Toʻu Tupu
10. ʻOku toputapu ho sinó


ko ha tamai mo ha faʻē mo ha kiʻi pēpē

Ko ha Fāmili ʻOku Nau Vakai ki ha Maama, tā fakatātā ʻa Lovetta Reyes Cairo. Angalelei ʻa e Havenlight

10.

ʻOku toputapu ho sinó

1 Kolinitō 6:18–20

Ko ho sinó ko ha meʻaʻofa fakaofo ia mei hoʻo Tamai Hēvaní. ʻOku ʻoatu ʻe hono maʻu ha sinó ha mālohi lahi ange ke fakaʻaongaʻi hoʻo tauʻatāina ke fili ‘i he totonú mo e halá. ʻE lava ke tokoniʻi koe ʻe he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisi kuo fakafoki maí ke ke vakai ki ho sinó mei he fakakaukau ʻa e ʻOtuá. Pea ʻoku hoko heni ha faikehekehe lahi ʻi hoʻo ngaahi fili fekauʻaki mo e meʻa ke fakahoko ʻaki ho sinó mo e founga ke tokangaʻi ai iá.

Ngaahi Moʻoni Taʻengatá

Ko ho sinó ʻoku ʻi he tatau ia ʻo e ʻOtuá—ko e Tokotaha nāunauʻia mo fakaʻeiʻeiki taha ʻi he ʻunivēsí. ʻOku fakafehoanaki ʻe he folofolá hotau sinó ki ha temipale māʻoniʻoni, ko ha feituʻu ʻe lava ke nofoʻia ʻe he Laumālié. Ko e moʻoni, ʻoku ʻikai haohaoa ho sinó he taimí ni. Ka ʻe lava ke tokoniʻi koe ʻe he ngaahi aʻusia ʻokú ke maʻu mo ho sinó ke ke teuteu ke maʻu ʻi ha ʻaho ha sino haohaoa, toetuʻu mo nāunauʻia.

ʻOku faʻu ho moʻoniʻi laumālié mei ho sinó mo ho laumālié. ʻI he ʻuhingá ni, ʻoku fehokotaki vāofi ai ʻa e moʻui lelei fakaesinó mo e tuʻunga lelei fakalaumālié. Naʻe fakahā ʻe he Fakamoʻuí ʻa e Lea ʻo e Potó ke akoʻi e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono tokangaʻi ho sinó pea mo talaʻofa ha ngaahi tāpuaki fakatuʻasino mo fakalaumālie.

Ko e ngaahi ongo fakasekisualé ko ha konga mahuʻinga ia ʻo e palani ʻa e ʻOtuá ke fakatupu ha nofomali ʻoku fiefiá mo ha ngaahi fāmili ʻoku taʻengatá. ʻOku ʻikai ko ha angahala ʻa e ngaahi ongo ko ʻení—ʻoku toputapu ia. Koeʻuhí ʻoku fuʻu toputapu mo mālohi e ngaahi ongo fakasekisualé, kuo foaki atu ai ʻe he ʻOtuá ʻa ʻEne fono ʻo e angamaʻá ke teuteuʻi koe ke ke fakaʻaongaʻi e ngaahi ongo ko ʻení ʻo hangē ko ʻEne taumuʻá. ʻOku pehē ʻe he fono ʻo e angamaʻá ʻoku toki fakangofua pē ʻe he ʻOtuá ʻa e ʻekitivitī fakasekisualé ʻi he vahaʻa ʻo ha tangata mo ha fefine kuó na mali. ʻOku tokolahi ha kakai ʻoku nau tukunoaʻi pe manukiʻi e fono ʻa e ʻOtuá, ka ʻoku fakaafeʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ke tau hoko ko ʻEne kau ākonga pea moʻui ʻaki ha tuʻunga moʻui ʻoku māʻolunga ange.

Ngaahi Fakaafé

Tauhi ho sinó—mo e sino ʻo e niʻihi kehé—ʻaki ʻa e fakaʻapaʻapá. ʻI hoʻo fakahoko ha ngaahi fili fekauʻaki mo ho valá, ākenga ʻo e ʻulú, mo e fōtungá, fehuʻi pē kiate koe, “ʻOku ou fakaʻapaʻapaʻi nai hoku sinó ko ha meʻaʻofa toputapu mei he ʻOtuá?” ʻOku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní ke tau vakai ki he tuʻunga moʻoni ʻoku tau ʻi aí: ʻo ʻikai ko e sino fakamatelié pē ka ko ʻEne fānau ʻofeina ʻoku ʻi ai honau ikuʻanga fakalangi. Fakaʻehiʻehi mei he ngaahi ākenga ʻoku nau fakamamafaʻi pe ʻomi e tokanga ʻoku taʻe-feʻungá ki ho sino fakamatelié kae ʻikai ko ho tuʻunga ko e fānau ʻa e ʻOtuá mo ha kahaʻu taʻengatá. Tuku ke tataki ʻe he angamaʻá mo e ʻofa ki he ʻOtuá hoʻo ngaahi filí. Kumi faleʻi mei hoʻo mātuʻá.

Fakahoko e ngaahi meʻa te nau fakamālohia ho sinó, ʻo ʻikai ha meʻa te na fakalaveaʻi pe maumauʻi ia. Fiefia mo e loto houngaʻia ʻi he ngaahi meʻa lelei lahi kuo foaki mai ʻe he ʻOtuá. Manatuʻi ʻoku ʻikai maʻa ho sinó pe ko ho laumālié ʻa e kava mālohí, tapaká, kofí, tií mo e ngaahi faitoʻo kona tapú mo e ngaahi meʻa fakatuʻutāmaki kehé. Naʻa mo e ngaahi meʻa ʻaonga, hangē ko e faitoʻo mei he toketaá, ʻe lava pē ke fakatupu ʻauha kapau he ʻikai fakaʻaongaʻi totonu.

Tauhi ke toputapu ʻa e tuʻunga tangata pe fefiné mo e ngaahi ongo fakasekisualé. ʻOku ʻikai totonu ke nau hoko ko e tefito ʻo ha ngaahi fakakata pe talanoa fakaoli. Mavahe mei he mali ʻa ha tangata mo ha fefiné, ʻoku hala ke ala ki he ngaahi konga fūfūnaki mo toputapu ʻo e sino ʻo ha taha, neongo kapau ʻokú ne vala. ʻI hoʻo ngaahi fili fekauʻaki mo e meʻa ʻokú ke fakahoko, sio ai, lau, fanongo ki ai, fakakaukau ki ai, tohi ki ai pe pōpoakí, fakaʻehiʻehi mei ha faʻahinga meʻa pē ʻokú ne fakatupu e ngaahi ongo ʻo e holi koví ʻi he niʻihi kehé pe ʻiate koe. ʻOku kau heni ʻa e ponokalafí ʻi ha faʻahinga founga pē. Kapau ʻokú ke ʻiloʻi ʻoku fakamālohia ange ʻe he ngaahi tūkungá pe ngaahi ʻekitivitī ko iá ʻa e ʻahiʻahí, fakaʻehiʻehi mei ai. ʻOkú ke ʻiloʻi e ngaahi tūkunga mo e ngaahi ʻekitivitī ko ʻení. Pea kapau ʻoku ʻikai ke ke fakapapauʻi, ʻe lava ke tokoni atu ʻa e Laumālié, hoʻo fāmilí mo hoʻo kau takí ke ke ʻiloʻi. Fakahā ki hoʻo Tamai Hēvaní ʻokú ke houngaʻia mo fakaʻapaʻapaʻi e mālohi toputapu ke fakatupu ha moʻuí.

Ko Sīsū Kalaisi ʻoku fakakaukau mo piki ki hono tokotokó

Ngaahi Tāpuaki Kuo Talaʻofa Maí

ʻE tupulaki hoʻo fakaʻapaʻapaʻi koe mo e niʻihi kehé ʻi hoʻo fakaʻapaʻapaʻi ho sinó ʻo fakafou ʻi ho ʻulungāngá, fōtungá mo e teungá.

Kuo talaʻofa ʻe he ʻEikí ha ngaahi fuʻu koloa mahuʻinga ʻo e ʻiló kiate kinautolu ʻoku nau tauhi ʻa e Lea ʻo e Potó. ʻOku fakatupulaki foki ʻe he sino moʻui lelei, ʻa ia ʻoku ʻataʻatā mei he maʻunimaá, ʻa hoʻo malava ke maʻu ʻa e fakahā fakatāutahá, fakakaukau mahinó mo e ngāue maʻá e ʻEikí.

ʻOku ʻomi ʻe hono moʻui ʻaki e fono ʻo e angamaʻá e hōifua lelei mo e mālohi fakalaumālie fakataautaha ʻo e ʻOtuá. ʻOkú ne maluʻi koe mo ho fāmili ʻi he kahaʻú. ʻI he taimi ʻokú ke mali aí, ʻe ʻomi ʻe he fono ko ʻení ha ʻofa, falala, mo ha uouangataha lahi ange ki hoʻo nofo-malí. ʻI hoʻo talangofua ki he fono ko ʻení te ke malava ai ʻo fakalakalaka taʻengata pea hoko ʻo tatau ange mo hoʻo Tamai Hēvaní. ʻE tupulaki hoʻo loto-falalá ʻi hoʻo moʻui ko ha ākonga ʻa Sīsū Kalaisí.

Ngaahi Fehuʻí mo e Ngaahi Talí

Ko e hā ʻa e tuʻunga moʻui ʻa e ʻEikí ki he teungá, teuteú, tā tataú, mo e fakaavaava ʻo e sinó? Ko e tuʻunga moʻui ʻa e ʻEikí ke ke fakaʻapaʻapaʻi e tuʻunga toputapu ʻo ho sinó, ʻo aʻu ai pē ki ha taimi ʻe ʻuhinga ai ke ke kehe mei he toenga ʻo e kakaí. Tuku ke hoko e foʻi moʻoni ko ʻení mo e Laumālié ko ho faifakahinohino ʻi hoʻo fakahoko ha ngaahi filí—tautautefito ki he ngaahi fili ʻoku fuoloa hono ngaahi nunuʻá ʻi ho sinó. Fakapotopoto mo faivelenga, pea kumi faleʻi mei hoʻo fāmilí mo e kau takí.

Te u lava fēfē nai ʻo ikunaʻi e ngaahi ʻahiʻahí mo e tōʻonga koví? ʻOku maʻu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻa e mālohi ke tokoniʻi koe. Fakafonu hoʻo moʻuí ʻaki e ngaahi meʻa ʻoku nau fakaafeʻi Hona mālohí ki hoʻo moʻuí, hangē ko e lotú, ako folofolá, mo e tokoni ki he niʻihi kehé. Tafoki kia Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí, pea te ke ʻiloʻi ai ʻe lava ke hoko e ngaahi vaivaí ko e ngaahi mālohinga. Kumi tokoni mei he fāmilí, kau takí, mo e kau faifaleʻi fakapalofesinale falalaʻangá, ʻo ka fiemaʻu. Te nau lava ʻo tokoniʻi koe ke ke toe mapuleʻi hoʻo moʻuí. ʻE ala fiemaʻu ha taimi lahi, ko ia, faʻa kātaki, pea ʻoua naʻa teitei foʻi.

ʻOku tohoakiʻi ʻeku tokangá ki he kakai ʻoku mau tuʻunga tangata pe fefine tataú. ʻOku kaunga fēfē nai e ngaahi tuʻunga moʻui ko ʻení kiate aú? ʻOku ʻikai ko ha angahala ʻa e ongoʻi femanakoʻaki ʻa e tangata mo e tangatá pe fefine mo e fefiné. Kapau ʻokú ke maʻu e ngaahi ongo ko ʻení pea ʻikai ke ke tulifua pe fakahoko kinautolu, ʻokú ke moʻui ʻaki e fono toputapu ʻa e Tamai Hēvaní ki he angamaʻá. Ko ha fānau ʻofeina koe ʻa e ʻOtuá pea ko ha ākonga koe ʻa Sīsū Kalaisi. Manatuʻi ʻoku mahino ki he Fakamoʻuí ʻa e meʻa kotoa pē ʻokú ke aʻusiá. Te ke maʻu ha mālohi ke talangofua ki he ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá mo maʻu e ngaahi tāpuaki ʻokú Ne talaʻofa maí, ʻo fakafou ʻi hoʻo fetuʻutaki fuakava mo Iá. Falala kiate Ia mo ʻEne ongoongoleleí.

Naʻe ngaohikovia au, pea ʻoku ou ongoʻi mā. ʻOku ou halaia nai ʻi ha angahalá? ʻIkai. ʻOku ʻikai ke ke halaia ʻi he angahalá ʻi haʻo hoko ko ha tokotaha naʻe tofanga ʻi ha faʻahinga ngaohikovia pe fakamamahi. ʻOku ʻofa ʻa e Fakamoʻuí ʻiate koe. Ko Ia ho mālohingá. ʻOkú Ne finangalo ke tokoniʻi koe, fakamoʻui koe, mo foaki atu ʻa e fiemālié. ʻE lava foki ke tokoni atu ha kau faifaleʻi fakapalofesinale falalaʻanga, kau mēmipa ho fāmilí, mo hoʻo kau takí.

Vakai, Sēnesi 1:27 (ʻoku tau ʻi he tatau ʻo e ʻOtuá); Sione 14:18 (ʻoku talaʻofa mai ʻe he Fakamoʻuí ha fakafiemālie); Filipai 4:7 (ʻoku foaki ʻe he melino ʻo e ʻOtuá ʻa e mahinó); Mōsaia 2:41 (ʻoku tāpuekina fakatuʻasino mo fakalaumālie ʻa kinautolu ʻoku nau tauhi e ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá); Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:15 (ko e laumālié mo e sinó ko e moʻoniʻi laumālié ia); 89 (ko e Lea ʻo e Potó); 121:45 (ʻoku fakaiku e ngaahi fakakaukau angamaʻá ki ha loto-falala lahi ange).

Ngaahi Fehuʻi Lekomeni Temipalé

  • Kuo ʻosi folofola ʻa e ʻEikí ke “fai ʻa e meʻa kotoa pē ʻi he maʻa” ʻi Hono ʻaó (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 42:41). ʻOkú ke feinga ke moʻui maʻa ʻi hoʻo ngaahi fakakaukaú mo e tōʻongá?

  • ʻOkú ke talangofua ki he fono ʻo e angamaʻá?

  • ʻOku mahino nai kiate koe pea ʻokú ke tauhi ʻa e Lea ʻo e Potó?