“Veikauwaitaki: E Dua na Sasaga e Vuravura Raraba me Vakavinakataki kina na Nodra Tiko Vinaka na Marama kei na Gone,” Liaona, Okos. 2025.
Marama ni Veiyalayalati
Kauwai: E Dua na Sasaga e Vuravura Raraba me Vakavinakataki kina na Nodra Tiko Vinaka na Marama kei na Gone
Eda kauta mai na loloma kei na vakacegu i Jisu Karisito ki vuravura taucoko nida qaravi ira era tiko ena noda dui vale, yasanikoro, kei na itikotiko raraba.
Na cakacaka veivakauqeti ni iSoqosoqo ni Veivukei sa vakatikori vakatitobu sara ena cakacaka ni veivuke raraba kei na nodra qaravi o ira era vakaleqai tu me tekivu mai na kena itekivu vakalou ena 1842. Ena ika 20 ni senitiuri, era a vakauta yani kina na marama ena iSoqosoqo ni Veivukei na sila era a maroroya tu me vukei ira era vakaleqai ena leqa tubukoso kei na dausiga. Era tauyavutaka na valenibula, vukei ira na marama mera vuli ena koronivuli ni veiqaravi vakavuniwai, ka vakavulici ira na marama ena veiqaravi vakanasi kei na vakasucu gone, ka vakavinakataka cake vakalevu na iwiliwili ni tina kei na sucu vou. Era tokona tale ga na vuli ena nodra tauyavutaka na koronivuli kei na parokaramu ni vuli ena wilivola kei na volavola.
Nikua, voleka ni walu na milioni na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei e vuravura raraba era sa yalodina tikoga kina nodra qaravi o ira era vakaleqai tu. Na Soqosoqo ni Veivukei e tokona na veika era sotava vei ira na marama mera kauta mai ka ciqoma na veivuke ni iVakabula—vakayago ka vakayalo—vei ira kece na luve ni Kalou. Nira solia ka ciqoma na marama na vakacegu ni iVakabula, era na yaco me ra vakataki Koya vakalevu cake, vakila na Nona loloma, ka gadreva e dua na isema titobu cake, veiyalayalati kei Koya.
Na sasaga ni Lotu e vuravura raraba me vakatorocaketaki kina na nodra tiko vinaka na marama kei na gone sa dua na ka e sotavi—e dua na madigi me kauta mai na veivuke vakayago ka vakayalo vei ira kece na luve ni Kalou. Eda cakava vakakina ena Nona Yalotabu, na Nona lewa na matabete sa lesi, kei na Nona kaukauwa, eda ciqoma ena noda maroroya na noda veiyalayalati kei Koya.
Ena sasaga oqo eda saga kina me rawa nida vakayaco-ka vakalevu duadua ena vakalougatataki ni nodra bula na marama kei na gone ena va na tikina oqo:
-
Kana bulabula ni gone
-
Qaravi ni tina kei na sucu vou
-
Cula ni iTatarovi
-
Vuli Ka
Na cava eda vakanamata tiko kina ena noda igu, yaloda, kei na ivurevure ena dua na sasaga e vuravura raraba me vakatorocaketaki kina na nodra tiko vinaka na marama kei na gone? Baleta nida vakabauta ni toso e vuravura raraba e tekivu vei ira na marama kei na gone. E vakavulica o Peresitedi Johnson: Nio vakalougatataka e dua na marama, o na vakalougatataka e dua na matavuvale, dua na itikotiko, e dua na matanitu. Nio vakalougatataka e dua na gone, o sa cau tiko ki na veisiga ni mataka.”
Me tiki ni sasaga e vuravura raraba, era sa vakadonuya kina na Mataveiliutaki Taumada e dua na sasaga liutaka na Lotu e $55.8 million me vakatotolotaka na kakana kei na veiqaravi vakavuniwai ena 12 na matanitu e gadrevi vakalevu kina. Ena kena duavata kei na walu na isoqosoqo sega ni matanitu, a tokona na Lotu na parokaramu ka yaga ki na nodra bulabula kei na tiko vinaka e sivia na 14 na milioni na gone kei na tina vou tiko bibi ena 2024.
Veisiko o Peresitedi Camille N. Johnson kei na dua na tinadratou e tolu na gone ena dua na soqo ni soli kakana mai Costa Rica. “A vakavinavinakataka vakalevu o koya e dua na kakana me baleti ira na luvena viakana,” e kaya o Peresitedi Johnson. “Au tukuna vua niu lomani koya, ka bibi cake, ni lomani koya na Kalou.”
Tiki ni Dua na iNaki Bibi
Niu a gole yani (Peresitedi Johnson) ki Costa Rica ena yabaki sa oti, a noqu na madigi meu veivuke ena dua na soqo ni cau kakana. A lauti au niu sotavi ira e vuqa na marama kei na gone era lako mai mera taura na kakana bulabula. Au a vakila ni keimami sa cakava tiko na veika sara ga e vinakata na iVakabula me keimami cakava. Au sotavi Yumana kei iratou na tolu na luvena totoka. Na marama dina oqo a volitaka tiko na rosi caka ena reveni a cakava me rawa ni rawa kina na bula ena nona matavuvale. E vakavinavinakataka vakalevu ni rawa e dua na kana baleti iratou na luvena waloloi. Au tukuna vua niu lomani koya, ka bibi cake, ni lomani koya na Kalou. A vakacegui vakayago ka vakacegui vakayalo o Yumana ni vakila ka vakadinadinataka na loloma ni Kalou.
Eda raica na sasaga oqo e vuravura raraba me tiki ni cakacaka ni veivakabulai kei na bula vakacerecerei. Nira ciqoma na tamata na vakacegu vakayago, eda nuitaka ka namaka nira na vakila na loloma ni Turaga me baleti ira ka gadreva mera curu se vakatitobutaka e dua na isema ni veiyalayalati kei Koya.
Na sasaga me vakavinakataki na nodra bulabula kei na tiko vinaka na marama kei na gone e vakayacora na itavi vakalou ni nodra qaravi o ira era vakaleqai tu. Ia na sasaga oqo e vakalougatataki ira na tamata ena sala tale eso:
-
E vakalevutaka na kaukauwa ni nodra vakasama kei na yagodra na itabatamata era tubu cake tiko mai, ka vukei ira mera rawata talega na nodra ituvuka vakayalo.
-
E vakabulabulataka na nodra dolele yani vei ira na wekada kei ira na noda itokani, e levu vei ira era vinakata tale ga mera vulica na sala mera vukei ira kina na luvedra.
-
E vakarautaka e dua na inaki yavutaki vakosipeli ka tokona na veiqaravi vakaibalebale kei na madigi ni veiqaravi vei ira na marama, vakabibi o ira na goneyalewa qase cake.
Era vinakata na itabatamata itabagone qase cake ena gauna oqo mera tiki ni dua na inaki bibi, e dua na inaki ena vakayaco ka kei na veisau e vuravura. Keimami nuitaka ni na vukei ira na marama na sasaga oqo e vuravura raraba mera raica ni ra sa lewena tu e dua na inaki cecere duadua e vuravura: na isoqosoqo vakalou ni Turaga me baleti ira na marama ena Nona Lotu vakalesui mai, na iSoqosoqo ni Veivukei.
Keimami vakabauta ni sasaga oqo e vuravura raraba ena vakauqeti ira na noda lewenilotu kei na itokani me ra veiqaravi ena nodra itikotiko. Keimami nuitaka ni ra na raica oya:
-
Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai e vakaliuca tiko na veika e tarai ira na marama ka solia na veika me vakatorocaketaki kina na nodra bula kei na tiko vinaka.
-
Na Lotu kei na kena iSoqosoqo ni Veivukei era iliuliu e vuravura raraba ena kena wali na veika ni veivuke raraba.
-
Na iSoqosoqo ni Veivukei e liutaki ka ra lewena na marama era sa vakatorocaketaka tiko na nodra bula na tamata yadua, matavuvale, kei na itikotiko raraba.
Oqo e itekivu ga ni dua na ka vakasakiti ka na vakalougatataka na nodra bula e vuqa era na solia ka ciqoma na vakacegu ni iVakabula nikua, kei na veiyabaki mai muri, ni sa toso tikoga na sasaga oqo ni vuravura raraba.
E vakadikeva e dua na gone mai Filipaini e dua na kenadau ni veiqaravi vakavuniwai. Na kakana ni gone e dua vei ira na va na tikina e vakanamata kina sasaga ni Lotu e vuravura raraba me vakatorocaketaki kina na nodra tiko vinaka na marama kei na gone.
Ena Loma ni Noda iWirini ni Veivakauqeti
Ena kena ivakarau e vuravura raraba, sa matataki keda yadua na Lotu e vuravura raraba nida lewenilotu ena nodra kau vata mai na veimataisoqosoqo era kenadau ena kena wali na veika lelevu ena veivanua vakayawa. Ia, e rairai na veivuke vinaka duadua ni veivuke raraba e vakayacori voleka ki vale nio yacova yani na bai se takosova na gaunisala. O sa bulataka tiko na nomu veiyalayalati ka vakaitavi ena noda inaki e vuravura raraba nio cakacaka ena yalololoma Vakarisito ka qaravi ira ena loloma o ira ena nomu matavuvale,yasanikoro, kei na itikotiko raraba.
O na sega beka ni rawa ni vakavinakataka na nona delavuvu e dua na neiba se lako kina dua tale na vanua me samaka na nodra vale na tamata ni oti e dua na cagilaba rerevaki, ia e rawa beka nio wilivola vua e dua na gone, vakarorogo vua e dua na itokani e qarabula tiko, se solia e dua na isolisoli ni lolo? Na sasaga kece sara e yaga ka bibi ena cakacaka oqo me qaravi kina o ira era vakaleqai tu. Vinaka vakalevu na nomuni a sala me rawa kina vei ira na tani mera ciqoma na vakacegu ni iVakabula ena nomuni liga malumu, yava ni veiqaravi, na daliga ni vakarorogo, na tebenigusu dauvosa vinaka.
Ni sa kauti ira vata mai na isoqosoqo na Lotu me ra cakacaka vata ki na nodra bulabula kei na tiko vinaka na marama kei na gone ena veimatanitu eso, era na kauti ira vata mai na marama ena iSoqosoqo ni Veivukei na tamata me ra sotava na bolebole ena nodra dui itikotiko. Era kila na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei na gagadre, kumuna vata na ivurevure, ka veivuke ena kena wali na bolebole. Eda cakava vakakina ena veivuke ni Yalotabu, ka kauta mai na loloma kei na vakacegu i Jisu Karisito vei ira kece na luve ni Kalou.
Nira raica na nodra gagadre na biuvanua mai Milan, Itali, era tauyavutaka na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei e dua na madigi ni veiqaravi me vakarautaki vei ira na isulu kei na iyaya ni matavuvale. Eso na marama era solia vakamalua na iyaya vakayagataki, ka so tale era tuvanaka ka samaka na cau. E bibi na nodra isolisoli na marama yadua. Era vukei ira na vulagi na marama ena iSoqosoqo ni Veivukei mera vakila na loloma i Jisu Karisito ni ra lako mai ki na valenivolavola ni cau. E kaya o Monia, e dua na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei, “Mai na veika lalai ena yaco mai na veika cecere. E rawa nida vakalougatataki ira na tamata ena loma kei na taudaku ni Lotu. Oqo na cakacaka ni kosipeli.”
Ni vosa tiko kina iSoqosoqo ni Veivukei tauyavu vou, a kaya kina na Parofita o Josefa Simici vei ira na marama, “O ni sa biu tu oqo ena dua na ituvaki moni cakacaka kina me vaka na loloma sa biuta tu na Kalou ki lomaseremuni.”
Ni tiko mai Guadalajara, Mexico, a vulica o Sisita Yee ka raica e vuqa na ivakaraitaki vakasakiti ni marama era cakacaka me vaka na loloma oqori ena nodra segata me ra sotava e dua na gagadre ena nodra vanua.
E dua vei ira na marama vakaoqori o Sisita Pulido, ka raica e dua na gagadre ena dua na valenibula ni vanua me vukei ira na matavuvale kei ira na tamata era lako mai vakayawa ka gadreva na kakana kei na isulu ni ra waraka tiko na veiqaravi. A vakasoqoni ira vata e 120 na marama ena iSoqosoqo ni Veivukei, e vica na daukaulotu, kei na so tale ena itikotiko raraba me ra kunea na cau ni kakana, wai, itutuvi, kei na isulu. Rauta ni 1,500 na tamata era solia na iyaya, era vakarautaka tale ga na marama kei na so tale na vakasigalevu kei na kakana vei ira voleka ni 1,200 na tamata. A soli na iyaya oqo vei ira era waraka tiko na nodra gauna ni qaravi e valenibula.
E kaya na marama oqo ni sa cakava tiko oqo baleta ni lomani ira na tamata oqo. Ni turu tu na wainimatana, a vakamacalataka ena yalomalumalumu ni o koya e dua vei ira na a wawa tu mai valenibula ni lako mai ka lako yani na watina ni qaravi voli ena kenisa. E kaya o koya ni nona veivakalougatataki kei na gagadre cecere duadua sai koya me veiqaravi me vaka e vinakata na iVakabula.
Kauta mai na Veivuke ni iVakabula
Kemuni na marama, sa nuitaki vei keda na cakacaka tabu me kau mai na vakacegu ni iVakabula—vakayago ka vakayalo—ki vuravura taucoko. Ka rawa ni da cakava ena noda qaravi ira era tiko ena loma ni noda iwirini ni veivakayarayarataki. Sa dua na iloloma vinaka ka veivakalougataki dina. Na vakaitavi ena sasaga e vuravura raraba me vakavinakataki na nodra tiko vinaka na marama kei na gone e dua vei ira na ka ena kauti keda voleka yani vua na iVakabula. Nida cakava na ka e vinakata, eda vakila na Nona loloma; kei na noda gagadre, kei na yalodina kina, sa tubu cake tikoga e dua na isema ni veiyalayalati kei Koya.
Vinaka vakalevu na nomuni vukei keimami me keimami kauta mai na loloma kei na vakacegu i Jisu Karisito vei ira na marama kei na tacida ena veivanua kecega.
Ena noda tovolea meda vakatotomuri Jisu Karisito, na ka bibi duadua e gadrevi vei keda na Nona tisaipeli o ya meda kila na gagadre ni tamata yadua e wavoliti keda ka sotava ena vosota kei na loloma.
A kaya vei keda o Peresitedi Russell M. Nelson ena Lotu ni iSoqosoqo ni Veivukei e Vuravura Raraba ni 2024, “Au vakalougatataki iko mo kila ni nomu isolisoli vakalou vaka-luvena yalewa na Kalou e solia vei iko na kaukauwa sega walega mo veisautaka kina na bula ia mo veisautaka na vuravura!”
O ya na noda ilesilesi cecere.
Sa dua na gauna lagilagi meda marama ka lewe ni dua na isoqosoqo ni veiyalayalati ka kauta mai na vakacegu ni iVakabula—vakayago ka vakayalo—vei ira na marama kei na ganeda e vuravura raraba. Na inaki cecere duadua ni kena vakarautaki na vakacegu kei na bula rawati koya sai koya me vakarautaki na sala vei ira na marama kei na tacida me ra gadreva ka ciqoma na loloma kei na loloma veivueti sa vakarautaki tu vei ira era cakava ka maroroya na veiyalayalati kei na Kalou.
Keitou vakaraitaka na neitou ivakadinadina ni o Jisu Karisito na vakacegu ka tawamudu na vakacegu e solia o Koya.