Kama. iSele. Meketaki. Kei na Kosipeli.

Na meketaki selekama vaka Samoa, se ailao afi, esa ka vou ena cibitaki valu vakavanua. E sa taledi vakasakiti, ai vakarau ni cakacaka ni liga kei na ivakaraitaki, ka, ki na vuqa, dua na sala me dokai kina na nodra itovo vakavanua.

Oqo na ka e vakamacalataka e tolu na itabagone mai Hawaii, Amerika:

Vivian, 18: “Kena ivakarau tudei, sai koya na ka era kitaka na bati ena isele walega. E muri, sa qai vakuri na buka kei na vacowiri. E via vakataka tu na cowiritaki kau, ia e vakamai na muana ruarua.”

Tui, 12: “Na meketaki selekama e vakayagataki vakalevu kina na katakata. E levu talega na vakacowiri. O na viritaka mada na isele ka tosoya wavoki ni vakacowiri tu.”

Joseph, 18: “Ni toso tiko na kama, sa kalu na cagi, ka ra tuki tiko na dramu, esa rogo levu saraga. Vakaidina, esa vaka tu e dua na gauna vakanomodi vakayalo vei au, baleta ni vakaibalebale sara vakalevu vei au. Na iselekama sa dua na sala au sema kina ki na noqu matavuvale kei na noqu itovo vakavanua.”

Vei ira na itabagone oqo, na meketaki selekama e sega walega ni dua na taledi vakasakiti ka kunekune dredre. E sa vakatavulica talega vei ira e vuqa na lesoni yaga ni bula ena tiko volekata na Turaga ena bulataki ni kosipeli kei na nodra vukei na tani.

Nio meketaki selekama tiko, e rawa ni lako cala e levu na ka E rawa ni tasova na benisini ena diana taucoko, ka vakavuna me sisisi. E rawa talega ni veisautaka na ka eso na cagi ka vakadredretaka na ciqomi ni sele. Na vakararavi vua na Turaga ni meketaki tu esa vukei au saraga.

E dua na noqu ivolanikalou taleitaki na Vosa Vakaibalebale 3:5, ka tukuna tiko na vakararavi vua na Turaga ena yalomu taucoko. Au vakabauta ni sa ka bibi baleta ena gauna ni vakatasuasua o vakila ni ko sa vakatovotovo tu vakataucoko, ia sa qai vakatau oqo kivei iko, na iselekama, kei na Tamada Vakalomalagi.

Au taleitaka meu masu vua na Tamada Vakalomalagi, “Io, au sa qarava tu na cakacaka, ni qai tubera na ligaqu.”

E levu sara na vakavakarau e baleta tu na veisivisivi selekama. Au vakatovotovo ena veisiga me rauta ni ono na vula me yacova tu na veisivisivi.

E rawa ni dredre talega, baleta ni sa osooso na noqu ituvatuva. Ia au dau vakarautaka na tikina vua na Turaga ena noqu lako ki lotu, itaviqaravi ni Cauravou, kei na semineri kei na wiliki ni noqu ivolanikalou kei na masu. Niu cakava na veika oqo, au siqema e dua na duidui ena noqu gauna. E daumaka na ka kece.

Au vakila saraga ni sa tiko vata kei au na Karisito. Kevaka o vakararavi vua na Turaga ka segata mo vakaliuci Koya, ena vukei iko o Koya ena veika cava ga o gadreva mo cakava.

Niu tubu cake tiko, au saravi ira na momo kei na tavalequ ena meketaki selekama. Au vakasamataka na kena totoka, ia au sega ni kila kevaka au rawa ni cakava vakai au. Ena koronivuli torocake, au sa segata me noqu takete na vulici.ni kena icakacaka Niu sa vulica oti, au a vakatabakiduataka na noqu takete: Au sa via vakaitavi ena veisivisivi selekama.

Na selekama esa vukea na noqu yalodei vakai au. Nio meketa tu, e tiko eso na imoimoi mo viritaka cake kina na isele, sarava e macawa, ka toboka tale. Au dau dro tani tu mai na isele ni oti noqu viritaka cake. E vakavulici au o tamaqu ni dodonu meu vakadeitaki au kina iwalewale ka yalodei tu.

Ni toso na gauna, au sa yalodei vakalevu sara niu vakaitavi tu kei na veika tale eso. Sa ka totoka sara oqo baleta ni so na gauna era dau lako mai vei au na goneyalewa ni oti na vakaitavi ka kaya nira a vakauqeti ka vinakata talega me ra tovolea na meketaki selekama. Au sa marau niu sa vakauqeti ira tiko eso tale mera cakava e dua na ka era nanuma nira na sega beka ni rawa ni cakava.

Niu vakaitavi, au sega ni lomataqaya. Au sa yalomarau. Au sa vulica ni kevaka mada ga au vakacalaka, au na rawa ni vukica me dua na ka totoka. E vaka sara ga na droini. Ni caka cala na daudroini, era na rairai cakava kina dua na ka vou. Eso na gauna au vakalutuma na noqu selekama, ia au tomika cake tale ka tomana tale na meke.

Na veivakayaloqaqataki esa vukei au vakalevu ena noqu rere. Mai na vakanananu vakaoqo, “Vakacava keu vakacalaka?” Au sa tovolea ni vakananuma vakalevu, “Ia, vakacava keu caka vinaka!”

Sa yaco talega me dua na ivakarau vei au meu masu vakalekaleka ena veigauna kece ni bera na meketaki selekama. Na masu e taqomaki au ka vukei au meu meke vinaka. Niu masu, au nuidei niu na caka vinaka.

Ni bera niu vakaitavi ena iselekama, au dau taqaya. Ena veigauna kece ni bera niu toso, au dau masu. Dua na gauna, ni bera niu toso au a masu, ka lomavinaka tu ka sega ni rere. Niu sa meke, au vakila vaka ni dua e tucake tu e yasaqu.

Na masu sa vukei au dina meu kua ni lomataqaya. Niu masu oti, au vakila niu sa lasa voli tu!

Ena vulaikatakata sa oti oqo, keitou a meketaki selekama e Romania kei Bulgaria. E dau vinakata o tamaqu me keitou vulica na “Loloma e Vale” (Sere ni Lotu, naba 294) ena vosa ni veimatanitu keitou sikova. Keitou cakava oqo me rawa nida lagata vata vakamatavuvale ni oti na neitou lagata.

Au vakabauta ni bibi na itukutuku ni loloma e vale baleta ni vakananumi keda meda dau loloma ena vanua kecega eda lako kina. Au vakila vaka niu veilaveti tu vei ira na tamata tale eso ka vakamarautaki ira. E dina ga ni so na gauna era sega ni vosataka rawa na noqu vosa, au kila nira sa vakila na kosipeli e wasei tu ena noda taledi.

Nainoa A., 13

E bibi na itukutuku ni loloma e vale baleta kevaka era sega ni kila na tamata ni tiko wavoliti ira na loloma, era na rairai tawamarau tu. Ni tiko na loloma ena noqu vale, au vakila na vakacegu ka yalomalua.

Na meketaki selekama sa dua na sala era vakacaudreva kina na nodra rarama na itabagone oqo ka wasea na nodra taledi vei ira tale eso. “Au na vakaitavi ka wasea na noqu taledi e vuravura taucoko kei na noqu matavuvale. E vakavuna tu meu yalomarau ni kilai kevaka o wasea na nomu taledi, o sa na laveta cake eso tale,” kaya o Nainoa.

Na tuakai Nainoa, o Kawiki, e kaya ni sa vakananumi koya na meketaki selekama ena sala e ulabaleta kina na butobuto na rarama. Vei koya, na wasei ni nona taledi sa vaka na wasei ni nona rarama vei ira tale eso.

E kaya o Joseph ni gauna eda caudre kina, eda caudre vua na Tamada Vakalomalagi. “Nida wasea na ka e tiko vei keda, eda sega walega ni vakalougatataki keda, se vakalougatataki ira eda sa wasea tiko kina na noda taledi, ia eda sa vakacaucautaka talega na Tamada Vakalomalagi.”

E kaya o Vivian ni dau wasea o tukana na ivolanikalou Maciu 5:16, ka tukuna tiko na kena caudre vakakina na noda rarama ena matadra na tamata. “Au vakabauta ni oqo e dua na ivolanikalou vinaka baleta ni sega ni gadrevi mo vinaka ena iselekama walega mo wasea kina na kosipeli. O rawa ni vinaka ena dua na ka ka vakayagataka na nomu taledi mo wasea kina na kosipeli ena sala oya.”