻa ʻaupito ia!
Naʻá ne fakakaukau, ʻOku ou fakaʻamu naʻe ʻi ai ha meʻa te u lava ʻo fai ke tokoni kia ʻImānuela. Ka ko e hā ha meʻa te ne fai?
Naʻe ʻikai lava ʻa Sēleti ʻo taʻofi ʻene fakakaukau kia ʻImānuelá ʻi heʻene teuteu ke mohé. Naʻá ne tangutu hifo ʻi hono tesí mo ʻene Tohi ʻa Molomoná ʻo lau ha ngaahi veesi siʻi. Naʻá ne ongoʻi fiemālie maʻu pē ʻi heʻene lau ʻa e folofolá. ʻI he pōní, naʻe toe fakamanatu ange foki ʻe he folofolá naʻe teʻeki ke maʻu ʻe ʻImānuela ha tohi folofola ke ne lau. Naʻe tāpuniʻi ʻe Sēleti ʻene folofolá peá ne sio fakamamaʻu ki he takafí. Naʻá ne puna hake leva mei hono seá ʻo fakavave atu ki he holó.
Naʻá ne ui, “Mami! ʻOku ou tui ʻoku ou ʻilo ʻa e founga ke tokoniʻi ai ʻa ʻImānuelá!”
ʻI he Sāpate hono hokó, naʻe ʻikai faʻa tatali ʻa Sēleti ke sio kia ʻImānuela. Naʻá ne tangutu mo e kau tīkoni kehé ʻi muʻa ʻi he falelotú ʻo tatali mo ha Tohi ʻa Molomona foʻou ʻi hono fungá. Naʻe tokoniʻi ia ʻe he ongo faifekaú ke ne maʻu ʻa e tatau makehe ko ʻení maʻa ʻImānuela.
ʻI he hū atu ʻa ʻImānuela mo hono fāmilí ki he falelotú, naʻe malimali ʻa Sēleti mo taʻalo atu ki ai. Naʻe mata puputuʻu ʻa ʻImānuela ʻi heʻene tangutu hifo ʻi he tafaʻaki ʻo Sēletí. Ka naʻe ʻohovale hono fofongá ʻi hono ʻoange kiate ia ʻe Sēleti ʻa e Tohi ʻa Molomoná.
“Maʻaku?” Ko ʻImānuela ange ia.
Naʻe kamo ange ʻa Sēleti.
Naʻe fofonga fiefia ʻa ʻImānuela. Naʻá ne huke hake ʻa e ʻū lauʻi peesi ʻo ʻene Tohi ʻa Molomona foʻoú. Naʻá ne pehē ange, “faka-Suāhili!”. Naʻá ne malimali kia Sēleti mo puke ʻa e tohí ki hono fatafatá. “Mālō!”
Naʻe ongoʻi māfana ʻa e loto ʻo Sēletí ʻi heʻene malimalí. Naʻá ne ʻiloʻi he ʻikai ke ne lava ʻo ʻai ke lelei ange ʻa e meʻa kotoa pē maʻa ʻImānuela, pea naʻe teʻeki pē ke na lava ʻo talanoa femahinoʻaki lelei. Ka ne SAI pē ia. Naʻe ʻikai fiemaʻu ia ke na lea ʻaki ʻa e lea fakafonua tatau ka na toki kaungāmeʻa!
Tā fakatātaaʻi ʻe Keith Negley