Mei he YA Fakauiké
ʻI Hoʻo Ongoʻi ʻOku ʻIkai Ke Ke Sai ʻi ha Faʻahinga Meʻá, Manatuʻi Ho Tuʻunga Malava ke Tokoní
ʻOku hoko ʻeku ʻilo te u lava ʻo tokoniʻi ʻa e niʻihi kehé ke u maʻu ai ʻa e faʻahinga loto-falala naʻe ʻikai ke u maʻu ʻi he konga lahi ʻo ʻeku moʻuí.
Naʻá ku faʻa ongoʻi hangē naʻe ʻikai ha meʻa te u lava ʻo fakahoko leleí.
Kimuʻa peá u ʻalu ʻo ngāue fakafaifekaú, naʻe nofo maʻu pē ʻa e fakakaukau ko iá ʻi hoku ʻatamaí. Naʻá ku tupu nounou maʻu pē pea ʻikai ke u teitei sai ʻi he sipotí pe ako fakaʻatamaí. Naʻá ku ongoʻi ʻo hangē naʻe lahi ange ʻa e ngaahi meʻa ʻoku malava ʻe he tokotaha kotoa pē ʻiate aú. Naʻa mo e taimi naʻe angaʻofa ai ʻa e kakaí ʻo pehē mai, “ʻOku ʻi ai pē foki ho ngaahi talēniti,” naʻá ku tukunoaʻi ʻenau ngaahi leá ʻo pehē ko haʻanau fakavikiviki pē.
Naʻá ku ongoʻi ʻoku ʻikai haʻaku mahuʻinga pea ʻikai ke u lava ʻo leleiʻia pē ʻiate au. Ka naʻe liliu ʻa e ngaahi ongo ko iá kimui.
Ko Hono ʻIlo ʻOku Ou Malavá
Naʻá ku ngāue fakafaifekau ʻi Senē, ʻAositelēlia, pea naʻe fuʻu faingataʻa ʻeku ʻalu ki ai mei Siapaní ʻi he ʻikai ke u lava ʻo lea faka-Pilitāniá. Naʻe ʻikai mahino kiate au ʻa e meʻa naʻe lea ʻaki ʻe he niʻihi kehé pea naʻe ʻikai ke u faʻa lava ʻo fakahaaʻi ʻa e meʻa naʻá ku fakaʻamu ke vahevahé. Naʻá ku fehuʻi ki he ʻOtuá ʻi ha taimi fuoloa, “Ko e hā ʻa e ʻuhinga naʻe ui ai au ke u ngāue ʻi ha fonua kehe mei hoku fonuá?”
Kae fakamālō ki he ngaahi lea fakalotolahi mei heʻeku palesiteni fakamisioná mo hoku ngaahi hoá, naʻe kamata māmālie pē ke u lava ʻo lea faka-Pilitānia. Naʻe māmālie pē ʻa e lava ke u fepōtalanoaʻaki mo e niʻihi naʻá ku akoʻí. Ko ha mana ia! Ka naʻe kamata foki ke u ongoʻi ha loto-falala—ko ha ongoʻi lōngonoa kae mālohi ʻo e fiemālie naʻá ku malava ʻo fai ha meʻa mahuʻinga ki ha taha kehe.
Naʻe ʻikai faingofua ia. Ka naʻá ku ongoʻi ha fiefia lahi ʻi heʻeku ʻiloʻi naʻe falala mai ʻa e ʻEikí ki he ngaahi meʻa ʻoku ou malavá pea naʻá Ne meʻangāue ʻaki au. Naʻá ku ongoʻi naʻe fakamālohia ai au ʻo laka ange ʻi ha toe meʻa kuó u ongoʻi kimuʻa.
Ko e Loto-Falala ʻi he Ngāué
Hili ʻeku foki ki ʻapí, naʻá ku teuteu ha lēsoni ke akoʻi ʻi he kōlomu ʻo e kaumātuʻá, pea naʻá ku ʻilo ai ha lea fakalaumālie naʻe teʻeki liliu ki he lea faka-Siapaní. Naʻá ku ongoʻi mālohi naʻá ku loto ke vahevahe ʻa e pōpoaki ko iá mo e kalasí. Ko ia naʻá ku liliu ia mei he lea faka-Pilitāniá pea vahevahe ia lolotonga ʻa e lēsoní. Naʻe ongo ki ha tokolahi ʻo e kau tangatá ʻa e pōpoakí pea naʻa nau houngaʻia ʻi heʻeku lava ʻo liliu ia maʻanautolú.
Naʻe toe akoʻi au ʻe he aʻusia ko iá ʻoku ʻikai fiemaʻu ia ke faingataʻa ʻa e ngāue tokoní. Hili haʻaku liliu ha ngaahi lea lahi ange, naʻe kamata ke u- ngāue taʻetotongi ke liliu ʻa e ngaahi lea ʻi he fakataha lotu naʻe fai ki he kakai lalahi kei talavoú. Naʻe iku ʻeni ke u maʻu ai ha ngāue ko ha tokotaha liliu lea fakaʻofisiale. Naʻá ku akoʻi pē au, ka ʻi heʻeku ngāue tokoní, kuo fakaleleiʻi ai ʻeku ngaahi taukeí, pea naʻá ku lava ʻo faitāpuekina ʻa e niʻihi kehé ʻo fakafou ʻi he meʻa naʻá ku akó.
Naʻe pehē ʻe ʻEletā Tieta F. ʻUkitofa ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá:
“ʻI he taimi ʻe niʻihi ko ʻetau moʻuí ʻoku hangē ko e faʻahinga tā valivali fakaʻilongaʻi ʻi he fakakaukau foʻoú. Ko e ngaahi toti fakalanú ʻoku nau faʻu ʻa e ngaahi mōmeniti mo e ngaahi meʻa ʻoku hoko ʻi hotau ngaahi ʻahó, ʻe lava ke nau ʻasi mai ʻoku ʻikai ke nau fepikitaki pea mo taʻemaau ʻi ha ngaahi taimi. ʻOku ʻikai ke tau sio ʻi ha faʻahinga maau ʻiate kinautolu. ʻOku hangē ki heʻetau vakaí ʻoku ʻikai haʻanau taumuʻa ʻe taha.
“Ka ʻi heʻetau kiʻi tuʻu ʻo vakai mei he tuʻunga ʻoku taʻengatá, pea sio ki heʻetau moʻuí mei he tūkunga ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí, ʻoku toki kamata leva ke tau sio ki he anga e fekauʻaki ʻa e ngaahi totitoti kehekehe ʻoku hoko ʻi heʻetau moʻuí. Mahalo he ʻikai ke tau sio leva ki he fakatātaá fakalūkufua, ka ʻe feʻunga pē meʻa te tau sio ki aí ke tau falala ʻoku ʻi ai e faʻunga fakaʻofoʻofa mo maʻongoʻonga ʻi ai.”
ʻI hono ui au ke u ngāue ʻi ʻAositelēliá, naʻá ku ongoʻi ko ʻeku moʻuí ko ha ngaahi foʻi toti ʻoku ʻikai fehokotaki ʻa ia naʻe ʻikai mahino kiate au. Ka ʻi heʻeku toe vakai atu ki ai ʻi he taimi ní, ʻoku ou ʻiloʻi ko e ngaahi faingamālie kotoa ko ia ke ngāue mo ako ʻa e lea faka-Pilitāniá ko ha konga ia ʻo e palani ʻa e Tamai Hēvaní ke tāpuekina au mo fakahaaʻi mai ʻoku ʻi ai moʻoni hoku ivi malava, ʻoku ʻi ai hoku ngaahi talēniti, pea ʻe lava ke u maʻu ʻa e loto-falala ko ha ākonga au ʻa Kalaisi mo ha foha ʻo e ʻOtuá.
ʻOkú Ne falala mai ke u tokoniʻi ʻa e niʻihi kehé, pea kuo fakafonu au ʻe he ngāue tokoni ko iá ʻaki ʻa e manavaʻofá—ʻa e ʻofa haohaoa ʻa Kalaisí—kiate kinautolu ʻoku mau feohí.
Loto-Fiemālie ke Vahevahe ʻEne ʻOfá
ʻI heʻetau ongoʻi ʻoku ʻikai haʻatau mahuʻinga ʻi hono fakafehoanaki mo e niʻihi kehé, ko e meʻa pē ʻoku fiemaʻu ke tau manatuʻí ko ʻetau malava ko ia ke vahevahe ʻa e leleí mo e māmaní, ʻi ha ngaahi founga lalahi mo īkí. ʻOku ʻikai faingofua maʻu pē ʻa e ngāue tokoní. ʻOku ʻikai hoko maʻu pē ʻa e ngaahi meʻá ʻi he founga ʻoku tau ʻamanaki ki aí, ka ʻoku tau malava kotoa ʻo vahevahe ʻa e māmá, pea ʻe lava ʻe heʻetau ngāue tokoní ʻo tokoniʻi kitautolu mo e niʻihi kehé ke teuteu ke feʻiloaki mo e Fakamoʻuí.
Hangē ko ia naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Teili G. Lenilani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá:
“ʻOku ʻamanaki mai [ʻa e ʻOtuá] ke tau fakaʻaongaʻi ʻetau ngaahi meʻafoakí, talēnití, mo e meʻa ʻoku tau lavá ke tāpuekina ʻaki ʻa e moʻui ʻa e fānau ʻa e Tamai Hēvaní. …
“Fekumi ki he fakahinohino ʻa e ʻOtuá ke fakatupulaki ʻa e ngaahi meʻa makehe ʻokú ke lavá, mo tokoniʻi ʻa e niʻihi kehé, ʻo aʻu pē ki he taimi ʻoku faingataʻa aí. … ʻI hono fai iá, ʻokú ke tokoni ki he māmaní ke teuteu ki he Hāʻele ʻAnga Ua Mai ʻa Sīsū Kalaisí, pea ʻe tāpuekina ʻaki koe ha ʻamanaki lelei feʻunga ke ke hū ki he mālōlōʻanga mo e fiefiaʻanga ʻo e ʻEikí, ʻi he taimí ni pea ʻi he kahaʻú.”
ʻOku ou tui ko hono tokoniʻi ko ia ʻo e niʻihi kehé mo fakahaaʻi ʻa e ʻofa faka-Kalaisí, ko hono fakahoko fakahangatonu ia ʻo e taumuʻa naʻa tau haʻu ai ki he māmaní, pea ʻi he meʻá ni, te tau lava ai ʻo fetokoniʻaki ke foki ki ʻapi kiate Ia.
ʻI he taimi ʻoku ou veiveiua aí, ko e ngāue tokoní ʻa e meʻa te u lava ʻo foakí. Ko e kī ia ʻokú ne fakaava ha ngaahi tāpuaki lahi ʻi heʻeku moʻuí, kau ai ʻeku loto-falala ki hoku tuʻunga fakalangí pea ʻi he ʻao ʻo e ʻEikí.