Ko ngā Rā e Kore rawa e Warewaretia

E aku teina me aku tuāhine, kua kī katoa te hītori o Te Hāhi o Ihu Karaiti o te Hunga Tapu i ngā Rā o Muri Nei i tēnei wā nei i ngā āhuatanga wairua e whakaatu mai ana he aha tā te Ariki hei arataki i Tana Hāhi. Heoi, kei konei tētahi tekau tau i roto i tō tātou hītori, e tū motuhake ana i tētahi atu i runga i tētahi atu—arā, te tekau tau mai i te 1820 ki te 1830. E tīmata ana ki ngā āhuatanga i pā ai ki te Poropiti Hōhepa Mete i roto i te Uru Rākau Tapu i te kōanga o te tau 1820, i tana kitenga atu i te Atua te Matua me Tana Tama, a Ihu Karaiti, ā, e haere tonu ana tae noa atu ki te 6 o Āperira, 1830, kāore e rite ana aua tau tekau ki tētahi atu.

Kia aro ki ēnei heipūtanga whakamīharo! I whakawhiti kōrero te poropiti rangatahi ki te anahera a Moronai, i whakapākehātia ngā papa kōura, ā, i tāngia te Pukapuka a Moromona! Ko ia te taputapu nāna i whakahoki mai te Tohungatanga o Arona me te Tohungatanga o Merekihereke, kātahi ia ka whakaritea te Hāhi! I pai tā Ōriwa Kautere whakamāramatanga mō aua wā: “Koinei ngā rā e kore rawa e warewaretia.” Kua hono tonu ngā mahi whakamīharo tae noa mai ki tēnei rā tonu.

Kia māia taku kī ake, nā, kua tīmata tātou i tēnei tau tētahi tekau tau mā konei kitea ake e tātou koinei tētahi wā whakamīharo nui e whai ake ana i taua tekau tau whakamīharo nui whakaharahara i ngā rautau e rua ki muri.

Tukua au kia whakamārama. Hei waenganui i tēnei wā, te 2024, me te 2034, ka kite tātou i ngā heipūtanga whakahirahira rawa mā konā hua ake ētahi āheinga whakamīharo maha ki te mahi whakarato, ki te whakakotahi mai i ngā mema me ngā hoa, me te whakamōhio atu i Te Hāhi o Ihu Karaiti o te Hunga Tapu i ngā Rā o Muri Nei ki ngā tāngata tokomaha.

Kātahi anō tātou ka kite i te mana o tētahi wā whai hītoria i te wā i whakanuia e tātou te tini manomano te rā whānau 100 o Tumuaki Russell M. Nelson.

E ai ki te pūrongo kōrero a Newsweek e pā ana ki te rā whānau o Tumuaki Nelson, arā, e ai ki te rerenga taitara, “Ka huri 100 te rangatira whakapono kaumātua rawa o te ao.” Kātahi ka whakarārangihia e rātou ngā rangatira whakapono kaumātua rawa ake tekau i te ao nei—ko Tumuaki Nelson te tuatahi kei runga i taua rārangi ingoa kei reira a Pope Francis rāua ko te Dalai Lama.

He tohu tēnei whiti mai i tētahi tuhinga nā te New York Times mō te wairua o te nuinga o ngā kōrero puta i te ao: “I roto i tētahi pōtitanga [Amerika] kua toko ake ētahi pātai nui e pā ana ki te whakahaeretanga me te kaumātuatanga, e mea ana, ko tēnei ekenga nui o Matua Nelson, i roto pū pea i tana Hāhi, ehara i te mea ka nui te pakipaki o te ringaringa nā tēnei rā whānau 100. E arohaina tonutia ia i roto i ngā mema o te hāhi, ehara ia i te tumuaki noa iho ki a rātou, engari he ‘poropiti, he matakite, ā, he kaiwhakakite“ ia ki a rātou.’”

Anō te nui o te whakawhetai mō te rā whānau nui o Tumuaki Nelson nā konā puta ai te āheinga ki a tātou kia whakamōhio atu te poropiti o te Atua ki te ao, he whakanuitanga e kore rawa e warewarehia.

I te kōanga kātahi anō ka hori, i whakahoungia tētahi papa ātea ki Temple Square—i reira huraina ai ngā haki nō ngā whenua katoa o te ao i reira te Hāhi. Kei te tomokanga o tēnei papa ātea tētahi tokapata nui me ēnei kupu kei runga: “Ā, ka pahawa ake i ngā rā whakamutunga, nā, ka whakapūmauhia te maunga o te whare o te Atua ki ngā kōtihi maunga, ā, ka whakateiteitia ki runga ake i ngā hiwi; ā, ka rere atu ngā iwi katoa ki reira.”

Kāore e kore, hei ngā tau tekau e whai ake nei ka whakaū mai i te poropititanga a Īhāia e mea ana kei te whakatutukihia.

Kia whakaarohia te tatauranga o ngā whakatūwheratanga temepara me ngā whakatapunga kua whakaritea hei ngā tekau tau e whai ake nei, neke atu pea i te 164 ngā temepara. Kia huri ō whakaaro ki ngā tāngata e hia miriona, arā, koutou ko ō hoa e hīkoi haere ana ki roto i tētahi whare o te Ariki. Ko te pokapū ā-wairua o ēnei heipūtanga, arā, ko te whakatapunga tuaruatanga o te Temepara o Pā Tote me ngā mahi e hāngai atu ana ki reira. E tika ana kua kore rawa e warewaretia ēnei rā.

Hei te tau 2030 e puta ai ngā āheinga huri noa i te ao hei whakanui i te huringa tau rua rau mai i te whakapūmautanga o te Hāhi. Ahakoa he moata rawa kia kī ake ka pēhea te Hāhi e whakanui ai i tēnei ekenga, kāore e kore mā konei taea ai e tātou te tuku pōhiri ki ō tātou whānau, hoa, hoa mahi, me ngā manuhiri tuārangi kia “haere mai ki te kite” ā, kia mārama pai ake anō ki te kaha o te mana o te Hāhi ki roto i ngā oranga o ngā mema o te Hāhi.

Hei te tau 2034, ka muia ngā huarahi o Pā Tote e ngā rangatira, ngā manuhiri, me ngā kaitākaro mai i ngā tōpito katoa o te ao, ki te papa whakatū waewae o ngā Taumāhekeheke Takurua o te Ao. Tērā pea, kāore he whakakotahitanga o te ao i kō atu i te whakakotahitanga e kitea ai i ngā Taumāhekeheke o te Ao. Ka tūwheratia ngā karu o te ao ki runga i te Hāhi me ōna mema, e puta ake ana ngā āheinga maha rawa kia mahi, kia āwhina, ā, kia tohaina atu ngā rongo whakahari mā roto i ngā mahi manaaki—tētahi heipūtanga e kore rawa e warewaretia.

Hei ngā wā e kainamu mai ana e wātea ai ngā mema o te Hāhi kei ngā wāhi katoa ki te toha atu i ngā rongo whakahari o te rongopai a Ihu Karaiti mā roto i te kupu, te mahi hoki, he tekau tau e kore rawa e warewaretia.

I roto i tētahi hui i ngā wiki ruarua noa i mua i tana rā whānau, i tohaina mai e Tumuaki Nelson he aha te take e aroha ana ia ki te rerenga “rongo whakahari.” Kei tōna mata, tāna i kī ai, e kōrero ana taua rerenga e pā ana ki te hari me te koa. Engari he nui noa atu “ngā rongo whakahari” i tērā. I whakamāramahia iho e ia, nā, e ahu mai ana tēnei rerenga i te kupu Kariki euangelion, ko te tikanga, arā, ko te “rongo pai” ko te “rongopai” rānei. E tūhono ana te hari me te koa i tenei oranga me te oranga e whai ake nei ki te rongopai o Ihu Karaiti. Pēnei mau ana i tēnei rerenga “rongo pai” ngā tikanga e rua i tētahi āhuatanga mīharo.

“E ora ana te tāne [me te wahine], kia hari ai rātou.” Kua homai e te Matua i te Rangi te mahere o te hari mā konā koa ai tātou mā roto i Ana manaakitanga. Ko te noho i Tōna aroaro hei whānau mau tonu tētahi o ēnei. Ko te Whakamārietanga o Ihu Karaiti te poutokomanawa o te mahere o te Atua hei hoko i a tātou. Me haere tātou ki te Karaiti kia whiwhi ai i te oranga tonutanga. I a tātou e pēnei ana “me te āwhina i ētahi atu kia pēneitia, ka āwhina tātou i ngā mahi whakaoranga me ngā mahi whakateiteitanga a te Atua.”

Ko tēnei karere o ngā rongo whakahari o te rongopai a Ihu Karaiti te karere whakahirahira rawa ake i runga i te whenua. Ā, koinei te wāhi e kuhu mai ai te hunga rangatahi me te hunga pakeke rangatahi o te Hāhi.

Nā, ahakoa kua kī te tekau tau e kainamu mai ana i ngā rā kua kore rawa e warewaretia mō ngā mema katoa o te Hāhi, ka tino pono rawa tēnei mō koutou e te hunga nō te whakatipuranga e tipu mai ana. Kei konei koutou i runga i te whenua i tēnei wā i te mea kua kōwhiria koutou mō tēnei wā. Kei a koutou te kaha me te āheinga kia tū ai hei apataki nā Ihu Karaiti.

Nā Tumuaki George Q. Cannon i ako, “Kua rāhuitia ētahi wairua e te Atua mō tēnei wā, he māia tō rātou, he ngākau titikaha tō rātou kia aro atu ki te ao me ngā mana katoa o te mea kino [me te] … hanga ake i te Hīona o te Atua kāore e wehi ana i ngā utu katoa.”

Ki tērā otinga, e hiahia ana ahau ki te kōrero ki a koutou te hunga nō te whakatipuranga e tipu mai ana, kia pōhiritia koutou kia whakaarohia anō te mīharo o tēnei tekau tau e kainamu mai nei, tētahi e kore rawa e warewaretia, ā, ka taea te pērā mō koutou. Kei te tuku atu anō au i ētahi kupu ngāwari ruarua ki a koutou, he kupu tohutohu, ā, he kupu akiaki hei whakamana i a koutou i tēnei tekau tau.

Pērā i te tokomaha o koutou, kei ahau tētahi waea pūkoro, i ētahi wā, ahakoa kōre au i mea, ka whakakao mai i ngā pikitia e whakaatu mai ana aku mahi i tētahi rā. He mīharo rawa mōku kia kitea te nui o ngā mea kua panoni mōku, mō tōku whānau hoki i roto i ngā tau ruarua noa iho.

Whakaarohia ngā pikitia e whakarewaina mai ai e tō waea hei ngā tau tekau e whai ake ana! Tērā pea ka kite koe i a koe anō e pōtaetia ana i tō kura tuarua, i te whare wānanga rānei, e whiwhi ana i tō hoatutanga tapu, e haere ana i tētahi mīhana, e mārena ana, ā, e whānau mai ana i tō tamaiti mātāmua. Mō koutou ake, ka ai tēnei tekau tau hei tekau tau e kore rawa e warewaretia. Engari ka tuaruatia nō reira ki te āta ngana kia meinga hei māramatanga ki te ao mō ngā hua o ngā rongo whakahari o te rongopai a Ihu Karaiti i roto i ō tātou oranga ki te oranga hoki o ō tātou whānau, hoa, me ngā kaiaru pae pāpori.

Tērā pea kei te whakaaro ake koe me pēhea e pēnei ai.

Kua whakaakona tātou e ngā poropiti a te Atua, nā, ka pēneitia mā roto i ngā mahi māmā e whā, e kīa ana ko ngā haepapa kua tohua mai e te Atua: tuatahi, ko te ū ki te rongopai a Ihu Karaiti; tuarua, te atawhai i te hunga e hapa ana; tuatoru, ko te pōhiri i te katoa kia whiwhi i te rongopai; ā, ko te tuawhā, ko te whakakotahi i ngā whānau mō te mau tonu. He mīharo, e taea ana ngā mea katoa te whakamahi i runga i te wairua māori noa.

E whakaari ana ahau ki a koutou, nā, e kore rawa e warewaretia tēnei tekau tau e koutou ki te aro atu koe ki ēnei haepapa e whā kua tohua mai nei e te Atua. Me huri atu tātou ki tēnei mahi.

Tuatahi, ko te whakatinana i te rongopai a Ihu Karaiti. Me rangahau ngā kupu a ngā poropiti, me te ako kia arohaina tō Matua i te Rangi. Me huri ō koutou ngākau ki a Ia, me te ū kia hīkoi i Tōna huarahi. Kia hīkina ake koutou e te “māia kawenata” i whakamāramahia ake e Erata Ulisses Soares. E ahu mai ana tēnei māia i te meatanga o ngā kawenata kia whai atu i a Ihu Karaiti, e mōhio ana mā te Kaiwhakaora koe e whakakaha, e tautoko.

Tukua ō hoa kia kite atu i tō koa nā tō ū ki te rongopai, kātahi ka meinga koe hei karere pai rawa e whiwhi ai rātou.

Tuarua, torona atu i runga i te aroha hei atawhai i te hunga e hapa ana. E tino whakaaro nui ana tō koutou reanga ki te hunga tuakoka. Ina tau mai tētahi aituā nui kātahi ka haere tōpū atu ngā mema o te Hāhi kia mahea atu ngā paranga me te whakaāio i te hunga kua whakamamaetia, ko te āhua nei, ko te nuinga o te hunga e mau ti-hāte “Helping Hands,” arā, ko te hunga rangatahi me te hunga kei ngā tau rua tekau. Nō koutou tēnei āhua “kia hāpai ake i ngā pīkauranga a tētahi atu” me te “whakaāio i te hunga e tika ana kia whakaāiotia.” Mā konei tātou “whakatutuki ai i te ture a te Karaiti.”

Ko Evan tētahi tamaiti Paraimere, nā, i kōwhiri ia kia whakapau tana hararei raumati e kohikohi mea ana mō ngā hanawiti pīnati pata me te tiamu hei takoha atu ki tētahi pātaka kai. I kite atu ia i tēnei kaupapa i runga i te whārangi ipurangi o JustServe. I kumea mai e Evan tana akomanga kura katoa ki te āwhina kia kohikohia ngā ipu tiamu 700! Tukua mā te hunga e mahi aroha nei koe kia mōhio ai rātou kua hohonu iho ngā aka o tō aroha mō rātou ki tō aroha mō te Atua me tō hiahia ki te manaaki i tō kiritata anō nei ko koe anō.

Tuatoru, tonoa ngā mea katoa kia whakawhiwhi i te rongopai. I tēnei tau i whakatūwheratia ngā mīhana hou e 36 huri noa i te ao hei tautoko i te hunga katoa e hiahia ana ki te mahi mihingare. He mea mīharo tēnei i tētahi wā e kaha kōwhiri ana te hunga rangatahi kia kaua i whai i ngā mahi whakapono ōkawa, ā, e kōrero ana mō tō tātou āhua mīharo o ō koutou whakaaturanga. Ahakoa mēnā kei te mahi mihingare 2 tau kāore rānei, tēnā koa, me kite e koutou tō koutou pitomata tino nunui ki te kukume i ō hoa i a koe e aroha ana, e toha ana, ā, e pōhiri ana i a rātou kia rangahaua te rongopai a Ihu Karaiti.

Tuawhā, me huitahi me ngā whānau mō te mau tonu. I ahau e toro atu ana ki ngā temepara huri noa i te ao, e mīharo ana ahau ki ngā whakaminenga nunui o te hunga rangatahi e tatari ana ki te wāhi rumaki me te piki haeretanga o ngā tatauranga o te hunga pakeke rangatahi e mahi ana hei kaimahi hoatutanga tapu. Inātata nei i haere atu tētahi rōpu rangatahi nō Kotirana me Airana neke atu i te 600 te rahi ki te Temepara o Preston Ingārangi, e meatia ana e rātou ngā tikanga tapu 4,000, ko te nuinga o ēnā he mea mō ō rātou tūpuna kua whetūrangitia! E akiaki ana ahau i a koutou kia whai atu i ngā mahi whakapapa, me haere ki te temepara, ā, me āta whakarite i a koe anō kia rite koe kia mārena i tō hoa i roto i te temepara. Whakaritea tētahi huarahi i tō oranga ināianei kia haere putuputu koe ki te temepara.

E aku teina me aku tuāhine aroha, e aku hoa aroha, kāore e kore ka nui ngā uauatanga mō tātou katoa hei ngā rā kei mua i te aroaro. Heoi anō, i a tātou e kuhu atu ana ki tēnei tekau tau e kikī ana i ngā mahi whakamīharo, kia tohaina e tātou ngā rongo whakahari mā roto i ngā mahi ngāwari o te whakatinana, te atawhai, te pōhiri, me te whakakotahitanga. I a tātou e pēnei ana, ka manaakitia tātou e te Ariki ki ngā āhuatanga e kore rawa e warewaretia.

E whakaatu ana ahau, nā, ko te hunga e aro atu ki te Ariki i runga i te ngākau tapatahi me te whakaaro pono, ko te hunga e mau nei te ingoa o te Kaiwhakaora ki runga ki ō rātou ngutu me te Wairua Tapu i ō rātou wairua, ka kitea e te hunga e koke atu ana i tēnei haerenga nui whakaharahara ngā manaakitanga maha o Tikitiki o Rangi me te whiwhi i tētahi whakaaturanga e rangona ana koe e te Atua, e mōhiotia ana koe, ā, e arohaina koe. Ka kitea e koe ngā rā kua kore rawa e warewaretia. I runga i te ingoa o Ihu Karaiti, āmine.