2024
Paghigot sa Hallacas
Disyembre 2024


“Paghigot sa Hallacas,” Higala, Disyembre 2024, 10–11.

Paghigot sa Hallacas

“Nganong dili man ko pwede nga adunay importante nga trabaho sama nimo o ni Mama?” Nangutana si Ivette.

Kini nga istorya nahitabo sa Venezuela.

Midagan pasaka si Ivette sa atubangan nga mga ang-ang paingon ngadto sa balay sa iyang abuela (lola). Nagsunod ang iyang mga ginikanan sa iyang luyo. Pasko kadto, ug magsaulog sila uban sa tibuok pamilya.

Ang balay nagkahuot ug saba. Sa tibuok palibot kaniya, ang mga sakop sa pamilya ni Ivette nangatawa ug nagtiaw-tiaw sa usag usa. Ganahan kaayo sila nga magpundok aron sa paghimo og hallacas, usa ka Venezuelan nga pagkaon alang sa kapistahan. Niining tuiga, si Abuela misaad kang Ivette nga makatabang siya sa paghimo niini. Misiot-siot si Ivette sa daghang mga uyoan, mga iyaan, ug mga ig-agaw, nangita kang Abuela.

“Ivette?” Mitawag si Abuela. “Ivette, asa ka?”

“Dia ra ko dinhi, Abuela!” Midagan si Ivette paingon kang Abuela ug migakos kaniya. Dayon mihangad siya, nag-untol-untol tungod sa kahinam. “Unsa ang akong espesyal nga trabaho karong tuiga?”

“Maabot ra kita dinha!” Mikatawa si Abuela. “Una, patan-awon nako ikaw sa mga trabaho sa matag usa aron makita nimo kon giunsa paghimo ang hallacas.”

Lola ug batang babaye uban sa mga dahon sa saging

Gisundan ni Ivette si Abuela ngadto sa lamesa. Ang lamian nga humot sa bombay, karne, ug mga panakot mipuno sa hangin. Dili na siya makahulat nga magsugod!

“Una,” miingon si Abuela, “Andamon ni Tiya Carmen ang masa.”

Girolyo ang masa dough

Gibutang ni Tiya Carmen ang usa ka bola sa humok nga minasa nga mais diha sa berde nga dahon sa saging. Dayon gipigsat niya kini ngadto sa usa ka sapya nga sirkulo.

“Sunod, idugang ni Ana ang pangrelyeno,” miingon si Abuela.

Karne nga pangrelyeno sa hallacas

Ang mas tigulang nga ig-agaw ni Ivette, si Ana, mibutang og usa ka takos nga linuto nga karne ngadto sa minasa. Gidugangan niya og mga oliba, paminta, pasam, ug gikusi-kusi nga manok sa ibabaw.

“Karon piloon sa imong mama ang mga dahon.”

Ang mga tudlo ni Mama malumo nga miputos sa mga dahon ngadto sa usa ka hingpit nga rektanggulo.

Nakompleto nga hallaca

“Sunod ang atong trabaho, Ivette.” Gitunol ni Abuela ang gipilo nga hallaca ngadto kang Ivette. “Ihigot nato kini nga masirado.”

Gipunit ni Abuela ang usa ka piraso nga algodon nga lambo. Uban sa mainampingon nga mga kamot, gikuroskuros niya ang lambo palibot sa hallaca. “Ibutang ang imong tudlo sa taas aron magunitan kini samtang tiwason nako ang higot.”

Nanghuyhoy ang mga abaga ni Ivette. Gihimo-himo ra nila kini nga trabaho, naghunahuna siya. Wala gayod sila nagkinahanglan nako.

“Nganong dili man ko pwede nga adunay importante nga trabaho sama nimo o ni Mama?” nangutana siya, mibati nga nasagmuyo.

Naghigot sa lambo sa hallaca

“Importante kaayo ang imong trabaho, Ivette.” Malumo nga gibutang ni Abuela ang tudlo ni Ivette diha sa lambo. “Kon wala ka dinhi aron dili mairog ang lambo, dili nato mahigot og sirado ang hallacas. Mangatagak kini samtang lutoon kini. Mausik ang hinagoan sa tanan. Kitang tanan adunay espesyal nga bahin sa paghimo sa hallacas—sama nga kitang tanan adunay espesyal nga bahin sa pamilya sa Langitnong Amahan.”

Usa ka espesyal nga bahin alang lamang kaniya? Naghunahuna si Ivette mahitungod niana samtang gisirado ni Abuela ang higot sa ibabaw sa iyang tudlo. Gikuha niya ang iyang tudlo sa higot aron mabira ni Abuela nga mohuot kini.

“Kitang tanan gikinahanglan niini nga pamilya,” gidugang ni Mama. “Mao kana ang paagi kon giunsa nato nga magpabiling lig-on.”

Gitan-aw ni Ivette ang iyang pamilya nga nagpundok palibot sa lamesa. Ang matag usa lahi. Ang iyang iyaan nagsulti sa labing nindot nga mga pasiaw. Ang iyang mama naghatag og nindot kaayo nga mga gakos. Ug si Abuela kanunayng nahibalo kon unsa ang isulti aron mahimong mas maayo ang mga butang. Ang Langitnong Amahan mihatag kanilang tanan og lahi-lahi nga mga gasa, apan mao kana ang nakapahimo kanila nga espesyal.

Gibutang ni Abuela ang hallaca diha sa usa ka bukag kuyog sa uban. Kining tanan hingpit nga gibutangan og sulod, gipilo, ug gihigot sa mga sakop sa pamilya ni Ivette, ang matag usa nagtabang sa lahi-lahi nga mga paagi.

Mipahiyom si Ivette. Ang matag usa sa iyang mga sakop sa pamilya adunay espesyal nga dapit diha sa pamilya sa Langitnong Amahan, sama nga sila adunay espesyal nga bahin sa paghimo og hallacas sa Pasko. Bisan si Ivette!

Gibutang niya ang iyang tudlo sa sunod nga hallaca samtang naghigot si Abuela.

PDF

Mga paghulagway pinaagi ni Denise Damanti