Toʻu Tupu
9. ʻOku tāpuekina koe ʻe he ngaahi kī mo e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí


ko e fakafoki mai ʻe ha kau talafekau fakalangi ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻi he Temipale Ketilaní

9.

ʻOku tāpuekina koe ʻe he ngaahi kī mo e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí

Mātiu 16:18–19

ʻI he taimi naʻe akoʻi ai ʻe Sīsū ʻa Pita fekauʻaki mo e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, naʻá Ne folofola fekauʻaki mo e ngaahi kī. ʻOku fakaʻaongaʻi e ngaahi kií ke fakaava ha loka mo fakaava ha ngaahi meʻa. ʻE lava ke fakaava ʻe he ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻa e mālohi, ngaahi meʻafoaki, mo e ngaahi tāpuaki ʻa e ʻOtuá ʻi hoʻo moʻuí.

Ngaahi Moʻoni Taʻengatá

ʻOku fakafou mai ʻa e ngaahi kī mo e mafai kotoa ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻia Sīsū Kalaisi. ʻE lava ʻe he tokotaha maʻu lakanga fakataulaʻeiki kotoa pē ʻo fakatotoloʻi hono mafaí ʻo aʻu kiate Ia. ʻOku fakapapauʻi ʻe he Fakamoʻuí pe ko hai te ne maʻu ʻa e mafai ko ʻení pea ko hai te ne maʻu ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. ʻOku tau falala ki Heʻene ʻilo haohaoá.

Kuo toe fakafoki mai ʻe Sīsū Kalaisi Hono lakanga fakataulaʻeikí ʻi hotau kuongá. ʻOkú Ne fakahinohino ʻa e founga ʻe fakaʻaongaʻi ai ʻa e lakanga fakataulaʻeikí. Naʻe maʻu ʻe ʻĀtama, Mōsese, Pita, mo ha kau palōfita tokolahi kehe ʻi he hisitōliá kotoa ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. ʻI hotau kuongá ni, naʻe maʻu ʻe Siosefa Sāmita ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí meia Sione Papitaiso, Pita, Mōsese, ʻIlaiase, ʻIlaisiā, mo ha niʻihi kehe. ʻOku maʻu ʻe he kau mēmipa ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí mo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻa e ngaahi kī ko ʻení ʻi māmani he ʻahó ni. ʻOku maʻu foki ʻe he kau taki lakanga fakataulaʻeiki fakalotofonuá mo e kau palesiteni fakakōlomú ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ki honau ngaahi uiuiʻí. ʻOku puleʻi ʻe he ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻa e ngāue ʻa e ʻOtuá. ʻOku nau fakamafaiʻi mo fakaivia ʻa e houʻeiki tangata mo fafine ke nau tokoni ʻi he ngāue ko iá.

ʻOku faitāpuekina ʻe he mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻa e fānau kotoa ʻa e ʻOtuá. Koeʻuhí naʻe fakafoki mai ʻa e lakanga fakataulaʻeikí, te ke lava ʻo maʻu e ngaahi ouaú mo fakahoko ha ngaahi fuakava mo e ʻOtuá. Te ke lava ʻo ngāue ʻi he huafa ʻo e ʻOtuá ʻi he taimi ʻokú ke maʻu ai ha fatongia pe uiuiʻi mei ha taha ʻokú ne maʻu e mafaí.

Ngaahi Fakaafé

Tali e ngaahi uiuiʻi faka-Siasí pea ngāue faivelenga. Ko e taimi ʻokú ke maʻu ai ha uiuiʻi faka-Siasi, ʻoku vaheʻi koe ʻaki ʻa e mafai mei he ʻOtuá ke ke ngāue ʻi he fatongia ko iá. Te ke lava foki ʻo maʻu ha fakahinohino mei he ʻOtuá ki hoʻo ngāué. ʻI hoʻo ngāué, ʻokú ke fakafofongaʻi ai ʻa Sīsū Kalaisi. Fai hoʻo lelei tahá Maʻana.

Poupouʻi ʻa kinautolu kuo uiuiʻi ʻe he ʻOtuá ke ngāué. Ko e poupouʻí ʻoku mahulu hake ia ʻi he hiki pē ho nimá ʻi he taimi ʻoku lau atu ai ha hingoa ʻi he houalotu ʻa e Siasí. ʻOku ʻuhinga ia ke poupouʻi mo tokoniʻi. Kumi ha ngaahi founga ke fakahaaʻi ai ʻokú ke poupouʻi ʻa e kakai kuo uiuiʻi ʻe Sīsū Kalaisi ke ngāue ʻi Hono Siasí.

Fakahoko e ngaahi ngāue kuo vahe atu mei ho kau taki ʻi he Siasí—kau ai mei ho kau palesitenisī fakakōlomú pe kau palesitenisī fakakalasí. ʻOku nau maʻu e mafai mei he ʻOtuá, ʻa ia ʻoku nau foaki atu kiate koe ki he ngāue ko iá. ʻE ala vahe koe ke ke ngāue fakaetauhi ki ha taha, talitali lelei e kakaí ʻi heʻenau aʻu atu ki he houalotu sākalamēnití, pe tokoni ʻi ha ʻekitivitī. Neongo pe ko e hā e fatongiá, lau ia ko ha faingamālie ke hoko ai ko ha ākonga ʻa Sīsū Kalaisi mo tokoniʻi e fānau ʻa e ʻOtuá.

Ko hono papitaiso ʻo Sīsū Kalaisi ʻe Sione Papitaiso ʻi he Vaitafe Soataní

Ngaahi Tāpuaki Kuo Talaʻofa Maí

Te ke lava ʻo falala ko e ngaahi ouau ʻokú ke maʻú ʻoku fakamafaiʻi ia ʻe Sīsū Kalaisi. Ko e taha ʻeni ʻo e ngaahi meʻa ʻokú ne ʻai ke makehe ai ʻa e Siasi ʻo Sīsū Kalaisí. ʻOku fakahā e mālohi ʻo e ʻOtuá ʻo fakafou ʻi he ngaahi ouau ʻo e lakanga fakataulaʻeikí.

Te ke hoko ko ha meʻangāue ʻi he toʻukupu ʻo e ʻEikí. ʻI hoʻo ngāue ko ia maʻá e ʻEikí ʻaki Hono mafaí pea ʻi he malumalu ʻo e fakahinohino ʻa ʻEne kau tamaioʻeiki ʻoku nau maʻu ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, te Ne tokoniʻi koe ke ke ʻilo e founga ke tokoniʻi ai e niʻihi kehé ʻi Heʻene ngāué. Ko Sīsū Kalaisi ho mālohingá. ʻE tokoni hoʻo ngāué ke ke ofi ange ai kiate Ia mo ke maʻu ai e fiefiá.

Ngaahi Fehuʻí mo e Ngaahi Talí

Ko hai ʻi hoku uōtí ʻokú ne maʻu e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí? ʻOku maʻu ʻe he pīsopé mo e kau palesiteni ʻo e ngaahi kōlomu ʻo e kaumātuʻá, kau akonakí, mo e kau tīkoní ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. ʻOku ʻuhinga ʻeni kuo vahe ange ʻe he ʻEikí ke nau tataki e founga ʻoku fakaʻaongaʻi ai ʻa e lakanga fakataulaʻeikí ke tokoniʻi mo tāpuekina ʻa e tokotaha kotoa pē ʻi he uōtí.

ʻOku tāpuekina fēfē au ʻe he ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí? Ko e ngaahi ouau hangē ko e papitaisó mo e sākalamēnití ʻoku fakamafaiʻi ia ʻe he ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. Ko e taimi ʻokú ke maʻu ai ha uiuiʻi ʻi he Siasí, ʻoku vaheʻi leva koe ʻi he malumalu ʻo e fakahinohino ʻo ha taha ʻokú ne maʻu e ngaahi kií. ʻOku tāpuekina koe ʻe he meʻá ni ʻaki e mafai ke ngāue ʻi he uiuiʻi ko iá. Ko e kau taki mo e kau faiako ʻo e Siasí ʻoku nau tokoniʻi koé, naʻa nau maʻu e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻo fakafou ʻi he ngaahi kií.

ʻOku fua fatongia fēfē ʻa e houʻeiki tangata mo fafine ʻaki e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí? ʻOku foaki ki he houʻeiki tangata moʻui tāú ʻa e lakanga fakataulaʻeikí pea fakanofo ki he ngaahi tuʻunga ʻo e lakanga fakataulaʻeikí hangē ko e tīkoni, akonaki, taulaʻeiki, mo e kaumātuʻa. ʻOku fakatou maʻu ʻe he houʻeiki fafine mo tangata kuo vaheʻi ke ngāue ʻi ha uiuiʻí ha mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí kuo vahe ange mei he ʻOtuá ke fakahoko e uiuiʻi ko iá. Ko e meʻa tatau pē ki he houʻeiki fafine mo tangata ʻoku vahe ki ai ha ngāue ke fai mei ha taki ʻo e Siasí.

Vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 35:24–27 (ʻoku tataki ʻa e Siasí ʻe he ngaahi kī kuo foaki mai ʻe he ʻEikí); 107:18–20 (ngaahi kī ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí mo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné); 110:11–16 (Naʻe fakafoki mai ʻe Mōsese, ʻIlaiase mo ʻIlaisiā ʻa e ngaahi kií).

Ngaahi Fehuʻi Lekomeni Temipalé

  • ʻOkú ke poupouʻi ʻa e Palesiteni ʻo e Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní ko e palōfita, tangata kikite, mo e tangata maʻu fakahā pea ko e tangata pē ia ʻe taha he māmaní ʻoku fakamafaiʻi ke ne ngāue ʻaki ʻa e ngaahi kī kotoa ʻo e lakanga fakataulaʻeikí?

  • ʻOkú ke poupouʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí mo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ko e kau palōfita, kau tangata kikite, mo e kau tangata maʻu fakahā?

  • ʻOkú ke poupouʻi mo e kau Taki Māʻolunga kehé pea mo e kau taki fakalotofonua ʻo e Siasí?