“Nana Ko Au Te Māramatanga e Hāpaingia Ake Ai e Koutou”
Ka hāpaingia ake tātou i te māramatanga o te Ariki, ina ū ai tātou ki ō tātou kawenata, ā, ina tautoko hoki tātou i tō tātou poropiti ora.
Hei āpiti atu ki ngā whakaaturanga maha o tēnei hui whānui, ka tuari hoki au i taku whakakitenga āpotoro nei, ko Ihu Karaiti te Tama a te Atua, tō tātou Ariki a Ihu Karaiti, te Kaihoko o ngā tamariki katoa o tō tātou Matua. Mā roto i Tōna Whakamārietanga, tō Ihu Karaiti, e āhei ana tātou, ina tika ai tātou, kia hoki atu ki te aroaro o tō tātou Matua i te Rangi, ā, me te noho tahi ki ō tātou whānau mō āke tonu.
Ehara i te mea e tamō ana te Kaiwhakaora i ō tātou haerenga i te ao nei. I ngā rangi e rua kua pahure ake nei, kua rongo tātou i a Ia mā roto i Āna kaiārahi kōwhiria, nā kia whakatata atu ki a Ia. Ia te wā, mā Tōna aroha pūmau me Tōna aroha noa, ka whakaūngia tātou e Ia i a tātou e aro ana ki ngā whakaari o te oranga. Ka whakamārama a Nīwhai: “Kua waiho ko te Atua hei whakawhirinakitanga mōku; nāna ahau i ārahi i runga i ōku mamaetanga. … Kua whakakīa ahau e ia ki tōna aroha.”
Ka kitea taua aroha ina whakaūngia tātou tētahi i tētahi i roto i Tana mahi.
Ka whakaūngia tātou i tō tātou poropiti ora ki te Huinga Whānui, me te Tumuakitanga Tuatahi, te Kōrama o ngā Āpotoro Tekau mā Rua, ngā Kaiārahi Whānui, me ngā āpiha o te Hāhi. Ko te tikanga o te whakaū, ko te hāpai i tētahi atu tangata, kia aro atu tātou ki a rātou, kia pono ki tō rātou e whakapono ai, kia mahi e ai ki ō rātou nei kupu. Ka kōrero rātou e ai ki te wairua o te Ariki, e mārama ana rātou ki ngā take o nāianei, te hekenga iho o te tino uaratanga o te pāpori, Mā te hiki whakarunga i ō tātou ringa, e whakaū ana tātou i tō tātou tautoko, ehara i te mea mō taua wā noa iho, engari, i roto hoki i ō tātou nei oranga o ia rā.
Ko te whakaūnga hoki, he hāpai ake i ō tātou tumuaki ā-rohe me ō tātou pīhopa, ngā kaiārahi o ngā kōrama me ngā kaiwhakahaere, ngā kaiako, tae atu hoki ki ngā kaitohu hopuni i roto i ō mātou wāri me ngā pou ā-rohe. Pātata atu ki te kāinga, ko tā tātou, he hāpai ake i ō tātou hoa rangatira, ā tātou tamariki, mātua, whanaunga, me ngā kiritata. Ina hāpai ake tātou tētahi i tētahi, e mea ana tātou, “Kei konei ahau māu, ehara i te mea kia hāpai ake i ō ringaringa ina ‘tautau ana ki raro’ heoi kia noho hei āhurutanga, ā, hei momo kaha i tō taha.”
Ko te tikanga o te hāpai ake kua kitea ki roto i ngā karaipiture. Ki ngā Wai o Moromona, i taunaki ai ngā mema hou o te Hāhi i rumakina ai, “kia waha i ngā taumahatanga o tēnā, o tēnā, kia māmā ai; … [kia] whakaāio i te hunga e tika ana kia whakaāiotia, me te tū hei kaiwhakaatu o te Atua i ngā wā katoa, ā, i ngā mea katoa, ā, i ngā wāhi katoa.”
Ki ngā Nīwhai, i mea a Ihu: “Hāpaingia ake tō koutou māramatanga kia tiaho atu ki te ao. Nana ko au te māramatanga e hāpaingia ake ai e koutou.“ Hāpaingia ake tātou i te māramatanga o te Ariki ina ū ai tātou ki ō tātou kawenata, ā, ina tautoko hoki tātou i tō tātou poropiti ora, i a ia e kōrero ana i ngā kupu a te Atua.
I mea a Tumuaki Russell M. Nelson, i a ia e mahi whakarato ana hei āpotoro o te Kōrama o ngā Āpotoro Tekau Mā Rua, “Ko tā mātou whakaū i ngā poropiti, he whakaūnga takitahi, ka whakapeto ngoi tātou kia hāpai ake i ō rātou whakaarotau poropiti nei.”
He mahi tapu te hāpai ake i te poropiti. Kāore tātou e noho wahangū, heoi, ka tautoko i a ia, whai i āna tohutohu, whakaako i ana kupu, ā, ka karakia mōna.
I mea atu a Kingi Peniamine ki te iwi, i roto i te Pukapuka a Moromona, “Engari, he rite au ki a koutou, e noho ana i raro i ngā ngoikoretanga katoa o te tinana me te hinengaro; heoi, kua whiriwhiria au … kua tukuna e te ringa o te Atua … ā, kua tohungia e tōna mana kāore nei ōna rite, ki te mahi whakarato ki a koutou i runga i ōku ngoi, ōku whakaaro me ōku kaha katoa kua homai nei e te Ariki ki ahau.”
Pērā tonu, i tōna pakeke kotahi rau tau, kua tiakina, ā, kua tohungia a Tumuaki Russell M. Nelson e te Ariki. Ko Tumuaki Harold B. Lee, i taua wā he mema o te Tumuakitanga Tuatahi, i whakatauākitia ai te tauira o Mohi e tū ana i te tihi o puke Rephidim. “Ka hanga ngenge ngā ringa o [te Tumuaki o te Hāhi],” tana kōrero. “Ka tapore pea nā ngā haepapa taumaha; heoi, i a tātou e hāpai ake i ōna ringa, ā, i a tātou e ārahi ana i raro i ōna tohutohu, i tōna taha hoki, e kore ngā kēti o rarohenga e whakawhere ki a koe, otirā, ki a Iharaira. Ko tō haumarutanga, ko tō mātou anō haumarutanga, he mea e tūpono ana nā tō tātou aru, kāore rānei, i ērā kua tohungia e te Ariki hei rangatira mō tōna hāhi. E mōhio ana a ia ko wai hei rangatira mō tōna hāhi, ā, e kore a ia e hē.”
He maha ngā tau a Tumuaki Nelson e mahi whakarato ana ki te Ariki. Ko tōna pakeke, wheako whānui, mātau, ā, tōna whiwhi tonu i ngā whakakitenga, he mea tika ai mō ēnei rā tonu. Kua mea a ia: “E whakarite ana Te Hāhi o Ihu Karaiti o Te Hunga Tapu i Ngā Rā Ki Muri Nei i te ao mō te rā e ‘whakakīa ai te ao e te mātauranga o te Ariki’ (haia 11:9). … Kua whakamanahia tēnei mahi e tētahi whakapuakitanga ā-wairua e rua rau tau ki muri. E iwa anake ngā kupu o tērā: ‘Ko tēnei taku tama arohaina. Whakarongo ki a ia!’ (Tirohia Hōhepa Mete—Hītori 1:17).”
Kua mea hoki a Tumuaki Nelson: “Kāhore he wā pēnei ki ta tātou nei, puta noa i te hītori o te ao, nā, he mea tino whaitake te mātauranga mō tō tātou Kaiwhakaora ki ngā wairua o ngā tāngata katoa. Me whai whakaaro ki te tere e whakatikahia ai ngā raruraru kōmingo puta noa i te ao—me ērā hoki i ō tātou ake oranga—mēnā i kōwhiri tātou katoa ki te aru i a Ihu Karaiti me te whakatinana i ana whakaakoranga.”
E aku teina me aku tuahine, me kaha ake tā tātou hāpai ake, ā, kia iti iho ngā amuamu, me kaha ake te ū ki te kupu a te Ariki, Ōna ahuatanga, me Tana poropiti, nāna i mea: “Ko tētahi o ā tātou tino wero i tēnei rā, he mōhio rawa i te rerekētanga o ngā pono a te Atua, me ngā whakataruna o Hatana. Ko tērā te take i whakatūpato te Ariki i a tātou kia ‘īnoi tonu, … kia whakahinga [tātou] i a Hatana, ā, … kia puta atu i ngā ringa o ngā kaiaru a Hatana e hiki ake i ngā mahi a [te hoariri]’ [Whakaakoranga me ngā Kawenata 10.5; kua tāpirihia te mea whakahaka].”
I te marama o Āperira kua pahure ake, i riro i a māua ko Tuahine Rasband te honore ki te whai wāhi atu ki tā tātou poropiti arohaina rāua ko Tuahine Nelson mō te whakatapunga anō o te Temepara o Manti Utah.
I whakaohorere a Tumuaki Nelson i te katoa i reira i tana urunga atu ki te rūma. Tokoiti noa iho mātou i mōhio mō tāna taetanga atu. I tōna aroaro, i tere tonu taku rongo i te māramatanga me te karangatanga poropiti e kawea ana e ia. Ko te harikoa i kitea atu ki ngā kanohi o ngā tāngata i kite ā-whatu tonu i te poropiti, ka noho tonu mai ki ahau mō āke tonu.
I roto i te īnoi whakatapunga, i pākiki a Tumuaki Nelson i te Ariki kia hāpai ake Tōna whare tapu i ērā katoa ka kuhu atu ki te temepara, “kia whiwhi rātou i ngā manaakitanga tapu, ā, kia ū tika hoki ki ō rātou kawenata … kia ū ai tēnei hei whare rangimārie, hei whare atawhai, ā, hei whare whiwhi whakakitenga matawhaiaro mō ērā katoa e kuhu tika atu ai ki ēnei tatau.”
Me hāpai ake tātou katoa e te Ariki ki te rangimārie, ki te atawhai, ā, ki te mea tino whai take, arā, te whakakitenga matawhaiaro hei whakakore i te mataku, i te pōuri, me ngā tohetohe e karapotia ana i te ao.
I mua i te hui, i tū māua ki waho ki roto i te rā me Tumuaki Nelson rāua ko Tuahine Nelson kia kite i te tirohanga ātaahua. He tino kaha ngā hononga whakapapa tō Tumuaki Nelson ki te wāhi rā. I tau ai ōna tipuna tokowaru ki ngā taiororua e karapoti ana i te temepara, pērā ki ētahi o ōku tīpuna. I mahi tōku tipuna koroua a Anaru Anderson hei kaiwhakarato mō ngā paionia tawhito. Tōna tekau mā tahi tau rātou e mahi ana kia oti rawa ai te Temepara o Manti, te tuatoru i roto i Ngā Maunga Tokatoka.
I a māua e tū ana ki tō Tumuaki Nelson taha, i riro mā māua e hāpai ake me te tautoko i te poropiti a te Atua i roto i ngā whakanuitanga o te whakatapunga anō o te whare tapu a te Ariki. He rā e kore nei au e warewaretia.
“Ka hanga tātou i ngā temepara kia whakahōnore i te Ariki,” tā Tumuaki Nelson i taua rā tapu. “Kua hangaia kia koropiko ai, ehara mō te tirohanga noa iho. Ka mahi kawenata tapu tātou e whai mana mutunga kore nei i roto i ēnei pakitara tapu.” E whakahui ana tātou i a Iharaira.
Kua kawea e Tumuaki Nelson me ngā poropiti katoa i mua i a ia i ngā temepara tapu ki roto i ō rātou ringaringa. I tēnei rā, huri noa i te ao, e toru rau rima tekau ngā whare tapu a te Ariki e whakahaeretia ana, kua whakapāohotia, ā, e hangaia tonutia ana rānei. I tōna karangatanga hei poropiti, mai i te tau 2018, kua whakapāohotia e Tumuaki Nelson, 168 ngā temepara.
“I roto i ta tātou nei wā,” kua mea a ia, “ka whakahono tino tika nei ngā wā o te Atua, ngā kī, me ngā kaha katoa (tirohia Whakaakoranga me Ngā Kawenata 128:18). Mō ēnei take tapu, inaianei ka tūtohu ngā temepara tapu i te whenua. Ka whakapuaki anō ahau, kāore pea te hanganga o ēnei temepara e panoni i tō oranga, heoi mā āu mahi whakarato kē i roto i te temepara.”
“Ko te Kaiwhakaora me Tōna Whakaakoranga te tino manawa o te temepara,” e ai ki te Tumuaki. “Ko ngā mea katoa kua whakaakoria ki roto i te temepara, mā ngā tohutohu, otirā, mā roto i te Wairua, ka whakapiki i tō tātou māramatanga mō Ihu Karaiti. Ka herea Ana mahinga tapu i a tātou ki a Ia e ngā kawenata tohungatanga tapu. Kātahi, i a tātou e pupuri ana i ngā kawenata, ka whakataua tātou e Ia ki Tana mana whakaora, mana whakakaha.”
“Ko te hunga katoa e koropiko ai i roto i te temepara,” e ai ki a Tumuaki Nelson, “e riro ai i a rātou te mana o te Atua me ngā anahera ‘e whaimana ana i runga i a rātou’ Whakaakoranga me ngā Kawenata 109:22]. Ka nui ake tō māia mēnā ka mōhio koe, i te mea he wahine, he tāne rānei kua whiwhi i tōna hoatutanga tapu [he rangatahi rānei e haere ana ki te temepara] e mau nei ki te mana o te Atua, ehara ko koe anake i tēnei oranga? Ka māia koe i te mōhio ka āwhinatia koe e ngā anahera?”
Kua whakamāramahia ki ngā karaipiture, ngā anahera e toro atu ana ki te hāpai ake i a tātou i te wā i ngāwari ai te koropiko a Ihu Karaiti i roto i te Kāri o Kehemane. Nā Tōna whakamamaetanga i Homai a Ia i tētahi Whakamārietanga mutunga kore. “Koia,” i whakapuaki a Tumuaki Nelson, “te mahinga aroha nui rawa kua tiakina ai i roto i te hītori. … Ki reira, ki Kehamane, i ‘whakamamaetia te Ariki ki te mamae o ngā tāngata katoa, kia rīpenetā ai ngā tāngata katoa, ā, kia haere mai ki a ia’ [Whakaakoranga me Ngā Kawenata 18:11].”
“Tangohia mai tēnei kapu i ahau,” te ui a Ihu Karaiti, “hei aha koa ehara ko taku e pai ai, engari tōu e pai ai.
“Ka whakakitea atu tētahi anahera ki a ia mai i te rangi, e whakakaha ana i a ia.”
He anahera e karapoti ana i a tātou i tēnei rā. Kua kī a Tumuaki Nelson, “[I roto i te temepara,] ka ako koe me pēhea te whakawehe i te ārai i waenga i te rangi me te whenua, me pēhea te ui atu kia tautokona koe e ngā anahera a te Atua.”
Ka kawea māramatanga ngā anahera Te māramatanga a te Atua. Ki ana Āpotoro Nīwhai i mea a Ihu, “Nana Ko Au Te Māramatanga e Hāpaingia Ake Ai e Koutou.” I a tātou e whakaū ana i tō tātou poropiti, e whakaatu ana tātou kua karangahia a ia e tō tātou Kaiwhakaora, nōna “te māramatanga … o te ao.”
E Tumuaki Nelson, hei māngai mō ngā mema me ngā hoa o te Hāhi o te Ariki puta noa i te ao, e rongo ana tātou i ngā manaakitanga kia hāpai ake i āu whakaakoranga, kia hāpai ake i tāu tauira o te oranga pērā ki tō Ihu, ā, me te hāpai ake i tō whakaaturanga manawa whiwhita o tō tātou Ariki me tō tātou Kaiwhakaora, te Kaihoko ma tātou katoa.
Ka tuku au i taku whakaaturanga āpotoro ko Ihu Karaiti “te māramatanga … o te ao.” Tēnā, me “hāpai ake” tātou katoa, Āna apataki, i Tōna māramatanga. I runga i te ingoa o Ihu Karaiti, āmine.